artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Oroitzeak berekin dakarrena

Urtero legez, Mapamunditarrak erakusketa proiektuaren hitzordua gurean dugu berriz, urteroko egutegiari leial. Badira erantzun borobil eta itxiak ematera datozen erakusketak, baina ibilbideak erakutsi ohi digu komisariotza proiektu oro, funtsean galdera batekin hasten dela.

oroitzeak-berekin-dakarrena
Aurtengo Mapamunditarrak proiektuaren erakusketako irudi bat, Iruñean. IÑIGO URIZ / FOKU

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Hala, aurtengoan transmisioa eta genealogiak jarri ditu erdigunean Alex Bauresek. Oraina eraikitzean oroimenak berekin dakarrenaz dihardu, beraz, aurtengo edizio honek. Bide horretan, mostra konposatzen duten lanak denboraren materialtasunarekin jolasten dira, etaaditzera ematen dute memoria eraldatzen ari den materia bizi bat dela.

Ehuntzen den soka azpitituluarekin, Ziudadelako Mistoen Aretoak Laurita Silesen, Pauline Cholieren, Alba de la Portillaren, Odolkien Komunitatea kolektiboaren, Iratxe Jaioren eta Victor Forniesen piezak biltzen ditu. Guztiek genealogien arteko loturaren inguruan josten dituzten euren konposizioak, eta ikusleak oso era argian deszifratzen ditu.

Bada, ezin da ukatu espazioaren egituraren zailtasunak agerikoak direla. Mistoen Aretoa bezalako eraikin historiko baten berezitasun arkitektonikoek zenbaitetan ibilbidea mugatzen baitute. Ondorioz, faktore horiek instalazio bakoitzari espazioan egokitzeko ahalegin gehigarri bat eskatzen diote elkarrizketa bisuala galdu ez dadin. Dena dela, muga fisiko horien gainetik obrek beren bidea egiten dute beren barne diskurtsoen bitartez.

Espazioan barneratu orduko, lehenengo gelan, Laurita Silesen lanek egingo digute harrera. Pieza horiek artilezko ehunak transmititzen duen xamurtasunarekin konektatzeko ahalegina egiten dute, artistak landa eremuko iruditeria hori bere familiaren ibilbide historikoarekin estuki lotzen baitu. Artelanetan forma, hitz eta irudi ezberdinak josten dira, familiaren aniztasun identitarioari erreferentzia eginez —frankismo garaian Tangerrera erbesteratu eta 80ko hamarkadara arte han bizi izandakoaren ondorio dena—. Hala, historia familiarra eta artxibo pertsonala uztartuz, bizitzaren memoria mapa bat aurkezten digu egileak.

Oroitzapenaren zirrikitu ezkutatuetan barneratzen gaitu baita ibilbidearen hurrengo geldialdiak ere. Eta hor, nahi gabe ere, jolasa azaleratzen zaigu. Jolasa eta begirada afektiboa. Pauline Cholierren bideoa agertzen baita, artista bera bere aitonarekin elkarrizketan ikusten dugularik. Aitonak gazta egitekopautak azaltzen dizkio bilobari haren Korsikako etxaldean dauden bitartean.

Haren alboan, Alba de la Portillaren esku hartzea kokatzen da. Kasu honetan ere, artistaren aitonarekiko lotura da lanaren abiapuntua, hura zurgina baitzen. Piezara gerturatzean, ibilbidea zeharkatzen duen zurezko egitura luze batekin egingo dugu topo. Aitonaren egiteko moduen transmisio horri eutsita, artistak iraganeko zenbait objektu ezkutatu ditu bertan; hala, ikusleakegituraren zirrikituetara hurbildu eta bertan geratzen denean soilikdeskubritzen ditu haren misterioak. Begiraden dialektika horretan artistaren eta ikuslearen arteko joko bat sortzen da.

Jolasa ere argi eta garbi sumatzen da goiko solairua betetzen duten pinturetan, pertzepzioaren eraldatzearen erakusleiho ezin hobe gisa. Lan horiek Odolkideen Komunitatea kolektiboak ondu ditu, hots, gurasoek eta seme-alabek osatutako taldeak. Hamar urtez, behin eta berriz habitatu duten Mediterraneoko ingurune naturalaren eraldaketa irudikatu dute beren margoetan. Izan ere, paisaia hori margotzeko ekintza urtez urte errepikatzean, agerian geratzen da lekuaren beraren mutazioa ez ezik, begiratzen duen egilearen pertzepzioaren eta begiradaren eraldaketa ere. Dena isurtzen da.

Erakusketak aurrera egin ahala, garrantzi berezia hartzen du belaunaldi zaharrenen oroitzapenei eusteko ahaleginak. Iratxe Jaioren pelikulan, adibidez, oroimena galtzen ari den aita da protagonista. Ihes egiten dion memoria horri heltzea da lanaren asmo nagusia; artistak argi erakusten digu nola zerbait izendatzea haren existentzia bermatzeko bidea den, euskara ahanzturari aurre egiteko eta transmisiorako tresna bihurtuta. Bide kolaboratibo horri jarraikiz, Víctor Forniések prozesu parte-hartzaileak bultzatzen ditu, bere pieza Zaragozako Unibertsitateko Filosofia fakultateko ikasle gazteekin eraikiz. Belaunaldi ezberdinak elkarrizketan jartzen ditu, norberaren irudiari eta izateari buruzko gogoeta sakona egiteko.

Lan horiek guztiek agerian uzten dute sormen prozesu oro dela, ezinbestean, prozesu kolaboratibo baten emaitza. Halatan, erakusketa honetan ikusten dugu konposatzen duten piezak ez direla hutsetik jaiotako ekintza isolatuak, artistek beren ingurukoekin, beren iraganarekin eta belaunaldi ezberdinekin duten harreman afektiboetatik abiatzen diren sareak baizik.


xabier-morras

Xabier Morrás

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 23 de Octubre 2026
Al 07 de Febrero 2027

ipar-baltza

Ipar Baltza

Erlea Maneros Zabala

CarrerasMugica (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 11 de Septiembre 2026
Al 08 de Noviembre 2026

ever-is-over-all

Ever is Over All

Pipilotti Rist

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 01 de Octubre 2026
Al 17 de Enero 2027

hirugarren-paisaia

Hirugarren paisaia

Maria Azkarate

Nafarroako museoa (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 15 de Mayo 2026
Al 04 de Abril 2027

bilboko-euskal-museoa-zabalik

Bilboko Euskal Museoa, zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Berritu ondoren zabaldutako museo bati buruz idatzi nuen aurreko astean. Irakurleak barkatuko dit museoei buruzko serie hau, baina ekainean zabaldu zuten Bilboko Euskal Museoari buruz idatzi behar dut gaur, nahiz eta arte museoa ez izan.

bonnat-museoa-zabalik

Bonnat museoa zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Azkenean! Ia 15 urte itxita egon ondoren berriz zabaldu dute Baionako Bonnat-Helleu museoa. Leon Bonnat artista baionarrak bere herriko etxeari utzi zion urteetan pilatutako arte bilduma; horren ondorioz, ordura arte bilduma pribatua izan zena publikoa bilakatu zen.

deskolonializazioaren-erronka-euskal-museoetan-ate-joka

Deskolonializazioaren erronka euskal museoetan ate joka

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Europako museoetan maiz piztu ohi da haien bildumetan iragan kolonialak duen arrastoari buruzko polemika. Obra espoliatuak itzularazteko Parisek onartu duen legeak ekarri du gaia hizpidera orain. Adituek diote Euskal Herrian ere "asko" dagoela egiteko.

diferituan-bizitzea

Diferituan bizitzea

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 30 de Septiembre 2026

Japonian lanean nagoenez, tenplu bateko udazkeneko ekinokzioaren inguruko ospakizun batera hurbildu nintzen aurrekoan. Ez nintzen plan hura egiten bakarra: tenplu txiki samarra zen, eta, iritsi nintzenerako, jendez gainezka zegoen; anitz turistak, ni bezala.

korapiloek-dakitena

Korapiloek dakitena

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 30 de Septiembre 2026

'Gerezi Hori' | Artista: Maider Aldasoro. | Non: Rekalde aretoa, Bilbo. | Noiz arte: Azaroaren 22ra arte.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).