artekaria

Euskal Herriko
Arte Ataria

aktualitatea

Pop artearen agerpena eta garapena ikusgai jarri ditu Bilboko Guggenheim museoak

Mugimendu artistiko haren parte diren hamazazpi artista esanguratsuren lanekin osatu dute erakusketa: guztiak ere Guggenheim museo sarearen funtsen parte dira.

pop-artearen-agerpena-eta-garapena-ikusgai-jarri-ditu-bilboko-guggenheim-museoak
'Ikurrak eta objektuak. Guggenheim Bildumako Pop artea' erakusketako irudi bat. Arg/ A. LOIOLA/ FOKU

17 de Febrero 2024 | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

Ikonikoa da ibilbide osoa. Lehen aretoan, esaterako, bisitariak elkarren ondoan topatuko ditu Roy Lichstensteinen komikien eta iragarkien lengoaia bisuala pintura historikoaren mailara igotzeko saiakerak, Andy Warholek hondo naranja baten gainean seriean erreproduzitutako aulki elektrikoak, eta pop artearen aitzindari izandako Richard Hamiltonen erliebeak. Baina ikonikoa da bigarren aretoa ere, Jim Dine artistaren Perlak lan ironikoarekin, Robert Rauschenbergen kartoiz osatutako txori irudiekin, eta ikonikoa da azken areto osoa hartzen duen Claes Oldenburgen eta Coosje Van Bruggen artisten badminton pilota erraldoia ere. Guztiak daude Bilbon orain. Eta, hain justu, Guggenheim museoen sareak duen pop arteari eskainitako bilduma esanguratsuaren erakusgarri da Bilboko Guggenheim museoan ireki berri duten Ikurrak eta objektuak. Guggenheim bildumako pop artea erakusketa. Guztira, hamazazpi artistaren lanak biltzen ditu, eta irailaren 15era arte egongo da ikusgai.

Pop artea erakusten "aitzindaria" izan zen New Yorkeko Guggenheim museoa, Juan Ignacio Bidarte Bilboko Guggenheim museoko zuzendariak azaldu duenez. 1950eko hamarkadan abiatu zen pop arte gisa izendatzen den mugimendua, eta Guggenheimek "hasieratik" azaldu zuen harekiko interesa. Edonola ere, New Yorkeko Solomon R. Guggenheim museoak 1963an mugimenduari eskainitako Six Painters and the Object erakusketa aipatu du mugarritzat Bidartek, haren hitzetan, erakusketa hark balioztatze instituzionala adierazi ziolako jadanik indarra hartzen ari zen mugimendu hari.

Etengabeak dira 1963ko erakusketa haren erreferentziak zabaldu berri duten erakusketan. Titulutik hasita. Lauren Hinkson eta Joan Young komisarioek azaldu dutenez, hain justu, Ikurrak eta objektuak izan zelako erakusketa hura izendatzeko mahai gainean egon ziren titulu posibleetako bat, azkenean baztertu egin zuten arren. Etahorregatik erabaki dute titulua Bilborako erreskatatzea orain. Memoria keinu modura.

Harrera zalantzatia

Pop artearen harrerak izandako garapena azaltzeko ere baliatu dute 1963ko erakusketa komisarioek. Lauren Hinkson komisarioak eman du datua: "New Yorken erakusketa ireki zenean, jendeak artelanak lauak, hotzak eta emoziorik gabeak zirela kritikatu zuen, eta sei urteren buruan mundu guztia ari zen [Roy] Lichtenstein laudatzen artearen mundua irauli zuelako".

Espresionismo abstraktua zen orduan bogan zegoen mugimendua, eta kazetari eta kritikariak ere azkar lerratu ziren popari eskainitako erakusketarekin batera, sasoi berean, museoan ikusgai zegoen Vasili Kandinskiren erakusketaren alde. Baina autokritika ere egin du Joan Young komisarioak. "Argia izan zen museoa erakusketa hartzen, baina motel antza aritu zen pop artelanak erosten". Eta datu bat ere eman du inpresio hori berresteko. 1963an erakusketan parte hartutako sei artistetako bosten lanak ikusdaitezke orain Bilbon: Robert Rauschenberg, Jim Dine, Roy Lichtenstein, James Rosenquist eta Andy Warhol. Guztiak, Jasper Johns izan ezik. Young: "Tamalez, ez dugu haren lanik funtsetan. Etorkizunean espero dezagun baietz".

Komisarioek onartu dute pop artea gizonezkoek eta zuriek gidatu zutela nagusiki, eta asko izan zuela pertsonalismotik ere. Eta, azaldu dutenez, ikuspegi hori zabaltzeko saiakera ere bada Bilboko erakusketa. Niki de Saint Phale artista frantziarraren 1979ko eskultura bat, Chryssa artista greziarraren 1969ko Horixe da dena, eta Miguel Angel Cardenas artista kolonbiarraren 1964ko Bikote berdea lana ere badira erakusketan.

Horrez gainera, artista garaikideagoen lanak ere txertatu dituzte ibilbidean. Jose Davila mexikarrak 2017an sortutakoartelan ironikoa da horren adibide, zeinakartoizko kutxaz osatua baitago. Bai eta Lucia Hierro artistaren 2017ko Denetarik apur bat obra ere. Youngek azaldu du komisarioen asmoa: "Hutsune horiek betetzen saiatzen ari gara, artearen historia aberatsagoa erakusten saiatzeko".

Keinu batBilboko lehen erakusketari

Bada beste memoria keinu bat ere erakusketan. Komisarioek gogoratu dutenez, Bilboko Guggenheim museoak zabaldutako lehen erakusketaren parte izan baitzen orain ibilbidea ixteko hautatu duten Oldenburg eta Van Bruggen artisten badminton pilota erraldoia. Lehen aldi hartanhirugarren solairutik erdi erortzen instalatu zutela zehaztu dute Youngek eta Hinksonek. Oraingoan, ordea, lurrean zabaldu dute, areto osoa betetzen duela. Eta haren keinu ironikoa nabarmendu du Youngek. Haren lan monumentalak eraikina "txikiagotu" egiten duelako, haren hitzetan, eta, era berean, museo esparruak kulturaren egoitza ez ezik"entretenimendurako leku" ere izan behar duela aldarrikatzen duelako.

2014an, bi urtean behin Guggenheim museoen funtsekin erakusketa bat egiteko konpromisoa adostu zuten euskal erakundeek eta Solomon R. Guggenheim fundazioak. Eta lan ildo horren emaitza da ireki berri duten erakusketa.


simbolos-y-objetos

Símbolos y objetos

Arte Pop de la Colección Guggenheim

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 16 de Febrero 2024
Al 15 de Septiembre 2024


trece-a-centauro

Trece a Centauro

Sergio Prego

Bilboko Arte Ederren Museoa (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 06 de Mayo 2022
Al 30 de Noviembre 2024

bestelako-liturgiak

Bestelako liturgiak

Exposición colectiva

Nafarroako museoa (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 29 de Septiembre 2023
Al 19 de Mayo 2024

larruak-eta-izurrak

Larruak eta izurrak

Exposición colectiva

Tabakalera (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 24 de Febrero 2024
Al 02 de Junio 2024

saretzeak-emandako-indarra

Saretzeak emandako indarra

15 de Abr. | Edurne Elizondo [BERRIA.eus]

Gero eta sendoagoa da Nafarroako irudigintza. Sektore horretaz mintzatu dira Concha Pasamar, Andrea Ganuza eta Mikel Santos 'Belatz' artistak, Iruñean.

guggenheim-artisten-estatutuak-eta-euskal-kultura

Guggenheim, artisten estatutuak eta "euskal" kultura

13 de Abr. | Itziar Ugarte Irizar [BERRIA.eus]

Zer diote alderdien programek kulturaz? Zer konpromiso hartzeko prest agertu dira? Askotariko ideien artean, bistan dira, besteak beste, sektoreak egindako prekaritate ohartarazpenak eta aspalditik datozen euskal kulturaren gaineko jarrera kontrajarriak.

ingurua-erretratatzeko-hiru-modu

Ingurua erretratatzeko hiru modu

12 de Abr. | Amaia Jimenez Larrea [BERRIA.eus]

Zarauzko Argazki Bilerak 31. aldia du. Argazkilaritza dokumentalari eta kontzeptualari egin diote lekua. Gaur egungo gizartearen kontsumo ereduaren hausnarketa eta Gernikako bonbardaketa ardatz hartu duten proiektuen erakusketak daude, besteak beste.

txillida-jesus-uriarteren-begietatik

Txillida, Jesus Uriarteren begietatik

11 de Abr. | Urko Iridoy Alzelai [BERRIA.eus]

Tabakalerako Artegunean bildu dituzten 180 argazki inguruetan Txillidaren lan prozesuak irudikatu dituzte. Erakusketa lau zatitan banatu dute, eskultoreak erabiltzen zituen lau material nagusiak aipatuta: papera, lurra, hormigoia eta altzairua.

hiru-hitz-hamaika-eduki-i

Hiru hitz, hamaika eduki (I)

11 de Abr. | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Erromako Kapitolioko Museoen sotoan ikusi nuen hunkitu ninduen estela hura. Inguru horretan antzinako erromatar hilarrien bildumako eredu batzuk dituzte ikusgai, estetikoki goiko pisuetako artelanak baino xumeagoak izan arren, horiek bezain interesgarriak direnak.

eskultore-baino-gehiago

Eskultore baino gehiago

11 de Abr. | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

'larruak eta izurrak' | Non: Donostiako Tabakaleran. | Noiz arte: Ekainaren 2ra arte.

chillida-izan-beharraz

Chillida izan beharraz

10 de Abr. | Hedoi Etxarte [ARGIA.eus]

Eduardo Chillidaren jaiotzaren mendeurrenaren kontura, ideologia guztietako hedabideetan hagiografiak izan dira nagusi eta ez da inolako aipamenik egin bere "gaztaro falangista ultra eta erradikalaz".

artea-suntsitzeko-arrazoiak

Artea suntsitzeko arrazoiak

10 de Abr. | Nagore Irazustabarrena Uranga [ARGIA.eus]

London, 1914ko martxoaren 10a. Mary Raleigh Rochardson (1889-1961) sufragista eta WSPUko kidea National Galleryra sartu zen, soinekoan laban bat gordeta zuela. Diego Velazquezen Ispiluko venus ezagunaren parera iritsi zenean, mihisea zazpi aldiz sastakatu zuen, guardiek geldiarazi zuten arte.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).