Seguruenik ez da Hegoafrikako pabiloirik izango aurten Veneziako Bienalean, Gazari erreferentzia egiten dion obra baten ondorioz. Hegoafrikak Art Periodic (AP) elkarteari eman zion 2026ko Veneziako Bienalerako bere pabiloiaren antolaketa, Kirol, Arte eta Kulturaren Ministerioaren (DSAC) babespean. Ministerioak Veneziako Arsenaleko espazioaren alokairua ziurtatu zuen, eta Nosipho Nausca-Jean Jezile Hegoafrikako enbaxadorea izendatu zuen pabiloiaren komisario. APk ekoizpenerako funts pribatuak bildu behar zituen.

2025eko abenduaren amaieran, hautaketa-batzordeak aho batez onartu zuen Gabrielle Goliath (42 urte) Hegoafrika ordezkatzeko hautua. Bienaleari espediente osoa aurkezteko epea 2026ko urtarrilaren 10ean amaitzen zen. Baina urtarrilaren 2an, hau da, epea amaitu baino zortzi egun lehenago, Gayton McKenzie ministroak Hegoafrikaren parte-hartzea bertan behera uztea erabaki zuen.

Aukeratutako proiektua, Elegy (Gabrielle Goliath), iraupen luzeko obra performatibo eta multimedia bat da (2015ean hasia), "doluzko erritu" gisa pentsatua. Emanaldi bakoitzean, zazpi abeslari lirikoek nota bakar bati eusten diote aldi berean, ordubetez, bata bestearen atzetik, Hegoafrikan genero-indarkeriaren biktima izan direnen oroimenezko eskaintza gisa.

Elegy-ren sekuentzia bakoitza pertsona hil bati eskainia zaio; hortik bere izaera berezia, oroitzapenezkoa eta kolektiboa. Adibidez, Gabrielle Goliathek XX. mendearen hasieran Namibian izandako Herero eta Nama herrien genozidioari eskaini zion edizio bat 2024ko Bienalean, hamar kanaleko bideo-instalazio batean grabatutako hamar emanaldi proiektatuz.

Hautagaitza-espedientearen arabera, 2026ko Bienalerako bertsioak Namibiako emakumeen hilketak, Gazako emakume eta haurren hekatonbea edo sarraskia, eta Afrika australeko beste indarkeria sexista batzuk lotu behar zituen. Gazari buruzko atalak, besteak beste, Maneo Mohale Hegoafrikako poetak idatzitako ghazal bat (arabierazko poema) jasotzen zuen, 2023ko urrian bonbardaketetan hil zuten Hiba Abu Nada poeta palestinar gaztearen omenez. Obrak doluaren "koru" unibertsal bat izan nahi zuen.

DSACen eta Gayton McKenzie ministroaren arabera, hain zuzen ere Gazari egindako erreferentzia izan da arazoa. Ministroaren ustez, gaia "zatikatzaileegia" da eta nazioarteko gatazka "oso polarizatzaile" bati lotuta dago, gertakariak genozidio gisa izendatu gabe. Horren ondorioz, artistari Gazari eskainitako atala aldatzeko edo kentzeko eskatu zion. Gabrielle Goliathek eta bere taldeak urtarrilaren 4an erantzun zuten eskakizun hori "botere-abusu" bat zela, prozedura demokratikoaren eta adierazpen-askatasunaren aurkakoa. Baina baliogabetzea ordurako erabakita zegoen.

Jatorrizko bertsioa: JdA