artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Valerie Brathwaite, mundu naturalaren eskultore abstraktua, 87 urterekin hil da

Artistak Trinidad eta Tobago eta Venezuela bere herrialdeetako geografian, landaredian, faunan eta floran aurkitu zuen inspirazioa.

valerie-brathwaite-mundu-naturalaren-eskultore-abstraktua-87-urterekin-hil-da
Arg/ Alejandro Guyot. MALBA

| 8 de Julio 2026

Valerie Brathwaite, Trinidaden jaiotako eta Caracasen bizi zen artista, mundu naturalari zion maitasuna islatzen zuten eskultura-forma izurtu eta organikoengatik ezaguna, 87 urterekin hil da. Buenos Aireseko Latinoamerikar Artearen Museoak (MALBA) astelehenean, uztailak 6, eman zuen haren heriotzaren berri bere Instagram orrialdean.

Duela urtebete baino gutxiago artistaren eskulturen eta marrazkien atzera begirako erakusketa bat aurkeztu zuen museoak honela deskribatu zuen Brathwaite argitaratutako katalogoan: "sensibilitate bikaineko artista, bere lana bizitzarekiko eta naturarekiko zuen miresmenak bultzatua".

San Fernandon (Trinidad eta Tobago) jaio zen 1938an, eta 1950eko hamarkadaren amaieran bere jaioterria utzi zuen Erresuma Batura joateko. Han, artea eta diseinua ikasi zituen Londresko Hornsey College of Art eta Royal College of Art eskoletan. Pariseko Arte Ederren Eskolara joan zen ondoren eta bertan Ossip Zadkine eskultore kubista errusiar-frantsesarekin lan egin zuen.

Hala ere, 1969an Caracasera egindako bidaia baten ondoren hasi zen Brathwaiteren jarduna gaur egun ezagutzen ditugun forma intuitibo eta biomorfoetan loratzen. Bidaia hartan, artistak Gego eskultorearen (Gertrud Goldschmidt izenez ere ezaguna) lagun egin zen, eta hark bertara bizitzera joateko animatu zuen. Sukaldari eta artista etorkinaren aholkuari jarraituz, urte horretan bertan aldatu zen Venezuelako hiriburura.

Caracasen bide propioa eginez

Caracasen, berehala ezagutu zituen artistak, kritikariak eta komisarioak, horien artean Mercedes Pardo, Marta Traba, Lourdes Blanco eta Miguel Arroyo. Bere inguruko modernismoaren eta arte kontzeptualaren korronteetara mugatu ezin zen estilo bat garatzen hasi zen, marrazki eta eskultura polikromoek osatua. Arte munduaren arreta goiztiarra bereganatu zuten lan hauek lehendik zeuden forma organikoak birkonbinatzen zituzten edo berriak asmatzen zituzten, Trinidad eta Tobago eta Venezuelako bere bi etxeetako flora, fauna eta geologian inspiratuta.

"[Bi herrialdeek] historia komun bat partekatzen dute, eta horregatik Venezuela beti izan zen erreferentzia bat niretzat", esan zuen Contemporary And América Latina aldizkariari eskainitako 2024ko elkarrizketa batean. "Gogoratzen dut opor batzuetan gurasoekin eta anai-arrebekin eserita nengoela, Trinidadetik Venezuelako argiak ikusten genituela".

Kritikariek 1970eko hamarkadan bertan identifikatu zuten alderdi geografiko hori bere lanean. Sculptures by Valerie Brathwaite erakusketaren katalogorako idatzitako saiakeran —artistak museo batean egindako bakarkako lehen erakusketa, 1975ean Caracasko Arte Ederren Museoan aurkeztua—, Juan Calzadillak defendatzen du bertikaltasunean baino gehiago horizontaltasunean zentratzean, Brathwaitek ""herrestatzearen estetika" berri bat ematen diola eskulturari, tradizioari ihes eginez eta "lurtarra dena" Hego Amerikako kulturaren erdigunean jarriz".

Horizontaltasun zentzu hori bere jarduneko elementu askotara zabaldu zen. 2000ko hamarkadaren hasieratik pintura akrilikoa, hormigoia, MDFa, igeltsua, buztina, metalak eta ehun beteak erabili zituen; Brathwaitek aukeratzen zituen materialek askotan uko egiten zioten eskulturako euskarrien hierarkiei. Era berean, lanak zuzenean galeriako lurrean edo plataforma baxu eta planoetan erakusteko joerak objektuak lurretik gertu zeudela berresten zuen, tradizio akademiko edo artistiko bati jarraitu beharrean.

Bere lanak Barbara Hepworth, Jean Arp eta Louise Bourgeoisen forma bolumendunekin antzekotasun estetikoak partekatzen dituen arren, artistak bere-berea zen sentsibilitate naturalista landu zuen.

Brathwaiteren hitzetan, liluratuta zegoen "mendien, arroken, harrien, landare exotikoen, emakumeen bular eta hanken, gizonen sabelaldeen, ilunabarren eta animalien gorputz zoragarrien edertasun itzelarekin", eta eskultura mundu naturalaren sentsualitatea adierazteko bide gisa ikusten zuen.

Musika eta Artearen arteko lotura

Artistaren barne-desioen eta kanpoko munduen arteko fluidotasuna musikan ere islatu zen batzuetan. Bere burua "Eskultore eta DJ" gisa definituta, Brathwaite Museo Reina Sofíak honela deskribatzen duen hori garatzen hasi zen 1990eko hamarkadan: "esperimentazioak eta jazzaren zein freestylearen erritmoak gogoratzen dituen scratchingaren erabilerak osatutako mundu soinudun aberats bat".

Contemporary And América Latina aldizkariko 2024ko artikulu berean, Nohora Arrieta Fernández idazleak Brathwaiteren lan guztian zabaltzen den musika-kalitatea identifikatu zuen, haren izaera eten gabea loreen loratzearekin eta sumendien erupzioarekin alderatuz.

— iturria: Hyperallergic


walker

Walker

Tsai Ming-Liang

Tabakalera (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 18 de Septiembre 2026
Al 06 de Diciembre 2026

fantasia-eta-arrazoia

Fantasia eta arrazoia

Goya

Arabako Arte Ederren Museoa (Gasteiz, Araba)

Desde el 18 de Mayo 2026
Al 28 de Febrero 2027

ground-rules

Ground Rules

Alejandro Cartagena

Kutxa Kultur Artegunea (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 06 de Noviembre 2026
Al 17 de Enero 2027

zoroak-maitariak-eta-poetak

Zoroak, maitariak eta poetak

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Traen con ellos el olor de la bergamota y el cedro. Hamabost urte eta gero hau | Artistak: Ece Powell, Irune Merino, Izar Okariz, Iker Abaskal, Samuel Martin Schick, Stefano Santa Maria, Izai Rodriguez, Flx. Javier Larreina Morales. | Non: Guata Kultur Fabrikan, Aranguenen (Zalla, Bizkaia). | Noiz arte: Abenduaren 19ra arte.

zipriztin-berdeak-eta-moreak-horma-zurien-gainean

Zipriztin berdeak eta moreak horma zurien gainean

Goiatz Iza Erkiz [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Bilboko Guggenheim museoak Dan Flavin artista garaikidearen 24 obra bildu ditu 'Dan Flavin: Argi apur bat' erakusketan. Flavin 1960ko hamarkadako korronte minimalistaren parte izan zen, eta, lanpara fluoreszenteen bitartez, perspektibarekin jolasten zuen.

ibilbide-ezezagunak

Ibilbide ezezagunak

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Askotan artistak mugimendu eta garai bati lotuta azaltzen zaizkigu. Badirudi epe jakin batean artelanak sortu ondoren hil egiten direla edo mundutik desagertzen direla. Gainera, artistak bilakaera ezberdin bat edo beste bide batzuk aztertzen baditu, ez zaizkio kontuan hartzen.

bixente-ameztoiren-margolan-bat-nabarmendu-du-san-telmo-museoak-artistaren-heriotzaren-25-urteurrenean

Bixente Ameztoiren margolan bat nabarmendu du San Telmo Museoak, artistaren heriotzaren 25. urteurrenean

| 13 de Noviembre 2026

Museoak Bixente Ameztoi Olasagastiren (Donostia 1946 - Villabona 2001) Sin título (Izenbururik gabe) koadroa aurkezten du, Nabarmendutako obra izeneko programaren barruan. Lana 1976ko mihise gaineko olioa da, 130 x 161,7 cm-ko neurrikoa. Aurten erosi du museoak eta artistaren heriotzaren 25. urteurrenarekin bat eginez ikusgai jartzen du Arte Historikoaren aretoan 2026ko azaroaren 6tik 2027ko otsailaren 28ra arte.

kilimak-begietan

Kilimak begietan

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Circus | Artista: Alejandra Ikaza. | Non: Bilboko Rekalde aretoan. | Noiz arte: 2027ko otsailaren 28ra arte.

idazkera-eta-poesia

Idazkera eta poesia

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa abian den honetan, aspaldiko artelan bat etorri zait burura. Laurita Siles Malagako artista doktorego tesia Euskal Herrira egitera etorri zenean, lagun batek bertso txapelketa batera eraman zuen.

paisaia-arkitektura-eta-trazua

Paisaia, arkitektura eta trazua

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Bloke eta malda | Artista: Julen Agirre. | Non: Bilboko La Taller aretoan. | Noiz arte: Abenduaren 4ra arte.

departamento

Departamento

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Aurreko asteetako artikuluetan berriz ere ateak zabaldu dituzten azpiegitura handiez aritu gara. Gaur arteaz gozatzeko areto ezberdin eta ezezagun bati buruz hitz egin nahiko nuke.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).