artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Gure koloreak

Asteburuan, Sei Nazioen errugbi txapelketa ematen ari ziren taberna batean sartu ginen, menturaz. Eskozia eta Italia jokatzen ari ziren eta pertsona bakar bat zegoen pantailari begira, 50 urte inguruko gizon bat.

gure-koloreak
Gonzalo Etxebarriaren lan bat, tTok arte lekuan.

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 11 de Febrero 2026

Esertzera gindoazela, bikotekideari esan nion errugbian beti gustatu izan zaidala maskulinitatearen klixe guztiekin bat egin dezakeen kirol batek(bortitza da, oso fisikoa, minari dagokionez errukigabea) ezusteko koloreak izatea uniformeetan: Stade Français taldea txikle-arrosaz doa beti, eta ematen ari ziren partidan Eskozia lilaz jantzita zegoen. Futbolean nekez ikusten da ekipamendu arrosa edo lilarik, kolore horiek emakumeen xamurtasuna igortzen ei dutelako, eta ezin omen zaio gizon bati halakorik atxiki, are gutxiago kirolaria bada. Hortaz, pozgarria iruditzen zait lilaz janzten diren gizonak ere indartsuak izan daitezkeela erakustea.

Gure aurreko mahaian zegoen ikusleak, aldiz, guztiz kontrakoa pentsatzen zuen. Lagun bat partida nola zihoan galdetzera hurbildu zitzaionean, oihuka esan zuen, denok entzun genezan, Eskoziak uniforme "tamalgarria" zeramala, "zer daputa mierdahori". Nire ilusioak zulora: argi geratu zen Euskal Herrian oraindik femeninotzat hartzen diren koloreak lotsagarri ikusten direla gizon baten soinean. Izan ere, polita izateaz gain, diseinu ona zuen uniformeak eta gorpuzkera ederra egiten zien jokalariei. Baina ez zegoen eztabaidatzerik: lila zen. Akabo.

Joera hau berdin-berdin errepikatzen da artean. Artista emakume batek kolore arrosa erabiltzen badu —Rosa Valverde dut buruan—, edota apainketarekin lotzen diren elementuak —makillajea, adibidez, edo parpailak—, segituan sailkatzen dafemeninokategorian, eta horrek bestelako edozein azterketa sakon baztertzen du. Are gehiago, ikusle askoren begietara, tabernako gizonaren kasuan bezala, zuzenean pasatzen datamalgarriaizatera. Hala ere, bi aldeetara doa eragina: emakume batek elementu horiek erabiltzen baditu, gutxietsiko den arren,emakumeengandik espero daitekeenabeteko da behintzat. Egilea gizona bada, aldiz, zuzenean doaputa mierdakategoriara.

Zorionez, artean joera hau apur bat malgutu da azken urteotan, belaunaldi berriek —aitorpena merezi duten ez hain berri batzuekin batera; Eduardo Sourrouille, kasurako— generoen banaketa zorrotz horrekin apurtzeko egin duten saiakerari esker. Asteburuko pasadizoak, ordea, argi utzi zidanqueertaldetxo baten ahaleginak ez direla gizarte guztiaren isla. Taberna osoari lila izateagatik zerbaitputa mierdabat dela oihukatu behar dionak, maskulinitatearen indarra erakutsi beharrean, horren inguruan sentitzen duen ahultasuna besterik ez du berresten. Eta ahultasunak posizio bortitz eta kontserbadoreetara eramaten du maiz.


ciga-bilduma

Ciga Bilduma

Javier Ciga

Pompelo Civivox (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 14 de Febrero 2026
Al 31 de Diciembre 2026

kaosaren-diziplina

Kaosaren diziplina

Isabel Coixet

San Telmo (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 11 de Septiembre 2026
Al 01 de Noviembre 2026

bilboko-euskal-museoa-zabalik

Bilboko Euskal Museoa, zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Berritu ondoren zabaldutako museo bati buruz idatzi nuen aurreko astean. Irakurleak barkatuko dit museoei buruzko serie hau, baina ekainean zabaldu zuten Bilboko Euskal Museoari buruz idatzi behar dut gaur, nahiz eta arte museoa ez izan.

oroitzeak-berekin-dakarrena

Oroitzeak berekin dakarrena

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 8 de Octubre 2026

Urtero legez, Mapamunditarrak erakusketa proiektuaren hitzordua gurean dugu berriz, urteroko egutegiari leial. Badira erantzun borobil eta itxiak ematera datozen erakusketak, baina ibilbideak erakutsi ohi digu komisariotza proiektu oro, funtsean galdera batekin hasten dela.

bonnat-museoa-zabalik

Bonnat museoa zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Azkenean! Ia 15 urte itxita egon ondoren berriz zabaldu dute Baionako Bonnat-Helleu museoa. Leon Bonnat artista baionarrak bere herriko etxeari utzi zion urteetan pilatutako arte bilduma; horren ondorioz, ordura arte bilduma pribatua izan zena publikoa bilakatu zen.

deskolonializazioaren-erronka-euskal-museoetan-ate-joka

Deskolonializazioaren erronka euskal museoetan ate joka

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 6 de Octubre 2026

Europako museoetan maiz piztu ohi da haien bildumetan iragan kolonialak duen arrastoari buruzko polemika. Obra espoliatuak itzularazteko Parisek onartu duen legeak ekarri du gaia hizpidera orain. Adituek diote Euskal Herrian ere "asko" dagoela egiteko.

diferituan-bizitzea

Diferituan bizitzea

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 30 de Septiembre 2026

Japonian lanean nagoenez, tenplu bateko udazkeneko ekinokzioaren inguruko ospakizun batera hurbildu nintzen aurrekoan. Ez nintzen plan hura egiten bakarra: tenplu txiki samarra zen, eta, iritsi nintzenerako, jendez gainezka zegoen; anitz turistak, ni bezala.

korapiloek-dakitena

Korapiloek dakitena

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 30 de Septiembre 2026

'Gerezi Hori' | Artista: Maider Aldasoro. | Non: Rekalde aretoa, Bilbo. | Noiz arte: Azaroaren 22ra arte.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).