artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Gauden tokitik, toki berriak

'-n, -z, -tik, -rantz' | Artista: Jose Angel Lasa. | Non: Bermeoko Frantziskotarren klaustroan. | Noiz arte: Urriaren 31ra arte.

gauden-tokitik-toki-berriak
Erakusketako piezetako batzuk, Frantziskotarren klaustroan. Arg/ MONIKA DEL VALLE / FOKU

27 de Junio 2024 | Elena Olave [BERRIA.eus]

Museoetan eta galerietan ez ezik, artea beste hainbat lekutan topa daitekeen zerbait dela esatea ez da ezer berria. Hala ere, gaur egun ez nuke esango ohikoena denik arte garaikidea erakusteko lokalizazioa herri txiki bateko klaustroa izatea, Jose Angel Lasaren -n, -z, -tik, -rantz mostraren kasuan gertatzen den bezala. Izan ere, Lasak Bermeoko (Bizkaia) frantziskotarren klaustroan antolatu du bere azken erakusketa, non hainbat urtetan sortutako pieza solte eta konposizioak ikusgai jarri dituen. Edonola ere, mostra horrek ez du inondik inora antologia edo atzera begirako erakusketa baten izaerarik, nahiko agerikoa baita eskultura piezen disposizioak erantzuten diola espazio zehatz horretan oinarritutako komisariotza lanari.

Frantziskotarren klaustroaren lau alboetatik hedatuta ikusiko ditugu Lasaren 50 lan baino gehiago. Barne lorategia izan ezik, eskulturek nabarmenki okupatzen dituzte klaustroko lurra, paretak zein gangak, aurretik bertan egondako elementu arkitektonikoak, ornamentalak zein Basterretxearen eskultura piezak errespetatuz eta horietara egokituz. Bada, nabari da espazioarekin elkarrizketa baten ondorioz antolatu direla Lasaren eskultura-konposizioak. Eskultura-konposizio diot, Lasaren piezak taldean ageri direlako antolatuta, eta, oro har, igartzen delako konposaketa dela bere lan prozesuaren parte garrantzitsuetako bat. Aipagarria da horietako batzuk klaustroko dimentsioetan soilik ager daitezkeela era horretan antolatuta, eskala bereziki handikoak baitira. Artista horren lana aurretik Galeria Lumbreras bezalako arte-espazio konbentzionaletan erakutsi bada ere, esango nuke mostra honetan ikusgai dauden piezak klaustroko espazioak erabat baldintzatuta konposatu, eta agertu dutela haien azken emaitza estetikoa, bestelako erakusketa espazio batzuetan halaxe agertzea zaila izango litzatekeelako.

Erakusketa espaziora sartu bezain pronto egurrezko txalupa batzuk ikusiko ditugu segidan kokatuta, eta, ezkerrera egin, eta jarraian zurezko eta buztinezko hainbat pieza klaustroan zehar sakabanatuak. Laranjondoak, magnolioak, hurritzak, eukaliptoak, oteak eta beste zenbait natura elementuekin osatutako eskultura lanak dira Lasarenak, inguru hurbilean dagoenarekin, tokian tokikoarekin, lan egitearen ondorio eta isla. Eskultura lan gehienak koloreztatuta ageri dira baina ez beti osotasunean, kolore biziek zuraren akabera argiarekin kontraste nabariak eragiten dituztelarik. Izan ere, badirudi Lasak kolorearen txertaketa erabili duela adaxkek edo sustraiek haien kabuz sortutako formak bisualki nabarmendu edota indartzeko, eraldaketa horren ondorioz sustrai edo adaxka huts izateari uzteraino.

Piezak horizontalean, bertikalean edota arkuen noranzkoari moldatuta aurkituko ditugu, klaustroko espazioa era eta norabide ugaritan okupatuta. Nabarmena da areto orririk egon ez arren, pieza bakoitzak bere izenburua duela, eta horietako batzuk errepikatu egiten direla, hala nola aterpea, azala, grafia edo sintagma begetala. Beste izen batzuen artean atentzioa ematen du aterpe izeneko hainbat konposizio egoteak, aterpean pentsatzeko eta hura irudikatzeko moduak bezainbeste. Halaber, esango nuke piezok argi eta garbi erantzuten diotela eskultura egiteko tradizio bati, besteak beste, Lasaren konposizioek Mendibururen zenbait eskultura dakarzkigute-eta gogora.

Interesgarria da Lasak, inguruan duenarekin, hondakinekin, edo, bestela esanda, produkzio kate luze baten ondorioz soberakin gisa agertzen diren horiekin guztiekin lan egiteko duen modua eta hautua. Erakusketa horren kasuan, artistak hondakin horiek basotik zein landa eremutik hartu eta bildu ditu, baina materialaren jatorria bestelakoa balitz ere, esango nuke lan egiteko duen era gehiago dela munduarekiko, eta, ondorioz, artearekiko jarrera baten erreflexua. Halere, argi dago materialaren izaera eta ezaugarriek markatu dutela erabat bere lanaren konnotazioa. Edonola ere, kasu honetan, ez nuke esango naturarekin lan egiteko erabakia ikuspegi erromantiko batek baldintzatu duenik; esperientzialak eta historikoak baizik, artistak bere eguneroko errealitatea baliatu baitu sorkuntzarako, eta mostra honen bitartez herritik hartutakoak bestela itzuli dizkio herriari. Izan ere, Lasak zuhaitz atalak izaten utzi ditu, jatorrizkoarekin zerikusi gutxi duen ekosistema batean utzi ere, eta izaten uzte horretan gertatu da eraldaketa xumea, artea.

n-z-tik-rantz

-n, -z, -tik, -rantz

Jose Angel Lasa

convento de los franciscanos (Bermeo, Bizkaia)

Desde el 11 de Mayo 2024
Al 31 de Octubre 2024


n-z-tik-rantz

-n, -z, -tik, -rantz

Jose Angel Lasa

convento de los franciscanos (Bermeo, Bizkaia)

Desde el 11 de Mayo 2024
Al 31 de Octubre 2024

euskal-serie-kosmogonikoa

Euskal serie kosmogonikoa

Nestor Basterretxea

Montehermoso Kulturunea (Gasteiz, Araba)

Desde el 27 de Junio 2024
Al 29 de Septiembre 2024

tabakalera-errealitate-areagotuko-esperientzia-batean

Tabakalera, errealitate areagotuko esperientzia batean

| 5 de Julio 2024

Publizitate-kanpaina berritzaile batek errealitate areagotuaren bidez irudimenarekin bidaiatzea proposatzen digu. Iaz Zentroak abian jarritako kanpainaren jarraipena da, Espainiar estatu mailan lau sari jaso berri dituena.

bi-egun-gernikan

Bi egun Gernikan

27 de Jun. | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Gernika eta Gernikei buruzko kongresuan egon gara bi egun oso izen bereko herrian. Gertakizun historikoa eta horrek eragin zituen ondorioak aztertu ditugu kongresu akademikoan. Gernika sinbolismo handiko herria zen gerra zibila hasi baino lehen, baina bonbardaketaren ondoren beste kutsu batzuk hartu zituen.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).