Helveziak itzuli bai… baina obrak atxikitzen ditu. Rietberg Museum-en gordetako hamaika obrek —horien artean XIX. mendeko brontzezko buru oroigarri bat eta XVIII. mendeko bolizko defentsa zizelkatua, biak Benineko Erresuma-koak— jada ez dira Zurich hirikoak, Nigeriako Errepublika Federalarenak baizik. Horietako bi laster eramango dituzte Benin City-ra, antzinako hiriburura; gainerako bederatziak, berriz, Suitzan geratuko dira, epe luzeko maileguan.

Aldi berean, Zuricheko Unibertsitatea-k onartu du bere Etnografia Museoan gordetako Benineko hamalau objekturen jabetza Nigeriari transferitzea. Geneva-ko museoak jatorri bereko hiru pieza uzten ditu. Guztira, hogeita zortzi artefaktu nigeriarrek jabez aldatzen dute. Hala ere, horietako batzuk ez dira berehala lekuz aldatuko.

2021ean sortua eta Rietberg Museum-ek koordinatutako Initiative Benin Suissek, Suitzako zortzi museotan banatutako ehun bat objektu identifikatu ditu, guztiak antzinako Benineko Erresuma-tik datozenak. Horietatik gutxienez berrogeita hamar lotuta daude britainiar tropek 1897an egindako Benin City-ren arpilatzearekin. Objektu batzuk 1899tik aurrera sartu ziren bilduma publikoetara; beste batzuk, berriz, 2022ra arte, nazioarteko arte merkatuaren bidez eskuratu zituzten.

Ekimena ez dator Berna-tik, museoetatik bertatik baizik. Initiative Benin Suissek, partez Suitzako Kultura Bulego Federala-k finantzatuta, metodo geldo eta ia diplomatikoa hobetsi du: inbentarioa Nigeriako National Commission for Museums and Monuments-ekin partekatua, bisita gurutzatuak, foroak eta 2023an Zurichen sinatutako adierazpen bateratua osagai.

Ondoren iritsi dira Nigeriaren itzulketa-eskaerak, modu oso formalean: 2024ko martxoan Zuricheko Unibertsitateko objektuentzat, 2024ko uztailean Rietberg Museum-ekoentzat, eta 2025eko maiatzean Genevako piezentzat. 2026ko martxoaren 20ko ekitaldiak, hainbat urte lehenago hasitako elkarrizketen jarraipen gisa aurkeztua, hogeita zortzi artefaktuen jabetza-transferentzia egikaritzen du..

Kronologia honek asko esaten du "Suitzako bideaz". Ez dago itzulketa kolonialei buruzko lege marko handi bat, baina badaude jatorriari buruzko gidalerro federalak, finantzaketa espezifikoak, eta ondoren kasuan kasu hiriek eta unibertsitateek hartutako erabakiak. Aurten, "historikoki problematikoa den artea" aztertzeko batzorde independente bat martxan jarriko da. Naziek lapurtutako ondasunetarako zein testuinguru kolonialean eskuratutako objektuetarako eskumena izango du, baina ez du botere loteslerik. Bere eginkizuna irtenbide bidezko eta orekatuak proposatzea izango da.

—Jda-tik ekarria.