Arte komertzialaren kontra sortu zen arte garaikidea, eta borroka horretan jardun du mende osoa baino gehiago. Hala ere, merkatuak jarrera errebeldea bereganatzen asmatu du, nahiz eta jatorrizko artelan asko merkatuaren kontra altxatu. Arte mota bat merkatuaren atzaparretan erori dela onartu arren, berehala konturatzen gara noiz sortu den artea saltzeko, eta noiz artisten asmoaren edo proiektu zehatz baten bidez.

Kezka kultural gutxi duen dirudun batek artea bere etxea dekoratzeko edo betetzeko erabiliko du, eta horretarako, arte saltzaile zehatz baten edo dekoratzaile baten beharra izango du. Azken hori aukeratzen badu, lehen aipatutako arte saltzaile zehatz horrengana joko du. Horregatik, arte komertziala egiten duten artistek irizpide jakin batzuk jarraitu behar dituzte: tamaina handiko lanak sortu, garaiko joerak jarraitu, norbere burua ondo saltzen jakin, distira handiko lanak egin, eta garesti saldu.

Mallorcatik idazten ari naiz gaurko zutabe hau, eta harrituta geratu naiz milioi erdi biztanlera iristen ez den hirian dagoen arte galeria kopuruarekin eta galeria askok daukaten tamainarekin; horietako bat edo beste jauregi izandako eraikuntza osoa hartzeko edo kale oso bat ezker-eskuin okupatzeko gai da. Harrituta utzi nau galeria horiek saltzen duten arte motak ere: tamaina handiko koadroak eta pisu handiko eskulturak. Zalantza handiena bezeroen inguruan etorri zait: Nork eros ditzake horrelako artelanak? Etxe izugarriak eta diru asko eduki behar dira horretarako. Gainera, bertan saltzen diren artelanek ez dute inongo interesik artearen ikuspegitik begiratuta. Aipatu dudan bezala, artelan askoren ezaugarria nabarmena izatean datza; hortik aurrera, gauza gutxi.

Sarritan galdetzen diogu gure buruari nola bereiz daitekeen asmo artistiko baten bidez egindako artelana asmo komertzialarekin egindako beste artelan batetik. Ez da erraza, batez ere artista askok arrakasta duen formula topatzen dutenean, baina merkaturatzeko moduek eta sareek pistak eman ditzakete. Esaterako, Mallorcako adibidearekin jarraituz, Palma hiriko galeria askotan ikusitako artelanek ez dituzte jarraitzen gaur egungo artearen diskurtsoak, luxuzko objektuak saltzean oinarritzen dira, kulturaren kezkak kontuan izan gabe. Errusiar edo arabiar aberatsen etxeak dekoratzeko egindako lanen itxura hartu nien, gehienetan, saltzen zituzten artelan haiei.