artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Zein da hirurogeita sei urteko zalantzaren ondoren berriz Rembrandti egotzi zaion margolana?

Rijksmuseumek ofizialki berriro Rembrandti egotzi dio Zakariasen ikuskariak Tenpuluan (1633) izeneko margolana, bi urteko ikerketa sakonen ondoren.

zein-da-hirurogeita-sei-urteko-zalantzaren-ondoren-berriz-rembrandti-egotzi-zaion-margolana
Rembrandt, Zakariasen ikuskaria tenpuluan, 1633 © rijksmuseum

| 6 de Marzo 2026

Zakariasen ikuskariak Tenpuluan (1633) luzaroan tailerreko kopia huts edo ikasle baten obra gisa hartu izanagatik Rembrandten lanen multzotik kanpo utzia izan da. Baina gaur egun berriro aitortu zaio egiletza.

Margolana 1961ean publikoaren bistatik desagertu zen, P. de Boer merkatariaren bitartez bildumagile pribatu bati saldu zitzaionean. Obrak Itun Berriko eszena bibliko bat irudikatzen du, San Lukasen Ebanjeliotik hartua. Momentu zehatza erakusten du: Zakarias apaiz nagusiari Gabriel goiaingerua ustekabean agertzen zaionekoa. Jainkozko mezulariak iragartzen dio emazteak, Elisabetek, eta biek —adin oso aurreratua izan arren— seme bat izango dutela: Joan Bataiatzailea.

Rijksmuseumeko zuzendari nagusi Taco Dibbitsek azaldu duenez, duela urte batzuk bikote anonimo bat museoarekin harremanetan sartu zen, aitarengandik jasotako margolan bat heredatu ondoren; haien esanetan, itxura xumeko obra bat zen. Bi urtez egindako azterketak amaiera eman dio hirurogeita sei urteko bazterketari. 1969an, Horst Gerson arte-historialari alemaniarrak egiletza baztertua zuen, bere epaia bereizmen txikiko zuri-beltzeko argazkien azterketan oinarrituta, panela zuzenean aztertu gabe. Gainera, margolanaren egoerak berak —"belu gris" batek (oso oxidatutako berniza) estalia— hasierako koloreen sakontasuna ezkutatzen zuen.

Denbora horretan, obra Rembrandten garaikide edo ikasleei egotzi zitzaien, hala nola Herbehereetako Urrezko Mendeko bi margolariri: Salomon Koninck eta Jan Lievens. Schwerinen (Alemania) gordetzen den bertsioa, bidegabeki, jatorrizkotzat jo zen. Gaur egungo analisiek erakusten dute, ordea, tailerreko kopia dela.

Dendrokronologiak —egurraren datazio-metodo batek— baieztatu du bi haritz-panelak Lituaniatik datozela. Egurra 1625 eta 1640 artean tailerrean erabiltzeko moduan zegoela identifikatu da, eta horrek baliozkotu egiten du obran agertzen den 1633ko data. Espektroskopiak 1630eko hamarkadako paleta tipikoa agerian utzi du: berun-zuria, okrea, hezur-beltza eta berun-eztainu-horia. Euskarriaren prestaketa ere Rembrandten ohiturekin bat dator: klarion-oinarri bat, gainean marroi argiko imprimatura batekin estalia. Azkenik, azterketa mikroskopiko eta infragorriek baieztatu dute "Rembrandt f. 1633" inskripzioa pintura freskoan bertan egin zela, eta, beraz, pinturaren geruza guztiz lehortu aurretik idatzia dela.

Horrela, Zakariasen ikuskariak Tenpuluan bilduma nazionalera gehitzen den Rembrandten 25. obra autografoa bihurtu da. Tailerreko ekoizpen xume batetik —milaka eurotan baloratua— egilearen maisulan baten estatusera igaro da, eta gaur egun bere balioa hamarnaka milioi eurotan zenbatzen da.

Ikerketa honen ondorioak "New Directions in Rembrandt Research" nazioarteko sinposioan aurkeztuko dira 2026ko martxoaren 24an. Taco Dibbitsek azpimarratu duen bezala, Rembrandt ezezagun bat aurkitzea lasto-pilo batean orratz bat bilatzea bezalakoa da. Lana epe luzerako maileguan utzi diote Rijksmuseumari, eta gaurtik aurrera museoko bildumetan ikusgai dago.

JdA-ko jatorrizko bertsiotik itzulia.


sinbiotika

Sinbiotika

Txaro Marañon

Montehermoso Kulturunea (Gasteiz, Araba)

Desde el 25 de Septiembre 2026
Al 08 de Noviembre 2026

erretratu-intimoa

Erretratu intimoa

Pilar Belzunce

Txillida leku (Hernani, Gipuzkoa)

Desde el 05 de Junio 2025
Al 26 de Diciembre 2026

hirugarren-paisaia

Hirugarren paisaia

Maria Azkarate

Nafarroako museoa (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 15 de Mayo 2026
Al 04 de Abril 2027

harri-erre-malpais

Harri erre, 'malpaís'

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 21 de Octubre 2026

Malpaís | Artista: Borja Gomez. | Non: Naratan, Bilbon. | Noiz arte: Azaroaren 7ra arte.

bilboko-arte-ederren-museoa-zabaldu-dute

Bilboko Arte Ederren Museoa zabaldu dute

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 21 de Octubre 2026

Berritutako museoei buruzko artikulu sorta bukatzeko, Bilboko Arte Ederren Museoari tokatuko zaio gaur txanda. Komunikabideek behin eta berriz errepikatu duten moduan, urriaren 5ean zabaldu zen Bilboko museo berritua.

zer-memoria-dosi-behar-du-fikzioak

Zer memoria dosi behar du fikzioak?

Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]
| 18 de Octubre 2026

Iruñeko Topaketen gerizpean, Leire Lakuntza, Ainhoa Apeztegia eta Nagore Txibite artisten obrak hizketan eta galdezka jarri dituzte Ziudadelako Arma aretoan. Udalaren Arte Garaikideko Bildumako lanen hautaketa batekin ere osatu dute erakusketa.

kultura-ikertu-kultura-babestu

Kultura ikertu, kultura babestu

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 16 de Octubre 2026

Orain egun batzuk [EAEko] Kulturaren Euskal Behatokiaren email bat jaso nuen; azaroaren 5ean eta 6an egingo dituen jardunaldien egitaraua zekarren (gaztelerazko mezutik ireki behar izan nuen, euskarazko bi estekak ez zebiltzalako; benetan inork ez ditu halako gauzak gainbegiratzen kultura eta euskara sailean?).

gwangjuko-biurtekoa-aldaketarako-agindu-bat

Gwangjuko Biurtekoa, aldaketarako agindu bat

| 15 de Octubre 2026

Bere 16. edizioan, Hego Koreako arte garaikideko nazioarteko erakusketak esperientzia intimoak, kontakizun historikoak eta denboraren ikusmoldeak jartzen ditu elkarrizketan

osotasunaren-gezur-hauskorra

Osotasunaren gezur hauskorra

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 14 de Octubre 2026

Izar iheskorra eta bihotza | Artista: M. Benito Piriz. | Non: Bilbo Arten, Bilbon. | Noiz arte: azaroaren 8ra arte.

arte-lanen-lapurreten-kronologia-bat

Arte-lanen lapurreten kronologia bat

| 10 de Octubre 2026

1911ko La Gioconda-tik 2026ko urriaren 4an lapurtutako San Joanen Apokalipsia-raino, Europan eta munduan izandako lapurreta garrantzitsuenen zerrenda.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).