Meta-morphosis
Oro har artista baten lana aztertzen denean, sortzaileak behin eta berriz irudikatzen edo margotzen dituen motiboetan jartzen da arreta: zer objektu edo errealitate agertzen diren maizen, zein forma edo irudi agertzen diren behin eta berriro haren obran. Motibo horiek euskarrira —mihisera, buztinera edo paperera— eramateko moduak, berriz, estiloaren auzira garamatza. Interesgarria da, hala ere, kontrako ariketa egitea: artista batek, kasu honetan margolari batek, zer margotzen ez duen aztertzea.

Jone Alaitz Uriarte [ARGIA.eus]
| 30 Octobre 2026
Horrek gogora ekartzen du Maya Aguiriano arte kritikari donostiarrak behin egindako gogoeta: Donostiako badiara zabaltzen den etxe batean jaio eta hazitako Bixente Ameztoik itsasoari bizkarra ematen diola, eta margotzen hasten den unean mendirantz abiatzen dela. Itsasoaren presentzia urria da haren ekoizpenean: noizean behin baino ez da agertzen, eta, agertzen denean, atzealdeko paisaia gisa egiten du.
Askok Euskal Herriko artista surrealista handienetakotzat hartu dutenak 24 urterekin utzi zuen Donostia,eta Villabonako (Gipuzkoa) Etxe-Ondo baserrira aldatu zen. Handik aurrera, etxe hura inguratzen zuen ingurune berdea haren obraren paisaia nagusi bihurtu zen. Landare-erreinuak pixkanaka-pixkana dena hartuko du beregan: hezur-haragizko figurak belarrez, lastoz, hostoz eta makilez estaliko dira, paisaian erabat klamuflatu arte.
Naturak, baina, ez du haren pinturaren agertokia soilik osatzen; herri-kulturari lotutako erritu eta sinboloak besarkatzen dituen lekua ere bada, esanahi eta misterioz betetako esparrua. Horren erakusgarri dira metak, bere obran behin eta berriz agertzen diren kultuzko objektu bilakatzen diren monumentuak.
Ameztoiren hamarkada emankorrenak 1970ekoak eta 1980koak izan ziren. Urte horietan bere estiloa garatuz joan zen, iruditegi guztiz pertsonal eta askea osatu arte. 1990eko udaberrian, Donostiako Loiola auzoko Arteleku sorkuntza-zentroan, bakarkako erakusketa handia aurkeztu zuen: Karne y Klorofila. Vicente Ameztoy. Bilduma/Recopilación (1976-1990). Bertan, aurreko bi hamarkadetan margotutako lanak bildu zituen. Ez zen atzera begirako erakusketa bat izan, baizik eta ordura arteko bere ibilbide artistikoaren bilduma eta aurkezpena.
Erakusketa hartan aurkeztutako 50 obrek eta haien inguruan sortutako testu eta hausnarketa kritikoek Ameztoiren lanaren ardatz nagusiak sintetizatzen dituzte. Horregatik, Karne y Klorofila haren ibilbideko mugarri gisa aurkezten zaigu gaur egun. Artistak berak hartu zuen erakusketaren komisariotza-lana eta berak aukeratu zituen erakutsiko ziren lanak eta haiek aurkezteko modua. Erakusketa, beraz, bere obraren inguruko irakurketa bat ere bazen.
Obra horiek aztertuz gero, Ameztoiren alderdi ameslariena antzeman daiteke: beste mundu batzuk posible zirelako uste sendoa zuen artistaren aurrean gaude. Haren pinturaren ezaugarririk berezienetako bat gizakiaren eta naturaren arteko mugak lausotzeko gaitasuna da. Haragia, klorofila eta arroka etengabe nahasten dira haren obran; gorputza metamorfosi baten bidez landare edo harri bihurtzen da, eta gizakiaren eta paisaiaren arteko bereizketa desagertu egiten da.
Ameztoi herri-iruditeria erlijiosoaren tradizioaren oinordeko ere bada, baina beste modu batera berrinterpretatzen du. Hori bereziki nabarmena da margotzen dituen erretratu eta autorretratuetan, non sakratuak, profanoak eta paganoak motibo berean egiten duten bat. Bere figurak hibridoak dira, identitate bakar eta egonkor bati ihes egiten diotenak: gizakiaren eta landarearen arteko mugak ez ezik, identitate sexualarenak ere lausotzen dituzten pertsonaiak sortzen dituelako.
Ameztoik, beraz, ez dio soilik itsasoari bizkarra ematen, beste muga batzuei ere egiten die uko: gizakiaren eta naturaren artekoari, haragiaren eta landarearen artekoari, errealaren eta irrealaren artekoari. Horixe da, hain zuzen ere, bere iruditegiaren indar handienetako bat: mundu bat proposatzea, non metamorfosia ez den salbuespena, baizik eta gauzen berezko egoera.


















