artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Meta-morphosis

Oro har artista baten lana aztertzen denean, sortzaileak behin eta berriz irudikatzen edo margotzen dituen motiboetan jartzen da arreta: zer objektu edo errealitate agertzen diren maizen, zein forma edo irudi agertzen diren behin eta berriro haren obran. Motibo horiek euskarrira —mihisera, buztinera edo paperera— eramateko moduak, berriz, estiloaren auzira garamatza. Interesgarria da, hala ere, kontrako ariketa egitea: artista batek, kasu honetan margolari batek, zer margotzen ez duen aztertzea.

meta-morphosis
Karne y Klorofila erakusketako gonbidapenaren aurrealdea. Eva-Adán eta Adán-Eva, 1981 akuareletan oinarrituta San Telmo Museoko artxiboa.

Jone Alaitz Uriarte [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Horrek gogora ekartzen du Maya Aguiriano arte kritikari donostiarrak behin egindako gogoeta: Donostiako badiara zabaltzen den etxe batean jaio eta hazitako Bixente Ameztoik itsasoari bizkarra ematen diola, eta margotzen hasten den unean mendirantz abiatzen dela. Itsasoaren presentzia urria da haren ekoizpenean: noizean behin baino ez da agertzen, eta, agertzen denean, atzealdeko paisaia gisa egiten du.

Askok Euskal Herriko artista surrealista handienetakotzat hartu dutenak 24 urterekin utzi zuen Donostia,eta Villabonako (Gipuzkoa) Etxe-Ondo baserrira aldatu zen. Handik aurrera, etxe hura inguratzen zuen ingurune berdea haren obraren paisaia nagusi bihurtu zen. Landare-erreinuak pixkanaka-pixkana dena hartuko du beregan: hezur-haragizko figurak belarrez, lastoz, hostoz eta makilez estaliko dira, paisaian erabat klamuflatu arte.

Naturak, baina, ez du haren pinturaren agertokia soilik osatzen; herri-kulturari lotutako erritu eta sinboloak besarkatzen dituen lekua ere bada, esanahi eta misterioz betetako esparrua. Horren erakusgarri dira metak, bere obran behin eta berriz agertzen diren kultuzko objektu bilakatzen diren monumentuak.

Ameztoiren hamarkada emankorrenak 1970ekoak eta 1980koak izan ziren. Urte horietan bere estiloa garatuz joan zen, iruditegi guztiz pertsonal eta askea osatu arte. 1990eko udaberrian, Donostiako Loiola auzoko Arteleku sorkuntza-zentroan, bakarkako erakusketa handia aurkeztu zuen: Karne y Klorofila. Vicente Ameztoy. Bilduma/Recopilación (1976-1990). Bertan, aurreko bi hamarkadetan margotutako lanak bildu zituen. Ez zen atzera begirako erakusketa bat izan, baizik eta ordura arteko bere ibilbide artistikoaren bilduma eta aurkezpena.

Erakusketa hartan aurkeztutako 50 obrek eta haien inguruan sortutako testu eta hausnarketa kritikoek Ameztoiren lanaren ardatz nagusiak sintetizatzen dituzte. Horregatik, Karne y Klorofila haren ibilbideko mugarri gisa aurkezten zaigu gaur egun. Artistak berak hartu zuen erakusketaren komisariotza-lana eta berak aukeratu zituen erakutsiko ziren lanak eta haiek aurkezteko modua. Erakusketa, beraz, bere obraren inguruko irakurketa bat ere bazen.

Obra horiek aztertuz gero, Ameztoiren alderdi ameslariena antzeman daiteke: beste mundu batzuk posible zirelako uste sendoa zuen artistaren aurrean gaude. Haren pinturaren ezaugarririk berezienetako bat gizakiaren eta naturaren arteko mugak lausotzeko gaitasuna da. Haragia, klorofila eta arroka etengabe nahasten dira haren obran; gorputza metamorfosi baten bidez landare edo harri bihurtzen da, eta gizakiaren eta paisaiaren arteko bereizketa desagertu egiten da.

Ameztoi herri-iruditeria erlijiosoaren tradizioaren oinordeko ere bada, baina beste modu batera berrinterpretatzen du. Hori bereziki nabarmena da margotzen dituen erretratu eta autorretratuetan, non sakratuak, profanoak eta paganoak motibo berean egiten duten bat. Bere figurak hibridoak dira, identitate bakar eta egonkor bati ihes egiten diotenak: gizakiaren eta landarearen arteko mugak ez ezik, identitate sexualarenak ere lausotzen dituzten pertsonaiak sortzen dituelako.

Ameztoik, beraz, ez dio soilik itsasoari bizkarra ematen, beste muga batzuei ere egiten die uko: gizakiaren eta naturaren artekoari, haragiaren eta landarearen artekoari, errealaren eta irrealaren artekoari. Horixe da, hain zuzen ere, bere iruditegiaren indar handienetako bat: mundu bat proposatzea, non metamorfosia ez den salbuespena, baizik eta gauzen berezko egoera.


esentzia

Esentzia

Erakusketa kolektiboa

Virginie Bario Galeria (Hendaia, Lapurdi)

2026ko Irailaren 12tik
2026ko Azaroaren 04ra

ibaiertzen-ametsa

Ibaiertzen ametsa

Christian Ponce

L'Angle (Hendaia, Lapurdi)

2026ko Azaroaren 20etik
2026ko Abenduaren 20era

ipar-baltza

Ipar Baltza

Erlea Maneros Zabala

CarrerasMugica (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Irailaren 11etik
2026ko Azaroaren 08ra

isiltasun-lurraldeak

Isiltasun lurraldeak

Evelyne Herisson

DIDAM (Baiona, Lapurdi)

2026ko Irailaren 25etik
2026ko Azaroaren 22ra

bixente-ameztoi-paradisua-pintatzen

Bixente Ameztoi paradisua pintatzen

Joseba Zulaika [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Remelluri upategiko kapera pintatzeari ekin zion Bixente Ameztoik 1993an. Frank Gehry bere Bilboko museo erraldoirako lanean hasia zen. Bastidako (Araba) santutegi ezkutua zen Bixenteren kapera.

denbora-desegiteko-konjurua

Denbora desegiteko konjurua

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Finissage | Artista: Amaia Urra. | Non: Atoi gunean, Bilbon. | Noiz arte: abenduaren 12ra arte.

ez-ulertzearen-zoriontasuna

Ez ulertzearen zoriontasuna

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Aurrekoan Kyotoko Jidai Matsuri desfilea ikusteko aukera izan nuen. 2.000 lagun inguruk hartzen dute parte, jantzi historikoak soinean, mila urte atzera egiten duten adibideekin. Aho zabalik begiratzen genien mendebaldar guztiok kimonoei, armadurei, shozokuei, hantenei eta Interneten bilatu behar izan ditudan bestelako jantzi askori.

xabier-morras-margoz-emandako-lekukotasuna

Xabier Morras, margoz emandako lekukotasuna

Itziar Ugarte Irizar [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 24a

Artista nafarraren atzera begirako erakusketa ireki dute Donostiako Kutxa Kubo aretoan. Morrasek 60 urtean egindako lana jaso dute, eta, margolanak ez ezik, lan prozesuetako material ugari ere bildu dute. Jesus Mari Lazkano izan da komisarioa.

harri-erre-malpais

Harri erre, 'malpaís'

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 21a

Malpaís | Artista: Borja Gomez. | Non: Naratan, Bilbon. | Noiz arte: Azaroaren 7ra arte.

bilboko-arte-ederren-museoa-zabaldu-dute

Bilboko Arte Ederren Museoa zabaldu dute

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 21a

Berritutako museoei buruzko artikulu sorta bukatzeko, Bilboko Arte Ederren Museoari tokatuko zaio gaur txanda. Komunikabideek behin eta berriz errepikatu duten moduan, urriaren 5ean zabaldu zen Bilboko museo berritua.

zer-memoria-dosi-behar-du-fikzioak

Zer memoria dosi behar du fikzioak?

Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 18a

Iruñeko Topaketen gerizpean, Leire Lakuntza, Ainhoa Apeztegia eta Nagore Txibite artisten obrak hizketan eta galdezka jarri dituzte Ziudadelako Arma aretoan. Udalaren Arte Garaikideko Bildumako lanen hautaketa batekin ere osatu dute erakusketa.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.