artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Mangaren txanda

Komikiek izan duten gorakada aintzat hartuta, sektore gisa aitortu eta toki berean bateratu dituzte aurten. Manga liburuak euskarara ekarrita, gazteen azken urteetako eskaera bati eman zaio erantzuna.

mangaren-txanda

8 Décembre 2023 | Garbiñe Ubeda [BERRIA.eus]

Liburu ilustratuek eta bereziki albumek bazuten nolabaiteko aitortzarik. Aldiz, komikiek oro har eta, zehazki, eleberri grafikoek azken boladan hartu dute indarra, eta, plazaratu diren liburu ugariek akuilatuta, lan ilustratuak sektore moduan batu eta elkarren alboan jarri dituzte aurtengo honetan. Hortaz, Harriet, Astiberri, Mezulari, Denonartean, Ikastolen Elkartea/Xabiroi eta gainontzeko argitaletxeak errenkada berean aurkituko ditu zaleak. Hain zuzen, Goienkalen, erdialdean.

Azoka zabaldu orduko batu zaie publikoa, eta bada zuzen-zuzen hara jo duenik ere. Erakusmahaietan ez ezik, erakusmahaien bestaldean ere bada amurik, eta jakina da marrazkilariek zer-nolako lanak hartzen dituzten izenpe eske heltzen zaien bezero bakoitzarekin. Asisko Urmeneta izan da lanean jartzen lehenengoetakoa. Gora Euskal herrientsak eskuetan hartu, orrialde zuritik zabaldu, eta, luma itxurako errotuladorea eskuan duela, di-da batean emakumezko bat marraztu dio lehen bezeroari, kamera batek eszena grabatzen zuen bitartean. Jarraian, "Gora euskal errepublika. Gora gu" idatzi du gorriz. Alboan zituen Unai Iturriaga eta Sanvi, azken hori ere marrazketan, haur-gurasoez inguratuta.

Martin Etxeberria idazle eta gidoilariak irakurlearekin harremana izatea du helburu azoketan. Pasatu berri ditu Getxokoa (Bizkaia) eta Hernanikoa (Gipuzkoa), baina "indarrez eta gogotsu" heldu da Durangora ere, Artxipelagoa sustatzera. Jakin-minez heltzen zaizkio jarraitzaileak, bereziki podcasta entzuna dutenak, batetik besterako egokitzapenean gauza asko aldatu eta beste hainbat sortu baitira.

Harriet argitaletxeko Gregorio Murok ere "feedback hori aberatsa" dela dio. Haren eskutik argitaratu diren komikien artean, Anker da ikusgarriena, eta era berean arrakastatsuena, salmentari dagokionez. Badu bestelako lan estimaturik ere. Aurten, Iker eta Ixone bildumako Orrazi magikoa, Gaizkiñe eta Zahagi-urrea plazaratu ditu liburu bakarrean. Duela 45 urte argitaratu ziren estreinakoz, eta kasik "enkarguz" berrargitaratu dituela azaldu du egileak, heltzen zitzaion eskaera kopurua kontuan hartuta. Iker eta Ixone Muroren lehen laneko pertsonaiak dira, eta, beharbada horregatik, aitortu du "lotsa" ematen ziola, gaur egun egiten dituen lanak "askoz ere konplexuagoak" baitira. Halere, ezin uka estimazioa, jende askok seinalatzen baitu, harrituta, "txikitan irakurri" izana ozen aldarrikatuz.

Manga euskaraz

Baina aurtengo sorpresarik handiena japoniar moldeak hartu duen garrantzia izan da. "Manga euskaraz", dio urrundik ere ikusgarria den afixak. Harriet argitaletxeko txoko batean, dagoeneko mardultxoa dirudien bilduma bat ageri da. Mikel Muro da haren sustatzaile, editore eta saltzaile nagusia. "Espektatiba handiz" heldu dela azaldu du, manga argitaratzeko Eusko Jaurlaritzarekin lortu duten hitzarmena dela eta. Jende gaztea aise erakartzen dutela begi bistakoa da, eta heldurik agertzen denean normalki "seme-alabentzat erostera datozenak" izaten direla esan du.

Urte luzetan genero gutxietsia izan da manga, baita komikizaleen artean ere. Belaunaldi berriak etorri arte, ordea. Halere, "helduek ere ontzat ematen hasiak" direla azaldu du editoreak, "batez ere euskarazkoak direnean". Hain zuzen, bi mundu uztartzen direlako berorietan: "Batetik, gazteak erakarri eta irakurtzera bultzatzen dituen genero bat delako, eta, bestetik, hizkuntzari lotzen dituelako".

Muroren ustez, manga eskaera ez da gaurkoa, "bereziki Durangon". Hortik piztu zitzaien gaiari heltzeko grina. Une jakin batean, gogoa baino gehiago "beharra" izan dela nabarmendu du: "Euskaraz alerik ez izatea larria iruditzen zitzaigun, ez saltzaile gisa soilik, baita kulturazale gisa ere", eta ETBk Dragoi-bola ematen zuen garaiak gogoratu ditu. Haren aburuz, "euskarak mundu horren beharra ere badu".

Manga euskaratzea ez da prozesu erraza izan. Muro: "Japoniarrak aski zurrunak dira elkarrizketan hasteko eta negozioak abian jartzeko". Alde horretatik, Iker Alvarez itzultzailearekin erdietsitako "zortea" azpimarratu du: "Iruinsemea da, baina Japonian bizi da, eta, hizkuntza ongi menderatzen duenez, bere gain hartu zituen hango argitaletxeekikoak". Harriet argitaletxeak orain arte argitaratutako manga guztiak Alvarezek ekarri ditu euskarara.

Ale bakoitza 10 euroan dago salgai. Tirada handiko erdarazko aleak baino apur bat garestixeago izanagatik ere, "aldea txikia eta onargarria" dela iritzi dio Murok.


hurbileko-paisaiak

Hurbileko paisaiak

Arabako Arte Ederren Museoa (Gasteiz, Araba)

Du 31 Octobre 2025
Au 12 Avril 2026

an-nima

An¿nima

Txuspo Poyo

Azkuna Zentroa (Bilbo, Bizkaia)

Du 19 Février 2026
Au 17 Mai 2026

xabier-morras

Xabier Morrás

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

Du 23 Octobre 2026
Au 07 Février 2027

katalogo-arrazoinatuak-aro-digitalean

Katalogo arrazoinatuak aro digitalean

| 21 Mars 2026

Katalogo arrazoinatua artista batek sortutako obra ezagutu guztien bilduma da. Urte gutxitan, horien digitalizazio masiboak nabarmen hobetu du haien erabilera. Hala ere, digitalizazioak erronka berriak ere ekarri ditu.

burdina-eta-azal

Burdina eta azal

12 Mars | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

Silver Ships | Artista: Karlos Martinez Bordoy. | Non: Montehermoso kulturgunean, Gasteizen. | Noiz arte: apirilaren 6ra arte.

klientelismoa

Klientelismoa

12 Mars | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Otsailaren 12an Eusko Legebiltzarrean kulturgileen egoera eztabaidatu zuen jardunaz aritu zen Ismael Manterola aurreko astean. Luze jotzen ari da bilkura horren oihartzuna, eta ez da harritzekoa: astero bada Garikoitz Mendizabalek esan zituenak ezbaian jartzen dituen beste adibide bat.

euskal-eskulturak-ez-dezan-gizon-izena-bakarrik-izan

Euskal eskulturak ez dezan gizon izena bakarrik izan

06 Mars | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

E3 Euskal Emakume Eskultoreak elkartea osatzen duten hemeretzi artisten lanak bildu dituzte 'Eskultoreak hemen orain' erakusketan. Bizkaiako Batzar Nagusietan dago bilduma ikusgai, Bilbon.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'œuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).