Santos Iñurrieta margolaria (Gasteiz, 1950) atzo zendu zen, 73 urte zituela. Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen 1964tik 1967ra, etaabangoardiako artean murgildu zen laster. 1970eko hamarkadan balio estetikoen eta artegintzaren berrazterketaren ikur bilakatu zen, figurazio berriaren, abstrakzioaren eta informalismoaren iturrietatik edanda. 1971ko apirilean Gasteizko Udal Kutxako Kultura Aretoetan bakarkako lehen erakusketa egin zuenetik, Arabako eta Euskal Herriko abangoardia gaztearen ikuspegiarekin lotuta egon zen margolaria.

Euskal eskolaren lekukoa hartu zuen belaunaldiaren parte izan zen Iñurrieta —Gasteizen, Orain taldean bildu ziren belaunaldi horretako kideak, Carmelo Ortiz de ElgeaetaJuan Miegtartean zirela, besteak beste—, eta berrikuntza zabaltzeari ekin zion. Abstrakziotik abiatu zen haren lana, eta kutsu sozialagoa bereganatu zuen gero. Unibertso propio eta konplexu bat garatzea lortu zuen Iñurrietak, makina bat pertsonaia, animalia eta objektu zituzten koadroak margotuta.

Iñurrietak Donostiako Euskal Pinturaren VI. Sari Nagusiko sarietako bat eskuratu zuen 1973an. Garai hartan, pinturaren arauak baztertzen zituen, eta haren lanak engaiatuak ziren arlo sozialean. Ilustrazio kritikoaren formulari helduta, bizi zuen garaiari buruz hausnartzeko baliatu zuen artea. Finean, esperientzia artistikoa eta konpromiso soziala uztartu egin zituen Iñurrietak.

1980an Ortiz de Elgearekin batera jarri zituen bere lanak ikusgai, Tuteran (Nafarroa), eta, hurrengo urtean, Arteder Bilboko Arte Garaikidearen Azokan aurkeztu zituen, Ederti galeriaren bitartez. 1982an, bigarren saria eskuratu zuen Eusko Jaurlaritzak antolatutako Gure Artea lehiaketan, eta, hurrengo urtean, Lanzarotera (Kanaria uharteak, Espainia) joan zen lan egitera. Handik itzultzean, figurazioari ekin zion gehienbat, eta 90eko hamarkadan kolore indartsuak nagusitu ziren haren lanetan.

"Margolari gisanaifsamarra naiz". Iñurrietak gisa horretan deskribatu zuen bere burua 2017an, Artiumen paratu zuen Ondo ibili azken erakusketaren aurretik egindako elkarrizketa batean.

Gasteizen jaio bazen ere, azken hiru hamarkadak Mallorcan igaro zituen (Herrialde Katalanak). Mediterraneoak busti zuen artista, eta Mallorcako argitasunak eragin handia izan zuen haren obran. Hala adierazi zuen Iñurrietak bere margolanen bilduma Artiumen aurkeztu zuenean: "Kontzientziarik ez duzun arren, gero eta gehiago sartzen zaizu. Beti gustatu zait kolorea grisa baino gehiago, eta Mallorcak indartu du gustu hori".

Polemikak zipriztinduta

1992ko abenduaren 11n, Mallorcara joan baino pixka bat lehenago, polemika handi batean murgilduta egon zen. Andre Maria Zuriaren plazan jarrita zeuden Agustin Ibarrolaren eskultura batzuen aurka jo zuen, Gasteizko Udalaren politika kulturalaren aurka protesta egiteko. Epaile batek "alarma soziala" ikusi zuen erasoan, eta Langraizko kartzelara bidali zuen. Pare bat egun geroago, aske utzi zuten. Gertaera hark eztabaida gordina piztu zuen euskal arte munduan.