artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Trump-ek Kristobal Kolonen estatua bat jarri arazi du Etxe Zuriaren atzean.

Pertsonaiaren zein kokalekuaren hautuak presidente estatubatuarraren memoria-politika ongi islatzen du.

trump-ek-kristobal-kolonen-estatua-bat-jarri-arazi-du-etxe-zuriaren-atzean

| 6 de Abril 2026

Etxe Zuriaren atzealdean, Pennsylvania Avenue-ri begira, Kristobal Kolonen estatua bat jarri dute Eisenhower Executive Office Building-en aurrean, Mendebaldeko Hegalatik 100 metrora. Hesi altuez babestuta, konplexu presidentzialaren iparraldeko sarrera bere goratasunetik zaintzen du. Harry S. Truman-ek segurtasun-horma bat eraikiarazi zuen; Kennedy-k solariuma gehitu zuen. Keinu honekin, Trump-ek "heroien jauregi" baten aldeko bere anbizioa berresten du. Estatua manifestazioen kari lehenik ikusten den puntua bihurtzen da. Aukeratutako kokalekuak baieztapen politiko bat adierazten du.

Martxoaren 22tik 23rako gauean instalatutako lan hau ez da sorkuntza berria. Baltimoreko Little Italy auzoan altxatutako monumentu baten erreplika fidela da, Ronald Reagan-ek 1984an inauguratutakoa, esploratzailea Karibeetara iritsi zeneko 500. urteurrena ospatzeko. Lau metroko altuera duen Kristobal Kolonen estatua, artxiboetan oinarritua, Marylandeko eskultore batek egin zuen, Italian American Organizations United erakundeak eskatuta, John Pica lobbyistak zuzenduta.

2020ko uztailaren 4an eraitsi eta portura bota zuten, George Floyden heriotzaren ondorengo mobilizazioetan; jatorrizkoa (1,2 tonakoa) zatika-zatika salbatu zuten. Hurrengo egunean, italo-amerikar boluntarioek berreskuratu zituzten hondarrak Baltimoreko kostazaingoen laguntzarekin. Hondakin horiek berreraiki zituzten 150.000 dolarreko (138.000 euro inguru) dohaintza komunitarioei esker, baita National Endowment for the Arts erakundearen 2025eko diru-laguntza bati esker ere. Ondoren, Etxe Zuriak erreplika eskatu zuen 2025eko Columbus Day inguruan. Ondoren otsailaren 19ko hitzarmen baten bidez eta Picaren kontseiluaren aho bateko bozketarekin doan utzia izan da, agintaldiak irauten duen bitartean.

Instalazioa Ameriketako Estatu Batuen independentziaren 250. urteurrenaren atarian iristen da. Etxe Zuriak "Amerikar Jatorrizko Heroien Lorategi" baten "lehen zutabea" dela dio. Kristobal Kolon "ausart eta ikuspegi handiko" beste figura batzuekin batera egongo da, komunikatu ofizialaren arabera. David Ingle bozeramaileak dio Kristobal Kolon heroi bat dela, eta hala izaten jarraituko duela Trumpen presidentetzan. Horrek oihartzuna du 2025eko apirileko dekretuan, non presidenteak zin egin zuen "Columbus Day errautsetatik berpiztuko" zuela; oraindik ere jai federal bat da.

2021etik aurrera, Indigenous Peoples' Day-aren kari Joe Bidenek emandako urteko adierazpenek balantze zorrotza eta lehorra eskaini zuten, lehen europarrek —Kristobal Kolon buru zela— herri indigenoei ezarritako mendeetako indarkeria, lekualdatze, asimilazio eta izu kanpaina aipatuz. Trump-ek kontakizuna irauli egiten du. 2025eko urriko bere adierazpenean Kolon "amerikar jatorrizko heroi" gisa goresten du, "fede, ausardia eta iraunkortasuneko gizona" dela esanez, ezabatu nahi omen duten "ezkertiar su-emaileengandik" berreskuratuta. Estatua orain Secret Service-ren babespean dago.

— JdA-tik ekarria


landabarrenako-dama

Landabarrenako Dama

Pilar De Zubiaurre

Durangoko Arte eta Historia Museoa (Durango, Bizkaia)

Desde el 08 de Septiembre 2026
Al 29 de Noviembre 2026

macula-et-materia

Macula et Materia

Sally Mann

Kutxa Kultur Artegunea (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 17 de Julio 2026
Al 18 de Octubre 2026

erretratu-intimoa

Erretratu intimoa

Pilar Belzunce

Txillida leku (Hernani, Gipuzkoa)

Desde el 05 de Junio 2025
Al 26 de Diciembre 2026

arte-lanen-lapurreten-kronologia-bat

Arte-lanen lapurreten kronologia bat

| 10 de Octubre 2026

1911ko La Gioconda-tik 2026ko urriaren 4an lapurtutako San Joanen Apokalipsia-raino, Europan eta munduan izandako lapurreta garrantzitsuenen zerrenda.

bilboko-euskal-museoa-zabalik

Bilboko Euskal Museoa, zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Berritu ondoren zabaldutako museo bati buruz idatzi nuen aurreko astean. Irakurleak barkatuko dit museoei buruzko serie hau, baina ekainean zabaldu zuten Bilboko Euskal Museoari buruz idatzi behar dut gaur, nahiz eta arte museoa ez izan.

oroitzeak-berekin-dakarrena

Oroitzeak berekin dakarrena

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Urtero legez, Mapamunditarrak erakusketa proiektuaren hitzordua gurean dugu berriz, urteroko egutegiari leial. Badira erantzun borobil eta itxiak ematera datozen erakusketak, baina ibilbideak erakutsi ohi digu komisariotza proiektu oro, funtsean galdera batekin hasten dela.

bonnat-museoa-zabalik

Bonnat museoa zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Azkenean! Ia 15 urte itxita egon ondoren berriz zabaldu dute Baionako Bonnat-Helleu museoa. Leon Bonnat artista baionarrak bere herriko etxeari utzi zion urteetan pilatutako arte bilduma; horren ondorioz, ordura arte bilduma pribatua izan zena publikoa bilakatu zen.

deskolonializazioaren-erronka-euskal-museoetan-ate-joka

Deskolonializazioaren erronka euskal museoetan ate joka

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Europako museoetan maiz piztu ohi da haien bildumetan iragan kolonialak duen arrastoari buruzko polemika. Obra espoliatuak itzularazteko Parisek onartu duen legeak ekarri du gaia hizpidera orain. Adituek diote Euskal Herrian ere "asko" dagoela egiteko.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).