artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Memoria lausoei begira

Juana cima. BEGIRADA DISIDENTE BAT | Non: Artiumen, Gasteizen. | Noiz arte: Abuztuaren 30era arte.

memoria-lausoei-begira
Juana Cimaren erakusketa, Artiumen. NURIA GONZALEZ

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 16 de Abril 2026

Urte asko igaro dira Artiumeko erakusketa iraunkorrean ikusgai zegoen Juana Cimaren Amets egoera loak hartuta pintura ikusi nuenetik. Gogoan dut obra hark, sentiarazten zuen intimitatearen bidez, helarazi zidan lasaitasuna eta xamurtasuna: bi emakume ohe batean, batak bestearen gorputza besarkatzen zuen bitartean.

Ordutik, Cimaren lana berriz ere ikusteko aukerak urriak izan dira; iaz Bilboko La Taller espazioan artistaren La isla nos soñó erakusketa ikusi ahal izan genuen arren —aurten iritsi denaren aurrekari gisa—. Hain zuzen ere, erakusketarik gabeko 30 urteko etenaren ostean, sormen lanari eutsi dion arren, Artium museoak artistaren atzera begirakoa aurkeztu du aurten. Mostraren izena Juana Cima. Begirada disidente bat da, eta Garazi Ansak komisariatu du.

Cimak haurtzaroa Kuban igaro ostean, Oviedora lekualdatu zen familiarekin, eta 1975ean iritsi zen Bilbora. Bertan, Oviedon abiatutako prestakuntza artistikoan sakontzeko asmoz, Arte Ederren Goi Eskolan ekin zion ikasketei. Hots, formakuntza akademikoak bere prestakuntza artistikoan eragina izan bazuen ere, kontuan hartu beharra dago garaiko giro sozial eta nahasiak ere haren sorkuntza prozesuan eragina izan zuela.

Etahori agerian geratzen da erakusketa espazioan sartu baino lehen dagoen bitrinak erakusten dizkigun artxiboko materialetan. Izan ere, artistak paper aktiboa izan zuen Bizkaiko esparru feministan, eta 1977ko Euskadiko Lehenengo Jardunaldi Feministetara gerturatu zen milaka emakumeetako bat izan zen. Halaber, erakusketan ikusgai dagoen material grafikoak agerian uzten du Bizkaiko Emakumeen Asanbladaren identitate bisuala eraikitzen ere lagundu zuela; besteak beste, abortuaren aldeko kartelak eta afixak diseinatuz.

Bada, Cimaren lanean begirada feministak izan duen papera ezaguna den arren, ondorengo urteetan jarraitu zuen ibilbideari lotutako informazioak lausoa izaten jarraitzen du. Eta, erakusketak lausoa izaten jarraitzen duen memoria hori sendotzeko lana egin du.

Horretarako komisarioak artistaren ibilbidea definitzen duten bost etapa proposatzen ditu; honako hauek: Bilbo. Desioaren eta aldarrikapenaren lehen lurraldea;Lurralde mitikoak eta kontzientzia ekofeminista;Uharte-nortasuna eta mediterraneoko ezagutzak;Bide espirituala Indiaren eta budismoaren eskutik; eta Erretiroa mendira.

Gauzak horrela, atalez atal aurrera egin ahala, euskarrien eta gaien aniztasunaz jabetuko gara. Izan ere, Cimaren ibilbidean pinturak presentzia nabarmena izan badu ere, artistak beste hainbat diziplina ere jorratu ditu, hala nola instalazioa, assemblage-a, eskultura eta bideoa.

Hasierako pinturek Bilboko bizimodua eta artistak bere egin zuen disidentzia sexuala dituzte ardatz. Hurrengo espazioetan, ordea, bizitza urbanoa atzean utzi eta naturarekin lotura estua duten eszenek hartzen dute lekua. Bigarren atalean, adibidez, euskal mitologiako pertsonaiak ageri dira, irizpide ekofeministen bidez interpretatuak eta euskal matriarkatuari erreferentzia zuzena eginez. Horrekin batera, artistak espiritualtasun budistarekin lotutako irudiak osatzen ditu, naturak betiere garrantzi handia baitu bere lanketan.

Ildo horretan, erakusketako instalazioak ere oso interesgarriak dira; izan ere, komisarioak azpimarratzen duenez, artista aitzindaria izan zen euskal testuinguruan teknika hori lantzen. Horren erakusgarri da ibilbidearen amaieran, ia ezkutuan, aurkitzen dugun instalazioa. Bertara hurbiltzean, dimentsio paralelo batean sartuko bagina bezala, ur-soinuak espazio osoa inguratzen du; sabaitik harriak zintzilik ageri dira eta lurreko harritxoek erreka baten egitura iradokitzen dute.

Erakusketak artistaren bilakaera jartzen du fokuan, artelan bakar batek bere identitate artistikoa definitzen dueneko ideia erosoa alde batera utzita. Horren ordez, Cimak izandako eraldaketa faseen berri ematen digu erakusketak. Halaber, agerian uzten du Euskal Herriko Artearen Historian, bide nagusiaz gain, ibilbide alternatiboak ere egon direla; azken hamarkadetan ikusezintasunetik argitara ateratzen hasi diren bideak.


erretratu-intimoa

Erretratu intimoa

Pilar Belzunce

Txillida leku (Hernani, Gipuzkoa)

Desde el 05 de Junio 2025
Al 26 de Diciembre 2026

hemen-ez-den-nonbait

Hemen ez den nonbait

Ainhoa Apezteguia, Leire Lacunza eta Nagore Chivite

Iruñeako Zitadela (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 01 de Octubre 2026
Al 24 de Enero 2027

fond-de-bain

Fond de bain

Hermann-Paul

Baionako Euskal Museoa (Baiona, Lapurdi)

Desde el 18 de Septiembre 2026
Al 10 de Enero 2027

mikel-escobales

Mikel Escobales

Artea Abian

San Telmo (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 20 de Noviembre 2026
Al 14 de Febrero 2027

zoroak-maitariak-eta-poetak

Zoroak, maitariak eta poetak

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Traen con ellos el olor de la bergamota y el cedro. Hamabost urte eta gero hau | Artistak: Ece Powell, Irune Merino, Izar Okariz, Iker Abaskal, Samuel Martin Schick, Stefano Santa Maria, Izai Rodriguez, Flx. Javier Larreina Morales. | Non: Guata Kultur Fabrikan, Aranguenen (Zalla, Bizkaia). | Noiz arte: Abenduaren 19ra arte.

zipriztin-berdeak-eta-moreak-horma-zurien-gainean

Zipriztin berdeak eta moreak horma zurien gainean

Goiatz Iza Erkiz [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Bilboko Guggenheim museoak Dan Flavin artista garaikidearen 24 obra bildu ditu 'Dan Flavin: Argi apur bat' erakusketan. Flavin 1960ko hamarkadako korronte minimalistaren parte izan zen, eta, lanpara fluoreszenteen bitartez, perspektibarekin jolasten zuen.

ibilbide-ezezagunak

Ibilbide ezezagunak

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 20 de Noviembre 2026

Askotan artistak mugimendu eta garai bati lotuta azaltzen zaizkigu. Badirudi epe jakin batean artelanak sortu ondoren hil egiten direla edo mundutik desagertzen direla. Gainera, artistak bilakaera ezberdin bat edo beste bide batzuk aztertzen baditu, ez zaizkio kontuan hartzen.

bixente-ameztoiren-margolan-bat-nabarmendu-du-san-telmo-museoak-artistaren-heriotzaren-25-urteurrenean

Bixente Ameztoiren margolan bat nabarmendu du San Telmo Museoak, artistaren heriotzaren 25. urteurrenean

| 13 de Noviembre 2026

Museoak Bixente Ameztoi Olasagastiren (Donostia 1946 - Villabona 2001) Sin título (Izenbururik gabe) koadroa aurkezten du, Nabarmendutako obra izeneko programaren barruan. Lana 1976ko mihise gaineko olioa da, 130 x 161,7 cm-ko neurrikoa. Aurten erosi du museoak eta artistaren heriotzaren 25. urteurrenarekin bat eginez ikusgai jartzen du Arte Historikoaren aretoan 2026ko azaroaren 6tik 2027ko otsailaren 28ra arte.

kilimak-begietan

Kilimak begietan

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Circus | Artista: Alejandra Ikaza. | Non: Bilboko Rekalde aretoan. | Noiz arte: 2027ko otsailaren 28ra arte.

idazkera-eta-poesia

Idazkera eta poesia

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa abian den honetan, aspaldiko artelan bat etorri zait burura. Laurita Siles Malagako artista doktorego tesia Euskal Herrira egitera etorri zenean, lagun batek bertso txapelketa batera eraman zuen.

paisaia-arkitektura-eta-trazua

Paisaia, arkitektura eta trazua

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Bloke eta malda | Artista: Julen Agirre. | Non: Bilboko La Taller aretoan. | Noiz arte: Abenduaren 4ra arte.

departamento

Departamento

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Aurreko asteetako artikuluetan berriz ere ateak zabaldu dituzten azpiegitura handiez aritu gara. Gaur arteaz gozatzeko areto ezberdin eta ezezagun bati buruz hitz egin nahiko nuke.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).