Aurten bederatzigarrenez antolatu dute HAU Euskal Herriko Objektu Tradizionalen Diseinu Lehiaketa Bitaminek eta San Telmo Museoak. Mondragon Unibertsitatea, Aranzadi Zientzia Elkartea, EIDE Euskal Diseinuaren Elkartea eta B.lux enpresa izan dira laguntzaileak. Lehiaketa honen xedea euskal kulturako objektu tradizional bat gaurkotzea da. Batetik, deialdiak gure tradizioaren inguruko ikerketa sustatzen du, usadioak eta ohiturak ezagutu eta berreskuratzeko; bestetik, objektu tradizionalak egokitu, berritu eta berrinterpretatzea bultzatzen du, diseinu garaikidearen begiradatik. Horrela, gure historiarekin lotura berriak sortzen dira, baita diseinu alorrean ikerketa-ildoak urratu eta ekintza-eremuak zabaldu ere.

Deialdi honetan kriseiluak berraztertzea proposatu da eta 47 proiektu aurkeztu dituzte lehiaketan. SANDRA HERMOSA MORGADO-k sortutako HALO proposamena izan da irabazlea eta 2.000 euroko saria jaso du atzo arratsaldeko sari-banaketa ekitaldian. Gainera, gaurtik, ekainak 12, irailaren 27ra arte, museoan jarritako erakusketan izango da ikusgai. Hau izan da epaimahaiaren balorazioa:

"HALO proiektuak tradizionala eta garaikidea uztartzen jakin du, hainbat arlotan oinarritutako berrikuntzak aurkezten dituen diseinuarekin: estetika, materiala, teknologia eta funtzionaltasuna. Oroimena eta nostalgia tarteko, HALOk ez du bilatzen gela bat argitzeko oinarrizko premia bati erantzutea, baizik eta atseden hartzeko eta dedikazio pertsonalerako tartea argiztatzea, deskonexio-erritu gisa."

Irabazlearekin batera, aurkeztutako beste lan nabarmenduak izango dira ikusgai:

• Proiektu finalista izan dena: HARRERA, Marco Tiberghien Presa
• Aipamen berezia jaso duena: ERROTZE, Markel Peñas Gallo, Carlota Rodríguez-Marín
• Eta hauekin batera, sorkuntza berriak egungo usadio eta ohituretara hurbiltzeko asmoz, kriseilu berriak imajinatzen egindako ahaleginagatik aukeratutako beste hauek: SUTONDOAN, Eneko Fernández Lozano / NAÖ BILDUMA, Iker Martin Leizaola Arregui / BERTA, Inés Bayo Rodríguez / HIRUBI, Lourdes Márquez Quesada eta ARKEIA, Valeria Benito Bardeci, Yone Varo Peciña, Uxue Ordeñana Bikandi

Epaimahaia

Edizio honetan ondorengoek osatu dute epaimahaia:

• Maite Errarte Zurutuza, Aranzadi Zientzia Elkarteko Etnografia Saileko zuzendaria.
• Elisabeth Urrutia Bea, industria-diseinatzailea.
• Xabier Llordes Arratibel, EIDE Euskadiko eta Nafarroako diseinatzaile industrialak, grafikoak eta espazioetakoak biltzen dituen elkarte profesionalaren arduraduna.
• Nagore Lauroba Izaguirre, industria diseinuko graduaren koordinatzailea (Mondragon Unibertsitatea-Goi Eskola Politeknikoa).
• Harriet Ibarretxe, B.lux enpresako zuzendari orokorra
• Helga Massetani Piemonte, Bitamine sormen lantegiaren zuzendaria.
• Arkaitz Olea Herrero, San Telmo Museoko bitartekaritza arduraduna.

Kriseilua. 2026ko edizioan berraztertzeko hautatutako objektua

Antzinatetik, kriseilua argiztatzeko erabili izan da. Material askotakoa (buztina, harria, metala...) izan daitekeen ontzia da, olioa edo beste erregairen bat (argizaria, animalia-koipea...) jartzeko. Bertan kotoizko metxa sartzen da, eta haren muturrean sua piztuz, argia ematen du. Denboran zehar izandako garapenaren ondoren, kriseilua ezagutzen dugun metalezko objektu tipikora iritsi zen: metalezko ontzi mokoduna, zintzilikatu eta garraiatu ahal izateko burdinazko hagaxka bati lotua. Kriseiluak edo olio-lanparak egunero erabiltzen ziren etxeko guneak (sukaldeak, biltegiak, logelak...), lantokiak edota eraikin publikoak argiztatzeko. Tenpluetan hileta eta botozko ekintzetarako ere erabili izan dira.