artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Kritika soziala, umorez jantzita

Kostunbrismotik dadaismora eta dadaismotik espresionismora "saltoka" ibiltzea gustuko du Simonidesek. Bere azken lana, ‘Sin Humos' erakusketa, hainbat gizarte gai kritikatzeko baliatu du, baina beti umorea oinarri izanik.

kritika-soziala-umorez-jantzita
Ernesto Murillo ‘Simonides' margolari eta komikilariaren erakusketa ikusgai dago Gasteizko Zuloa Irudia liburu dendan. Arg/ JAIZKI FONTANEDA - FOKU

19 Décembre 2023 | Maixa Utrera Puelles [ BERRIA.eus]

Begirada bakarrarekin gauza asko esan ditzaketen horietakoa da Ernesto Murillo Simonides (Murchante, Nafarroa, 1952). Hitzekin ere iaioa da, eta azkar igartzen zaio trebea dela adierazi nahi duen hori esaten. Haren margoetan ere islatzen da erraz komunikatzeko abilezia hori; koadro bitxiak egin arren, mezu sinpleak igortzen baititu.

Ibilbide luzea du artistak, bereziki komikilari gisa. 1970eko hamarkadaren amaieran Star aldizkarian eta El Huerto fanzinean argitaratu zituen bere lehenengo istorioak. Gero, Euskadi Sioux, Makoki, El Vibora, TMEO eta beste horrenbeste aldizkaritan kolaborazioak egin zituen. Horretaz gain, hainbat kazetatan aritu da marrazkilari gisa: Egin, Navarra Hoy eta Gara egunkarietan, hain zuzen. Hala, komikilari ezaguna da SimonidesEuskal Herriko komikigintzaren munduan, baina, azkenaldian, pinturan murgiltzea erabaki du: "Geroz eta erosoago nago margotzen. Hala ere, komiki orri bat egiteko eskatzen didatenean, pozik egiten dut".

Korronte askotako estiloak nahastea gustatzen zaio Simonidesi: kostunbrismoa, dadaismoa, espresionismoa eta sinbolismoa uztartzen ditu bere lanetan. "Ez dut ildo bakarrean sakontzen. Horregatik ez naiz ezertan espezialista, eta nire teknika ez da izan zitekeen bezain ona; baina, egia esanda, bost axola dit", aitortu du.

Estilo horiek guztiak nahastu ditu bere azken obran ere. 29 koadrok osatzen dute Sin Humos (Kerik gabe) erakusketa, eta ostiraletik ikusgai dago Zuloa Irudia liburu dendan, Gasteizen. Erakusketaren aurkezpenean koadroren bat kanpoan geratu den galdetu zioten, eta barrezka erantzun zuen: "Bai, noski. Egunero ezin dira egun onak izan. Batzuetan, nork bere gain hartu, eta koadroa zakarrontzira bota behar du".

Estilo bitxia dute koadroek, baina erraz uler daiteke bakoitzak biltzen duen mezua. Margolan bakoitzaren esanahia aztertzean, gainera, ez dago huts egiterik. Artistak berak esan duenez, ez dago horiek interpretatzeko modu bakarra: "Ez zait koadroak azaltzea gustatzen. Uste dut koadroek eurek azaldu behar diotela pertsona bakoitzari esan nahi dutena".

Gainera, artistek beren obrak hitz "arraroekin" deskribatzeko duten joera kritikatu du. Haren iritziz, obra asko erabat hermetikoak dira, eta ezin da jendearekin hain "astuna" izan, sinplea den zerbait azaltzeko: "Jendeak uste duena baino gehiago daki pinturaz. Ikusiz ikasten da honi buruz, eta ez hitz ulertezinak erabiliz".

Itzalen artean, argi bat

Egungo gizartearen jokabideak eta ikuspegia kritikatzen dituzte Simonidesen obra gehienek — komiki zein margo —, eta hala egiten dute erakusketa berria osatzen duten koadroek ere. Teknologia berriek sortzen duten dependentzia, ezberdina izateak sortzen duen segurtasun falta eta gainerakoei sortzen dien deserosotasuna, gaurkotasunaren lehen lerroan dauden bakardadea eta depresioa, gerrak sortzen dituen pertsona alienatu eta bihozgabeak... Asko dira islatu nahi izan dituen gizartearen itzalak. Beti modu umoretsu batetik helduta; baina, finean, itzalak.

Baina bada itzal guztien artean argi txiki bat. Bada koadro bat, ez oso koloretsua eta ez oso handia, besteen artean ezkutatzen dena. Baina hura begiratuz gero, besteetatiknabarmen ezberdintzen dela ikus daiteke. Ez dago ironiarik. Satirarik ere ez. Maitasuna islatu du Simonidesek. Maitasun gordina, bere maila gorenean. Adineko bi emakume Gasteizko Landazuri gizarte etxera sartzen ari dira, ateraino iritsi aurretik zeharkatu behar den tunelean. Ilun dago. Ez da gau baten iluntasuna, baina ilun dago. Eta bi emakumeak arduratzen dira iluntasun horri argia emateaz. Tonu grisetan margotuta daude haiek ere, baina, nolabait, argia ematen diote eszenari. Bakoitzak makulu bat du eskuan, eta, bestearen besotik helduta, aurrerantz doaz. Batzuetan nahikoa delako hanka bakarra osasuntsu izatea aurrera egiteko, bidelagun egokia alboan badago. Bueno, eta batzuetan, makulu bat.


ekoiztu-2025-i

Ekoiztu 2025.I

Elvira Ongil Escribano, Ada Garrués Paularena eta Acid loverz rock

Uharte Zentroa (Uharte, Nafarroa)

Du 22 Janvier 2026
Au 27 Mars 2026

xabier-morras

Xabier Morrás

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

Du 23 Octobre 2026
Au 07 Février 2027

pre-outils

Pré-outils

Xabier Salaberria

CarrerasMugica (Bilbo, Bizkaia)

Du 27 Février 2026
Au 09 Mai 2026

ra-asensi

Ra Asensi

Rekalde Aretoa (Bilbo, Bizkaia)

Du 10 Février 2026
Au 12 Avril 2026

katalogo-arrazoinatuak-aro-digitalean

Katalogo arrazoinatuak aro digitalean

| 21 Mars 2026

Katalogo arrazoinatua artista batek sortutako obra ezagutu guztien bilduma da. Urte gutxitan, horien digitalizazio masiboak nabarmen hobetu du haien erabilera. Hala ere, digitalizazioak erronka berriak ere ekarri ditu.

burdina-eta-azal

Burdina eta azal

12 Mars | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

Silver Ships | Artista: Karlos Martinez Bordoy. | Non: Montehermoso kulturgunean, Gasteizen. | Noiz arte: apirilaren 6ra arte.

klientelismoa

Klientelismoa

12 Mars | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Otsailaren 12an Eusko Legebiltzarrean kulturgileen egoera eztabaidatu zuen jardunaz aritu zen Ismael Manterola aurreko astean. Luze jotzen ari da bilkura horren oihartzuna, eta ez da harritzekoa: astero bada Garikoitz Mendizabalek esan zituenak ezbaian jartzen dituen beste adibide bat.

euskal-eskulturak-ez-dezan-gizon-izena-bakarrik-izan

Euskal eskulturak ez dezan gizon izena bakarrik izan

06 Mars | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

E3 Euskal Emakume Eskultoreak elkartea osatzen duten hemeretzi artisten lanak bildu dituzte 'Eskultoreak hemen orain' erakusketan. Bizkaiako Batzar Nagusietan dago bilduma ikusgai, Bilbon.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'œuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).