Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Artium Museoak, Josune Velez de Mendizabal (Gasteiz, 1977) sortzailearen Munstro baten etxean solasean lan performatiboaren antzezpena eskainiko du maiatzaren 6an, asteartean, 19:00etan. Euskaraz izango da. Lana aktorearen bizipen pertsonal batean oinarrituta dago: Nestor Basterretxeari duela hamabost urte baino gehiago Idurmendietan ―Basterretxearen bizileku izandako baserrian, Hondarribian― egin zion elkarrizketan, hain zuzen. Antzezpen horrekin emango dira amaitutzat museoak 2024ko urtarrilean bermeotar artistaren mendeurrena ospatzeko antolatutako ekitaldiak. Sarrera librea eta doakoa da. Leku-kopurua mugatua da.

2024ko urtarrilean, Néstor Basterretxea artistaren (Bermeo, 1924 – Hondarribia, 2014) jaiotzaren mendeurrena ospatzeko ekitaldien aurkezpena egin zen Artium Museoan. Orduko hartan, hogei erakundek baino gehiagok eman zioten ahotsa Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak artistaren familiarekin lankidetzan sustatutako eta Artium Museoak koordinatutako egitarau zabalari. Bakartxo Tejeria Legebiltzarreko presidentea, Ramiro González Arabako ahaldun nagusia eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako momentuko Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua izan ziren ekitaldi haren buru; eta bertan izan ziren, Basterretxea Irurzun familiaz gainera, denbora honetan mendeurrenaren ospakizunetan parte hartu duten erakunde gehienetako ordezkariak ere. Harrezkero, Néstor Basterretxeak utzitako ondarearen zabaltasuna eta sakontasuna, haren konpromiso soziala eta haren lanak Euskal Herriko imajinario kolektiboan utzitako arrastoa azpimarratu dira, hilabetez hilabete, hainbat erakusketa, hitzaldi, ikastaro, tailer, kontzertu eta abarren bidez.

Mendeurreneko egitarau zabal horri amaiera emateko, bada, Artium Museoak Munstro baten etxean solasean lana aurkeztuko du, Josune Velez de Mendizabal kazetari eta aktorearen euskarazko antzezlan performatiboa, alegia. Lanak elkarrizketa bat du abiapuntu: Velez de Mendizabalek Basterretxeari 2008an Hondarribiko Idurmendietako baserrian eginiko elkarrizketa, Gasteizko Geu Elkarteak 1992-2009 bitartean argitaratu zuen GEU Gasteiz aldizkariaren enkarguz egina.

Aktorearen hitzetan, "Basterretxearen mendeurrenak nire iraganeko une hori berreskuratzera bultzatu ninduen, elkarrizketaren grabazioa gordetzen nuen zinta zahar hura berreskuratzeak ekarriko zidanari aurre egiteko indarrak biltzera". Eta, hala, elkarrizketatuak elkarrizketatzaileari eragin zion zirrara du ardatz lanak: "Basterretxea munstro bat zen, eskuekin ideiak eta ametsak (bereak eta unibertsalak) gorpuzteko gai zen munstro handi bat. Bizar zuri hori, ahots sakon hori… Etxeko ateak ireki zizkidanetik, ezin izan nion utzi zezelka mintzatzeari. Alferrikakoak izan ziren profesional itxura emateko egin nituen ahalegin guztiak. Elkarrizketa hura paperean argitaratu zenean, egokia, txukuna, zuzena izan zen tonua. Zintan jasotako grabazioa, ordea, beste giro baten lekuko da: isiluneak, nerbioak, amaitu gabeko galderak… Horrela geratu da erregistratuta, betiko dokumentatuta. Gordin, iragazkirik gabe. Eta zu, nola sartuko zinateke munstro baten etxean?".

Josune Velez de Mendizabalek 2024ko irailean aurkeztu zuen lehen aldiz Munstro baten etxean solasean, Baratza Aretoko Scratxe Gauan, sortze-prozesuan zegoela artean. Lanak izan zuen harrera onak aurrera jarraitzera bultzatu zuen egilea, eta, azkenean, joan den martxoan estreinatu zuen Loraldia jaialdian, Marina Suarez zuzendari artistikoa zuela.

Mendeurrena Artium Museoan

2004an, Néstor Basterretxearen figura izan zen protagonista Artium Museoaren programazioan. Liburuaren Eguneko Jendaurreko Irakurraldietan gogoan izan zuten artista. Maiatzean Néstor Basterretxea. Artxiboa erakusketa aurkeztu zuen museoak, 2023an familiak museoari dohaintzan emandako dokumentu-funtsa ardatz harturik, zeinak aukera eman baitzuen haren irudira hurbiltzeko, idazkien, argazkien, gutunen, zinema-proiektuen, herri-lanen proiektuen, liburuxken eta artikuluen bidez, besteak beste. Basterretxearen ondare dokumentala izan zuten aztergai, hain zuzen, joan den ekainean, museoak berak museoan bertan antolatutako EHUren udako ikastaroan. Basterretxearen figurari eskaini zitzaizkion, gainera, UNEDekin elkarlanean antolatutako Praktika artistiko garaikideen hastapenak ikastaroaren azken bi saioak ere.

Halaber, museoak www.basterretxea100.artium.eusgunea kudeatu du denbora honetan. Gune horrek Basterretxearen dokumentu-funtsa online kontsultatzeko aukera ematen du eta, horrez gain, haren figurari buruzko testuak, irudi-galeriak edo ikus-entzunezko materialak bildu ditu, artistaren bizitzako alderdi profesionaletan eta pertsonaletan sakontzen dutenak. Mendeurrenaren kariaz antolatutako ekimen guztiak web-plataforma horretan jasota daude, zeinak egindako jarduera guztien biltegi gisa funtzionatzen baitu orain. Hain zuzen ere, Munstro baten etxean solasean antzezpena izango da plataforma horretara egindako azken ekarpenetako bat. Emanaldia maiatzaren 6an izango da, 19:00etan, museoaren A4 aretoan, artistaren jaiotzaren urteurrenarekin bat etorriz.