Huescako San Vicente mahastizainen patroia pintatzea zen lehen ideia. Erdi Arotik fraideak zaindutako mahastiak dira Remellurikoak. Fraideak, santuak, San Vicente guztiak Bixenteren lagun bihurtu ziren. Zortzi urtez aritu zen kaperan: sei santu eta paradisu bat pintatu zituen. Remelluritik kilometro gutxira, Eltziegon (Araba), Gehryk Marqués de Riscal upategiaren hotel-museo eraikuntza uhinduna ere laister eraikiko zuen. Gehryk arkitekturaren eta artearen munduak eztandaz konkistatu zituen: eraikin harrigarriak, espektakuluaren su-festa, bisitariak amaiezin. Gehry zelebritate bihurtu zen bitartean, Bixente Toloño mendiaren itzaleko katakunbetan ari zen bakardadean, ermitau gisa, inoiz lagun edo erromes baten bisita esperogabea tarteko.

2001ean hil zen Bixente, 55 urte zituela. Jada gaixorik zegoela pintatu zituen koadroak, jakinaren gainean denbora gutxi gelditzen zitzaiola. Egia besterik ezin zuen pintatu jada. Ameztoiren pinturak forma aldetik izugarrizko prezisioa dute; koadro bat amaitzen pasatu zitzakeen sei hilabete; adituentzat bere lana lehen mailakoa da. Bere surrealismoa ere joria zen, euskal paisaietan onirismoz jantzitako lanak utzi zizkigun. Garaiko degradazio ekologikoa oso presente dago bere obran.

Bere testamentua dira Remelluriko koadro horiek. Agnostikoa zen, baina bere irudiak ikono sakratuak bihurtu ziren hango erromes bakanentzat. Ezerk ez zuen horrenbeste hunkitzen, kontatu zidan behin, kaperan sartzen zen bidaiariren bat berak pintatutako imajinen aurrean debozioz errezatzen ikusteak baino, gero imajinak ikututako behatz puntak ezpainetara eramanaz horiei musu emateko. Katalogo bat egin zutenean Remelluriko koadroekin, izenburuak argi zion: Sagrado-Profano.

San Esteban lapidatua da koadroetako bat: harri odoldua du eskuetan, beste harri bat buruan jotzera doakion unean. Santuaren begiradak dio, "zer egin dut nik hau merezi izateko?"

San Vicente koadroa autorretratua da: martiria su txondor baten gainean lebitatzen dago; gainean duen egurrezko arkuan mahats mordoak ditu. Bere gorputza, belar eta goroldio bihurtua, airean dago hosto berde eta horien artean; palma adarra du ezkerreko eskuan bular gainean eta mahats beltza eskubi altxatuan—"O!, ez aparta nigandik Remelluriko ardoz beteriko kaliz hau", dio pintorearen aurpegiak–. Erlikia-gorputza da Bixenterena, paisaia urruna atzean duela, et incarnatus est, bere belaunaldiaren sua eta martirioa oinetan gora datorkiola. Eta koadroa kanalean irekiz gero gorputzak bere barruan triptikoa gordetzen du: izar zuriak zeru urdinean Amabirjina erromanikoaren irudi ederrarekin.

Adornok idatzi zuen: "Artearen historian, obra berantiarrek katastrofeak adierazten dituzte". Bixenteren santorala, maite zituen pertsonen irudiekin egina, bere azken agurra zen. San Agustinen azken orduko sero te amavi (berandu maite izan zaitut). [William]Blake-ren Zeruaren eta infernuaren arteko ezkontza dira. Esperientziarena eta inozentziarena. Iluminazio profanoen pintorea zen, arte ezin sutilago baten sortzailea, bere koloreak entusiasmoz kargatuak. Paradisu koadroak markatzen du kaperako lekurik gorena. [John] Milton-en Paradisu Galdua-ren azkeneko hitzak egi bihurtzen ditu: "Zure barruan Paradisu bat, askoz zoriontsuagoa".