artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Julio Le Parc, arte zinetikoaren irudi nagusietakoa, maiatzaren 30ean hil da, 97 urte zituela

Artista argentinarraren ibilbideak arte optiko eta zinetikoa berrikustera garamatza; ez 1960ko hamarkadako pasarte dekoratibo huts gisa, baizik eta publikoaren gaia, erakundeen kritika eta formen estandarizazioa aurrez aurre jarri ziren eremu nagusietako bat bezala.

julio-le-parc-arte-zinetikoaren-irudi-nagusietakoa-maiatzaren-30ean-hil-da-97-urte-zituela
Julio Le Parc. Arg/ Argentinako Arte Ederren Museo Nazionala

| 2 de Junio 2026

Mendozan (Argentina) jaioa 1928ko irailaren 23an, Julio Le Parcek Buenos Airesko Arte Ederretako gaueko eskolak jarraitu zituen 1943 eta 1947 artean, Argentinako hiriburuko Arte Ederren Goi Eskolan ikasle libre gisa onartua izan aurretik. Lucio Fontanak, arte konkretuak, artearen funtzio sozialari buruzko eztabaidek eta gerra osteko eredu eraikitzaileek osatu zuten horizontetik denboran urrundu bazen ere, ez zuen inoiz erabat baztertu. 1958an Parisen finkatu zen, Frantziako kultur zerbitzuaren beka bati esker. Han Victor Vasarely ezagutu zuen, Denise René galeriarekin harremanetan ibili zen, eta abstrakzioaren birformulazioan paper garrantzitsua jokatu zuten Latinoamerikako artistekin —Jesús Rafael Soto, Carlos Cruz-Diez, Horacio García Rossi— sare bat sortzean parte hartu zuen.

1960an, Julio Le Parcek, García Rossi, François Morellet, Francisco Sobrino, Joël Stein eta Jean-Pierre Yvaralekin batera, Arte Bisualen Ikerketa Taldea (GRAV, frantsesezko sigletan) sortu zuen. Taldeak uko egiten zion artista inspiratuaren irudiari; horren ordez, talde-lana, protokoloak, industria-materialak, gailu erreproduzigarriak eta ikuslearen inplikazio fisikoa lehenesten zituen. Parisen 1966ko apirilaren 19an antolatutako "Egun bat kalean" ekimenak ezin hobeto laburbiltzen du asmo hori: esperientzia optikoa museoaren esparrutik ateratzea, egoerak sortzea eta artelana erabilerara bideratzea. Urte berean, Julio Le Parcek Veneziako Biurtekoaren Nazioarteko Pintura Sari Nagusia jaso zuen Veneziako Bienalean. Sariak Le Parc nabarmendu egin zuen, arte zinetikoa jada erakusten, eztabaidatzen eta instituzionalizatzen ari zen unean, baina baita ikuskizunetik, diseinutik eta argitalpen anizkoitzetatik gertu egoteagatik ahulduta zegoen garaian ere.

Bere Continuel-lumière (Argi-jarraitua) sailak, mobilek, erliebeek, bilbe-jokoek, ikusmena aldatzen duten betaurrekoek, inguruneek eta instalazioek ez dute irudi egonkorra sortu nahi. Aitzitik, pertzepzio-ezegonkortasuna antolatzen dute. Ispiluek, metalezko plakek, nylonezko hariek, motorrek, argi artifizialak, gainazal islatzaileek eta modulu koloredunek egoerak eraikitzen dituzte, non ikusleak ez duen lana pasiboki jasotzen: bere mugimenduaren bidez aktibatzen du. Cachanen, luzaroan lan egin zuen tokian, Le Parcek sailkapenean, berreskurapenean, aldakortasunean eta fabrikazio lagunduan oinarritutako ekoizpenari eutsi zion.

Politikoki oso konprometitua 68ko Maiatzeko gertakarietan (Arte Ederretako Tailer Herrikoiaren okupazio-batzordearen barruan), Frantziatik kanporatu zuten (1968an bertan), eta geroago itzultzeko baimena eman zioten, artista eta intelektualen mobilizazioari esker. Sois artiste et tais-toi! (Izan zaitez artista eta ixildu!) izenburupean bildutako bere testuek artearen sistemaren eta hierarkia kulturalen kritika luzatzen dute. Hala ere, Julio Le Parcek ez zion inoiz utzi erakundeekin lan egiteari: Palais de Tokyo 2013an, Tabakaleran 2020an, Latinoamerikako Etxea 2024an, Pompidou-Metz Zentroa, Grand Palais, Pérez Art Museum Miami, Serpentine Galleries edota Buenos Airesko Arte Ederren Museo Nazionala.

Journal des Arts aldizkariari 2024an eskainitako elkarrizketa batean, ordea, arreta hain ikusgarria ez den praktika batera bideratu zuen: marrazketara. "Marrazkia nire hizkuntza da", esan zuen, eta "egunero" marrazten zuela azaldu zuen, bai bere margoak prestatzeko, bai irudikapen libre eta ia eguneroko bati jarraipena emateko. Adierazpen hauek argi-gailuen artista marrazkilari nekaezina ere badela gogorarazten digute, GRAV taldeko protagonista baino gutxiago ikusten dena, baina bere sailak eraikitzeko ezinbestekoa.

JdA-tik ekarria

irudi galeria

julio-le-parc-en-erakusketa-bat-arg-alebaires-ba

bideko-ezustekoak

Bideko Ezustekoak

Graciela Iturbide

San Telmo (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 03 de Julio 2026
Al 30 de Agosto 2026

museoa-urtu

Museoa Urtu

Nader Koochaki

Ondarearen etxea (Maule-Lextarre, Zuberoa)

Desde el 26 de Enero 2026
Al 06 de Septiembre 2026

nicolas-deshayes

Nicolas Deshayes

Champ Lacombe galeria (Biarritz, Lapurdi)

Desde el 18 de Julio 2026
Al 05 de Septiembre 2026

koloreztatutako-barne-bulkadak

Koloreztatutako barne bulkadak

Maialen Etxebeste Lekuona [BERRIA.eus]
| 15 de Julio 2026

Oaia Peruarena margolariak 'Behin eta berriz hasi' bilduma sortu du. Erakusketa irailaren 5era arte egongo da ikusgai, Donostiako Ekain Arte Lanak galerian.

san-telmo-gaua-frescoren-esku-hartze-artistiko-batekin-dator-aurten

San Telmo Gaua Frescoren esku-hartze artistiko batekin dator aurten

STM
| 13 de Julio 2026

San Telmo Museoaren udako irekiera berezia uztailak 18an izango da, doako sarrerarekin, 20:30 eta 24:00 artean. Xabier Zirikiainek, Ander Perez de Arenazak eta Mario Azurzak berariaz okasio honetan sortuko duten proposamen artistikoa izango da aurtengo berrikuntza

mundu-osoko-mitologien-elkarrizketak-bonnat-helleun

Mundu osoko mitologien elkarrizketak Bonnat Helleun

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 8 de Julio 2026

‘Mitologiak' erakusketa ireki dute Baionako Bonnat Helleu museoan. Euskal Herriko, Mediterraneoko, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Mexikoko mitologiak elkarrizketan ezarri dituzte, Parisko Louvre eta Quai Branly-Jacques Chirac museoekin lankidetzan.

graciela-iturbideren-hizkuntza-bisuala-san-telmo-museoko-laborategian-ikusgai-jarri-dute

Graciela Iturbideren hizkuntza bisuala, San Telmo Museoko Laborategian ikusgai jarri dute

| 6 de Julio 2026

María Millánek egin ditu komisario lanak eta nagusiki 60ko eta 80ko hamarkaden artean sortutako garaiko kopiak biltzen ditu erakusketak. Erakusketak Graciela Iturbidek han-hemengo kulturetan errespetuz murgiltzeko ahalegina eta Mexikoko eta beste herrialde batzuetako herri autoktonoen nortasuna erretratatzean izan duen ikuspegi eraldatzailea nabarmentzen ditu.

gerra-irudikatzeko-bi-modu-beltzetik-abiatuta

Gerra irudikatzeko bi modu, beltzetik abiatuta

Garazi Izagirre Aiestaran [BERRIA.eus]
| 5 de Julio 2026

'Goya beltza, Motherwell beltza. Laurogei hondamendi eta amildegi bat' izena daraman erakusketa ikusgai jarri du Donostiako San Telmo museoak. Francisco de Goyaren laurogei estanpak eta Robert Motherwellen koadro batek osatzen dute.

hasi-da-jai-jardun-artistikoen-institutuaren-ikasketa-programaren-zazpigarren-edizioa

Hasi da JAI, jardun artistikoen institutuaren ikasketa-programaren zazpigarren edizioa

| 2 de Julio 2026

Tabakalerak eta Artium Museoak —Oteiza Museoarekin elkarlanean— antolatuta, programak arte garaikidearen arloan ikerketa, ekoizpena eta lan kritikoa sustatzea du helburu. JAIk ezagutzaren, ekoizpenaren eta transmisioaren arteko loturan sakondu nahi du, prestakuntza-prozesuan dauden artisten eta nazioarteko profesionalen artean hartu-emanerako gune bat sortuz.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).