artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Ikuspegi kuantikoak. Izan zitekeen

'VISIONES CUÁNTICAS' | Non: Tabakaleran, Donostian. | Noiz arte: Ekainaren 8ra arte.

ikuspegi-kuantikoak-izan-zitekeen
'Ikuspegi kuantikoak' erakusketako zenbait pieza. ANDONI CANELLADA / FOKU

Garazi Ansa [BERRIA.eus]
| 6 de Mayo 2025

Jakina da Tabakalerako zuzendaritza aldatu zenetik instituzioaren erakusketa programazioak ere aldaketa nabaria izan zuela, besteak beste, teknologia berriei protagonismoa emanaz. Eta jakina da, behin baino gehiagotan aitortu dudanez, aldaketa honek grazia handirik ez didala egin izan, artearen eta teknologiaren arteko hibridazioak helburu dituzten proiektuek neke-gehigarri-halako-zerbait eta errezeloa sorrarazten didatelako; bereziki, proposamen mota hauetan maiz artearen eta teknologiaren arteko harreman horiek beste inolako ekarpenik egiteko asmorik gabekoak izaten direlako, haien helburu bakarra hibridazio horiek egitea besterik ez delarik. Izan ere, zein da teknologia berrien erakusketa baten eta pintura erakusketa baten arteko ezberdintasuna? Eta pintura erakusketa bat planteatzeak bere horretan, beste inolako ekarpenik gabe interes eskasa izan badezake, ez al da, bada, gauza bera gertatzen teknologia berrien kasuan?

Dena den, eta nahiz eta instituzioaren garai berrietan ildo honen arabera ekoiztutako erakusketetara errezelo honekin joan, ez dira bertaratze guztiak esperientzia desatseginak izan, eta horrek animatu ninduen Visiones cuánticas erakusketara joatera.

Gutxi izango dira aurten Zientziaren eta Teknologia Kuantikoen Nazioarteko Urtea ez dela dakitenak; orain dela aste batzuk, gainera, kuantikaren eguna izan zela aprobetxatuaz komunikabideetatik etengabe gaiaren inguruan hizketan jardun baitzuten. Eta ez dut uste kasualitatea ere izan zenik. Aurten Donostian IBM enpresak ordenagailu kuantikoa instalatu behar izateak zer ikusirik izango zuen. Eta, beraz, ez litzateke arraroa izango erakusketa hau bera ere ekimen honi ikusgarritasuna bermatzeko xede berarekin lerrokatuta egin izana.

Dena den, Monica Bello komisarioak pentsatutako proiektuari aukera bat eman beharra zegoelakoan nengoen; politikak politika, proiektuak proiektu gisara interesa ere izan zezakeelako.

Eraikineko erakusketa aretoak biltzen dituen atarian kokatu dute proiektuaren lehen harrera gunea. Oihal zuri gardenez inguratutako zirkulu handi bat da; hura gurutzatu eta bertan aulki batzuk eta aurrean monitore bat ikus-entzunezko bat proiektatuz: komisarioa eta artistak banan-banan beraien proiektuari buruz hitz egiten azaltzen dira. Beste zenbait instituziotan badute ohitura halakoak egiteko, besteak beste, San Telmo museoan, eta erakusketara zuzenean barneratu aurretik bisitariari ikusiko duenaren inguruko zenbait gako helarazteko tresna interesgarria da. Tabakaleran ordea, ez dute egiteko ohiturarik, eta horrek harritu ninduen: zergatik jarri dituzte erakusketa honen kasuan hainbeste esplikazio estra?

Oihal zuri gardena berriz ere igaro eta aretora sartzean, han ere ikus-entzunezko gehiago; aurrez aurreko horma estaltzen dute guztiek. Bakoitzean kuantikaren esparruetako bat azaltzeko saiakera egiten da. Eta ezker-eskuin, ohiko moduan, areto bana artelanekin. Eta artelan bakoitzaren alboan txarteltxo bat azalpenekin: bakoitzak kuantikarekin duen harremana esplikatzen du, baina bisitari arruntontzat (alegia, zientzian trebezia berezirik ez dugunontzat) ulergaitzak diren testuekin. Eta hala, proiektuetara hurbil zaitezke haien izaera estetikotik tiraka, eta adibidez Marina Rosenfelen ikus-entzunezkoan biltzen diren irudiak, musika eta materiaren arteko loturak zoragarriak dira; baina proiektuak kuantikarekin dituen loturak antzeman gabe jarraitzen du bisitariak. Eta azkenean erakusketa ikusten bukatzean, teknologia berriekin harremana duten artelanen multzo bat ikusi izanaren sentsazio huts eta hutsalarekin irteten da bisitaria; hainbeste esplikazio estra jaso arren.

Zientzialariei zuzendutako erakusketa den irudipena izan dut; gainera, eta bereziki, zientzialari gaztelaniadunei. Izan ere, eta euskara jasaten ari den olatu oldarkorren garai honetan, hona hemen beste bat gehiago: erakusketaren izenburuak gaztelerazko bertsioa besterik ez du…

Erakusketa bisitatu eta ondorengo egunean Artnet web orrialdetik jaso nuen Laure Prouvost artistak kuantikari esker egindako lanekin osatutako We Felt a Star Dying erakusketari buruzko kritika (Berlineko Kraftwerken erakusgai dagoena). Eta bertan egileak aditzera ematen zuenez, erakusketaren arrakasta ordenagailu kuantiko batek nola funtzionatu edo zer egin dezakeen azaldu beharrean, bisitariak artearen mugak berriz ere berregiten ari direla sentiaraztean egon da. Tabakalerako erakusketan norantza bera hartzea erabaki izan balute, seguruenik emaitza ere ezberdina izango zen.


finissage

Finissage

Amaia Urra

Atoi (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 17 de Octubre 2026
Al 12 de Diciembre 2026

foragers

Foragers

Jumana Manna

Artium (Gasteiz, Araba)

Desde el 17 de Septiembre 2026
Al 15 de Noviembre 2026

isiltasun-lurraldeak

Isiltasun lurraldeak

Evelyne Herisson

DIDAM (Baiona, Lapurdi)

Desde el 25 de Septiembre 2026
Al 22 de Noviembre 2026

martzel-do-nascimento

Martzel do Nascimento

Juan Manuel Lumbreras (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 29 de Octubre 2026
Al 04 de Diciembre 2026

mikel-escobales

Mikel Escobales

Artea Abian

San Telmo (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 20 de Noviembre 2026
Al 14 de Febrero 2027

bixente-ameztoiren-margolan-bat-nabarmendu-du-san-telmo-museoak-artistaren-heriotzaren-25-urteurrenean

Bixente Ameztoiren margolan bat nabarmendu du San Telmo Museoak, artistaren heriotzaren 25. urteurrenean

| 13 de Noviembre 2026

Museoak Bixente Ameztoi Olasagastiren (Donostia 1946 - Villabona 2001) Sin título (Izenbururik gabe) koadroa aurkezten du, Nabarmendutako obra izeneko programaren barruan. Lana 1976ko mihise gaineko olioa da, 130 x 161,7 cm-ko neurrikoa. Aurten erosi du museoak eta artistaren heriotzaren 25. urteurrenarekin bat eginez ikusgai jartzen du Arte Historikoaren aretoan 2026ko azaroaren 6tik 2027ko otsailaren 28ra arte.

kilimak-begietan

Kilimak begietan

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Circus | Artista: Alejandra Ikaza. | Non: Bilboko Rekalde aretoan. | Noiz arte: 2027ko otsailaren 28ra arte.

idazkera-eta-poesia

Idazkera eta poesia

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 12 de Noviembre 2026

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa abian den honetan, aspaldiko artelan bat etorri zait burura. Laurita Siles Malagako artista doktorego tesia Euskal Herrira egitera etorri zenean, lagun batek bertso txapelketa batera eraman zuen.

paisaia-arkitektura-eta-trazua

Paisaia, arkitektura eta trazua

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Bloke eta malda | Artista: Julen Agirre. | Non: Bilboko La Taller aretoan. | Noiz arte: Abenduaren 4ra arte.

departamento

Departamento

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 4 de Noviembre 2026

Aurreko asteetako artikuluetan berriz ere ateak zabaldu dituzten azpiegitura handiez aritu gara. Gaur arteaz gozatzeko areto ezberdin eta ezezagun bati buruz hitz egin nahiko nuke.

meta-morphosis

Meta-morphosis

Jone Alaitz Uriarte [ARGIA.eus]
| 30 de Octubre 2026

Oro har artista baten lana aztertzen denean, sortzaileak behin eta berriz irudikatzen edo margotzen dituen motiboetan jartzen da arreta: zer objektu edo errealitate agertzen diren maizen, zein forma edo irudi agertzen diren behin eta berriro haren obran. Motibo horiek euskarrira —mihisera, buztinera edo paperera— eramateko moduak, berriz, estiloaren auzira garamatza. Interesgarria da, hala ere, kontrako ariketa egitea: artista batek, kasu honetan margolari batek, zer margotzen ez duen aztertzea.

bixente-ameztoi-paradisua-pintatzen

Bixente Ameztoi paradisua pintatzen

Joseba Zulaika [ARGIA.eus]
| 30 de Octubre 2026

Remelluri upategiko kapera pintatzeari ekin zion Bixente Ameztoik 1993an. Frank Gehry bere Bilboko museo erraldoirako lanean hasia zen. Bastidako (Araba) santutegi ezkutua zen Bixenteren kapera.

denbora-desegiteko-konjurua

Denbora desegiteko konjurua

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 28 de Octubre 2026

Finissage | Artista: Amaia Urra. | Non: Atoi gunean, Bilbon. | Noiz arte: abenduaren 12ra arte.

ez-ulertzearen-zoriontasuna

Ez ulertzearen zoriontasuna

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 28 de Octubre 2026

Aurrekoan Kyotoko Jidai Matsuri desfilea ikusteko aukera izan nuen. 2.000 lagun inguruk hartzen dute parte, jantzi historikoak soinean, mila urte atzera egiten duten adibideekin. Aho zabalik begiratzen genien mendebaldar guztiok kimonoei, armadurei, shozokuei, hantenei eta Interneten bilatu behar izan ditudan bestelako jantzi askori.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).