artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Kritika soziala, umorez jantzita

Kostunbrismotik dadaismora eta dadaismotik espresionismora "saltoka" ibiltzea gustuko du Simonidesek. Bere azken lana, ‘Sin Humos' erakusketa, hainbat gizarte gai kritikatzeko baliatu du, baina beti umorea oinarri izanik.

kritika-soziala-umorez-jantzita
Ernesto Murillo ‘Simonides' margolari eta komikilariaren erakusketa ikusgai dago Gasteizko Zuloa Irudia liburu dendan. Arg/ JAIZKI FONTANEDA - FOKU

Maixa Utrera Puelles [ BERRIA.eus]
| 19 de Diciembre 2023

Begirada bakarrarekin gauza asko esan ditzaketen horietakoa da Ernesto Murillo Simonides (Murchante, Nafarroa, 1952). Hitzekin ere iaioa da, eta azkar igartzen zaio trebea dela adierazi nahi duen hori esaten. Haren margoetan ere islatzen da erraz komunikatzeko abilezia hori; koadro bitxiak egin arren, mezu sinpleak igortzen baititu.

Ibilbide luzea du artistak, bereziki komikilari gisa. 1970eko hamarkadaren amaieran Star aldizkarian eta El Huerto fanzinean argitaratu zituen bere lehenengo istorioak. Gero, Euskadi Sioux, Makoki, El Vibora, TMEO eta beste horrenbeste aldizkaritan kolaborazioak egin zituen. Horretaz gain, hainbat kazetatan aritu da marrazkilari gisa: Egin, Navarra Hoy eta Gara egunkarietan, hain zuzen. Hala, komikilari ezaguna da SimonidesEuskal Herriko komikigintzaren munduan, baina, azkenaldian, pinturan murgiltzea erabaki du: "Geroz eta erosoago nago margotzen. Hala ere, komiki orri bat egiteko eskatzen didatenean, pozik egiten dut".

Korronte askotako estiloak nahastea gustatzen zaio Simonidesi: kostunbrismoa, dadaismoa, espresionismoa eta sinbolismoa uztartzen ditu bere lanetan. "Ez dut ildo bakarrean sakontzen. Horregatik ez naiz ezertan espezialista, eta nire teknika ez da izan zitekeen bezain ona; baina, egia esanda, bost axola dit", aitortu du.

Estilo horiek guztiak nahastu ditu bere azken obran ere. 29 koadrok osatzen dute Sin Humos (Kerik gabe) erakusketa, eta ostiraletik ikusgai dago Zuloa Irudia liburu dendan, Gasteizen. Erakusketaren aurkezpenean koadroren bat kanpoan geratu den galdetu zioten, eta barrezka erantzun zuen: "Bai, noski. Egunero ezin dira egun onak izan. Batzuetan, nork bere gain hartu, eta koadroa zakarrontzira bota behar du".

Estilo bitxia dute koadroek, baina erraz uler daiteke bakoitzak biltzen duen mezua. Margolan bakoitzaren esanahia aztertzean, gainera, ez dago huts egiterik. Artistak berak esan duenez, ez dago horiek interpretatzeko modu bakarra: "Ez zait koadroak azaltzea gustatzen. Uste dut koadroek eurek azaldu behar diotela pertsona bakoitzari esan nahi dutena".

Gainera, artistek beren obrak hitz "arraroekin" deskribatzeko duten joera kritikatu du. Haren iritziz, obra asko erabat hermetikoak dira, eta ezin da jendearekin hain "astuna" izan, sinplea den zerbait azaltzeko: "Jendeak uste duena baino gehiago daki pinturaz. Ikusiz ikasten da honi buruz, eta ez hitz ulertezinak erabiliz".

Itzalen artean, argi bat

Egungo gizartearen jokabideak eta ikuspegia kritikatzen dituzte Simonidesen obra gehienek — komiki zein margo —, eta hala egiten dute erakusketa berria osatzen duten koadroek ere. Teknologia berriek sortzen duten dependentzia, ezberdina izateak sortzen duen segurtasun falta eta gainerakoei sortzen dien deserosotasuna, gaurkotasunaren lehen lerroan dauden bakardadea eta depresioa, gerrak sortzen dituen pertsona alienatu eta bihozgabeak... Asko dira islatu nahi izan dituen gizartearen itzalak. Beti modu umoretsu batetik helduta; baina, finean, itzalak.

Baina bada itzal guztien artean argi txiki bat. Bada koadro bat, ez oso koloretsua eta ez oso handia, besteen artean ezkutatzen dena. Baina hura begiratuz gero, besteetatiknabarmen ezberdintzen dela ikus daiteke. Ez dago ironiarik. Satirarik ere ez. Maitasuna islatu du Simonidesek. Maitasun gordina, bere maila gorenean. Adineko bi emakume Gasteizko Landazuri gizarte etxera sartzen ari dira, ateraino iritsi aurretik zeharkatu behar den tunelean. Ilun dago. Ez da gau baten iluntasuna, baina ilun dago. Eta bi emakumeak arduratzen dira iluntasun horri argia emateaz. Tonu grisetan margotuta daude haiek ere, baina, nolabait, argia ematen diote eszenari. Bakoitzak makulu bat du eskuan, eta, bestearen besotik helduta, aurrerantz doaz. Batzuetan nahikoa delako hanka bakarra osasuntsu izatea aurrera egiteko, bidelagun egokia alboan badago. Bueno, eta batzuetan, makulu bat.


mar-de-dios

Mar de Dios

Rekalde Aretoa (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 14 de Abril 2026
Al 21 de Junio 2026

temer-y-admirar

Temer y admirar

Ramon Ruiz Cabestany

tTok (Uztaritze, Lapurdi)

Desde el 22 de Mayo 2026
Al 09 de Julio 2026

prezioa-eta-balioa

Prezioa eta balioa

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 22 de Mayo 2026

Igandean Museoen Nazioarteko Eguna izan zen eta, ohikoa den bezala, gure inguruko museoek ekintza ugari eskaini zituzten. Horrez gain, lurraldeko museo guztien sarrera doakoa izan zen. Eta urtero bezala, Bilbo aldean bizi eta artea gogoko duten nire lagun eta ezagun gehienak Guggenheim museora joan ziren.

metalezko-basoan-barrena

Metalezko basoan barrena

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 22 de Mayo 2026

RUTH ASAWA: ATZERA BEGIRAKOA. | Artista: Ruth Asawa. | Non: Bilboko Guggenheim museoan. | Noiz arte: Irailaren 13ra arte.

gernika-k-mugitzen-duen-guztia

'Gernika'-k mugitzen duen guztia

Iñigo Astiz [BERRIA.eus]
| 21 de Mayo 2026

Pablo Picassoren lana Bilboko Guggenheim museora eramateko eskaria egin dio Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari, eta, ezezkoa erantzun dioten arren, kolpean piztu da berriz ere koadroaren kokapenari buruzko debatea. Lur mugikorrak ditu oinarrian.

esther-ferrerrek-jasoko-du-eusko-ikaskuntza-laboral-kutxa-saria

Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa saria

Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]
| 20 de Mayo 2026

Artistak arte garaikidearen berrikuntzan eginiko "ekarpen erabakigarria" nabarmendu du epaimahaiak, bai eta haren obrak nazioartean erdietsitako proiekzioan azpimarra egin ere. Uztailean emanen diote garaikurra.

veneziako-biurtekoa-giro-gatazkatsuan-ireki-da

Veneziako Biurtekoa giro gatazkatsuan ireki da

| 19 de Mayo 2026

Veneziako 61. Biurtekoaren maiatzaren 6ko aurre-irekieraren egunetik hasita, protesta eta ekintza ugari egin dira Arsenalen eta Giardinian, Errusiaren eta Israelen parte-hartzea salatzeko.

arantzazuko-argiztatzailea

Arantzazuko argiztatzailea

Enekoitz Telleria Sarriegi [BERRIA.eus]
| 18 de Mayo 2026

Xavier Alvarez de Eulatek Arantzazuko santutegian jarritako beirateek 70 urte izango dituzte aurten. Urteurrena kari, erakusketa bat jarri dute frantziskotarren komentuan: ‘Lux Vitae'. Argi egin diote fraide artistaren ibilbideari.

erronkariko-borlen-arrastoak

Erronkariko borlen arrastoak

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 15 de Mayo 2026

'Muskoko' | Artista: Leyre Arraiza. | Non: Iruñeko Ziudadelan. | Noiz arte: Maiatzaren 24ra arte.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).