Aurten zazpigarrenez antolatu dute HAU Euskal Herriko objektu tradizionalen diseinu lehiaketa Bitaminek eta San Telmo Museoak. Mondragon Unibertsitatea, Aranzadi Zientzia Elkartea, EIDE Euskal Diseinuaren Elkartea eta IBILI Menaje enpresa izan dira laguntzaileak. Lehiaketa honen xedea euskal kulturako objektu tradizional bat gaurkotzea da. Batetik, deialdiak gure tradizioaren inguruko ikerketa sustatzen du, usadioak eta ohiturak ezagutu eta berreskuratzeko; bestetik, objektu tradizionalak egokitu, berritu eta berrinterpretatzea bultzatzen du, diseinu garaikidearen begiradatik. Horrela, gure historiarekin lotura berriak sortzen dira, baita diseinu alorrean ikerketa-ildoak urratu eta ekintza-eremuak zabaldu ere.

Deialdi honetan gaztainak erretzeko tresnak berraztertzea proposatu da eta 24 proiektu aurkeztu dituzte lehiaketan. MARTA LOIDI URQUIZU-k sortutako DINAK proposamena izan da irabazlea eta 2.000 euroko saria jasoko du. Gainera, gaurtik irailaren bukaerara arte, museoan jarritako erakusketan izango da ikusgai. Hau izan da epaimahaiaren balorazioa:

"DINAK proiektuak trebetasunez eta sentikortasunez uztartzen ditu objektuaren alderdi funtzionalak eta formalak. Gaztainak erretzeko tresna bizitza modernora egokitzen jakin du, produktu moldakorra, ez urtarokoa, proposatuz, eta merkatuan sartzeko bideragarria dena. Ondo osatutako memoriak produktua eta haren erabilerak aztertu eta deskribatzen ditu".

Irabazlearekin batera, aurkeztutako beste lan nabarmenduak izango dira ikusgai:

• Aipamen berezia lortu duen proiektua, originalena delako, eskultura-balioa duelako eta pieza artistiko bati erabilera funtzionala ematen jakin duelako: ZESTA / Sergio Peña Tirado
• Eta hauekin batera, sorkuntza berriak egungo usadio eta ohituretara hurbiltzeko asmoz, gaztainak erretzeko sistema berriak imajinatzen egindako ahaleginagatik aukeratutako beste hauek: AÏNA / Iker Leizaola; DAMAKI / Maialen Bertiz, Marina Ibáñe; TRIKU / Aroa Ochoa, Mónica González, Olatz Jausoro; REFRAKTARIO / Pedro Galdón; SUTAN / Alicia Comesaña, Paula Arrilucea; LAKOTS / Luzaide Lizarralde, Uxue Sánchez, María Urquiza.

Epaimahaia

Edizio honetan ondorengoek osatu dute epaimahaia:

• Fermín Leizaola Calvo, Aranzadi Zientzia Elkarteko Etnografia Saileko zuzendaria.
• Elisabeth Urrutia Bea, industria-diseinatzailea.
• Xabier Llordes, EIDE Euskadiko eta Nafarroako diseinatzaile industrialak, grafikoak eta espazioetakoak biltzen dituen elkarte profesionalaren arduraduna.
• Nagore Lauroba, industria diseinuko graduaren koordinatzailea (Mondragon Unibertsitatea-Goi Eskola Politeknikoa).
• Jon Lamborena, IBILI Menaje enpresako diseinuaren arduraduna.
• Helga Massetani Piemonte, Bitamine sormen lantegiaren zuzendaria.
• Agurtzane Garai Ibarluzea, San Telmo Museoko bitartekaritza arduraduna.

Gaztainak erretzekoa. 2024ko edizioan berraztertzeko hautatutako objektua

Gaztaina erreak neguko ohiko afaria izan ziren etxe askotan. Gaztainak sukaldean erretzen ziren, beheko suaren gainean ("beko sue"). Horretarako, hainbat tresna erabiltzen ziren; ohikoenak zartaginak ("zartainak", "parrerak") eta danbolinak ("danboliñak") izaten ziren.

San Telmo Museoaren bilduman gaztainak erretzeko hainbat tresna mota daude. Horietako bat, Beizamako Amenabar baserrian jatorria duena danbolina (XIX. mende amaiera edo XX. mende hasierakoa) museoan ikusgai dago, "Tradizioak bizirik dirau" atalean, antzinako baserriko sukaldea erreproduzitzen den gunean.