artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Julio Le Parc, arte zinetikoaren irudi nagusietakoa, maiatzaren 30ean hil da, 97 urte zituela

Artista argentinarraren ibilbideak arte optiko eta zinetikoa berrikustera garamatza; ez 1960ko hamarkadako pasarte dekoratibo huts gisa, baizik eta publikoaren gaia, erakundeen kritika eta formen estandarizazioa aurrez aurre jarri ziren eremu nagusietako bat bezala.

julio-le-parc-arte-zinetikoaren-irudi-nagusietakoa-maiatzaren-30ean-hil-da-97-urte-zituela
Julio Le Parc. Arg/ Argentinako Arte Ederren Museo Nazionala

| 2 Juin 2026

Mendozan (Argentina) jaioa 1928ko irailaren 23an, Julio Le Parcek Buenos Airesko Arte Ederretako gaueko eskolak jarraitu zituen 1943 eta 1947 artean, Argentinako hiriburuko Arte Ederren Goi Eskolan ikasle libre gisa onartua izan aurretik. Lucio Fontanak, arte konkretuak, artearen funtzio sozialari buruzko eztabaidek eta gerra osteko eredu eraikitzaileek osatu zuten horizontetik denboran urrundu bazen ere, ez zuen inoiz erabat baztertu. 1958an Parisen finkatu zen, Frantziako kultur zerbitzuaren beka bati esker. Han Victor Vasarely ezagutu zuen, Denise René galeriarekin harremanetan ibili zen, eta abstrakzioaren birformulazioan paper garrantzitsua jokatu zuten Latinoamerikako artistekin —Jesús Rafael Soto, Carlos Cruz-Diez, Horacio García Rossi— sare bat sortzean parte hartu zuen.

1960an, Julio Le Parcek, García Rossi, François Morellet, Francisco Sobrino, Joël Stein eta Jean-Pierre Yvaralekin batera, Arte Bisualen Ikerketa Taldea (GRAV, frantsesezko sigletan) sortu zuen. Taldeak uko egiten zion artista inspiratuaren irudiari; horren ordez, talde-lana, protokoloak, industria-materialak, gailu erreproduzigarriak eta ikuslearen inplikazio fisikoa lehenesten zituen. Parisen 1966ko apirilaren 19an antolatutako "Egun bat kalean" ekimenak ezin hobeto laburbiltzen du asmo hori: esperientzia optikoa museoaren esparrutik ateratzea, egoerak sortzea eta artelana erabilerara bideratzea. Urte berean, Julio Le Parcek Veneziako Biurtekoaren Nazioarteko Pintura Sari Nagusia jaso zuen Veneziako Bienalean. Sariak Le Parc nabarmendu egin zuen, arte zinetikoa jada erakusten, eztabaidatzen eta instituzionalizatzen ari zen unean, baina baita ikuskizunetik, diseinutik eta argitalpen anizkoitzetatik gertu egoteagatik ahulduta zegoen garaian ere.

Bere Continuel-lumière (Argi-jarraitua) sailak, mobilek, erliebeek, bilbe-jokoek, ikusmena aldatzen duten betaurrekoek, inguruneek eta instalazioek ez dute irudi egonkorra sortu nahi. Aitzitik, pertzepzio-ezegonkortasuna antolatzen dute. Ispiluek, metalezko plakek, nylonezko hariek, motorrek, argi artifizialak, gainazal islatzaileek eta modulu koloredunek egoerak eraikitzen dituzte, non ikusleak ez duen lana pasiboki jasotzen: bere mugimenduaren bidez aktibatzen du. Cachanen, luzaroan lan egin zuen tokian, Le Parcek sailkapenean, berreskurapenean, aldakortasunean eta fabrikazio lagunduan oinarritutako ekoizpenari eutsi zion.

Politikoki oso konprometitua 68ko Maiatzeko gertakarietan (Arte Ederretako Tailer Herrikoiaren okupazio-batzordearen barruan), Frantziatik kanporatu zuten (1968an bertan), eta geroago itzultzeko baimena eman zioten, artista eta intelektualen mobilizazioari esker. Sois artiste et tais-toi! (Izan zaitez artista eta ixildu!) izenburupean bildutako bere testuek artearen sistemaren eta hierarkia kulturalen kritika luzatzen dute. Hala ere, Julio Le Parcek ez zion inoiz utzi erakundeekin lan egiteari: Palais de Tokyo 2013an, Tabakaleran 2020an, Latinoamerikako Etxea 2024an, Pompidou-Metz Zentroa, Grand Palais, Pérez Art Museum Miami, Serpentine Galleries edota Buenos Airesko Arte Ederren Museo Nazionala.

Journal des Arts aldizkariari 2024an eskainitako elkarrizketa batean, ordea, arreta hain ikusgarria ez den praktika batera bideratu zuen: marrazketara. "Marrazkia nire hizkuntza da", esan zuen, eta "egunero" marrazten zuela azaldu zuen, bai bere margoak prestatzeko, bai irudikapen libre eta ia eguneroko bati jarraipena emateko. Adierazpen hauek argi-gailuen artista marrazkilari nekaezina ere badela gogorarazten digute, GRAV taldeko protagonista baino gutxiago ikusten dena, baina bere sailak eraikitzeko ezinbestekoa.

JdA-tik ekarria

galerie d'images

julio-le-parc-en-erakusketa-bat-arg-alebaires-ba

mixed-feelings

Mixed feelings

Ruoxi Jin

Cibrían (Donostia, Gipuzkoa)

Du 29 Mai 2026
Au 11 Juillet 2026

polo-konkistatuak

Polo konkistatuak

Uxua eta Irantzu Vides

ArteA2 (Zizur Nagusia, Nafarroa)

Du 22 Mai 2026
Au 06 Juin 2026

amaia-molinet

Amaia Molinet

Barriek zikloa

Rekalde Aretoa (Bilbo, Bizkaia)

Du 23 Juin 2026
Au 06 Septembre 2026

l-effet-farocki

L'effet Farocki

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

Du 19 Juin 2026
Au 27 Septembre 2026

bizirik-dirauten-izenak

Bizirik dirauten izenak

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 28 Mai 2026

Ziga bilduma | Non: Iruñeko Civivox Pompelon. | Noiz arte: Abenduaren 31ra arte.

babeslekuak

Babeslekuak

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 28 Mai 2026

Gernikako Bakearen Museoan Veronica Domingo artistak jarri duen erakusketan konturatu nintzen memoriaren zenbat ñabardura dauden ezkutatuta edo erdi itzalean. Horietako bat gerra zibilean erabilitako babeslekuena da.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'œuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).