2016tik 2022ra Egiptoko Antzinateen eta Turismoaren ministro izan zen Khaled El-Enany (1971n jaioa) UNESCOren zuzendari nagusi izateko proposatu du erakundeko kontseilu exekutiboak. Kontseilu honek nazioarteko erakundearen erabakiak hartzeaz gain, aurrekontua betearazteaz ere arduratzen da. Liga Arabiarraren babes zabala jaso ondoren, Khaled El-Enany hautatua izan da barneko hautagaiaren aurrean: Kongoko Firmin Édouard Matoko, UNESCOko zuzendariorde ohia.

Montpellierreko (Okzitanha) unibertsitatean ikasi zuenetik frantses hiztun bikaina den El-Enanyk Estatu frantsesaren babesa lortu du, eta 2024ko irailean Ohorezko Legioa jaso zuen (zaldun mailan). Bere hautaketa azaroaren 6an berretsi beharko du UNESCOren 193 kideak biltzen dituen konferentzia orokorrak, Samarkandan (Uzbekistan). Orain arte, azken horrek beti jarraitu izan ditu kontseilu exekutiboaren gomendioak. Hala bada, UNESCO sortu zenetik mundu arabiarretik datorren lehen zuzendari nagusia izango da.

Khaled El-Enany kritikatua izan zen Egipton ministro izan zen garaian, gune arkeologikoen (nekropoli zaharrak) suntsiketengatik eta jarrera autoritarioagatik, baina, diotenez, bere ibilbidea ezin egokiagoa legokeela kargu horretarako. UNESCOren hizkuntza ofizialetako bat den arabieraz gain, ingelesa eta frantsesa menperatzen ditu, arkeologoa da formazioz, eta hainbat museo handitan zuzendaritza lanetan aritu da, besteak beste Kairoko Egiptoko Museoan (2015–2016). 2024tik, Turismo Kulturala sustatzeko Munduko Turismo Erakundearen enbaxadore berezia da. Hauteskunde kanpainan adierazi zuen "hezkuntza eta zientziak" izango zirela bere lehentasunak, eta UNESCOren ekintzak ez zirela ondare kulturalean mugatu behar. Era berean, erakundearen egonkortasun ekonomikoa sendotu nahi du, finantzaketa pribatua bilatuz, besteak beste.

Zuzendari nagusi ardura utzi berri duen Audrey Azoulayk dagoeneko jorratu zuen finantzaketa sistemaren arazoa, AEBek eta Israelek UNESCO utzi zutenetik 2019an. 2023an, AEBen itzulerak UNESCOra egoera ekonomikoa hobetu zuen, Washingtonek zuen 640 milioi dolarreko zorra ordaintzen hasi baitzen. Baina, 2025eko udaberrian Donald Trumpek iragarri zuen AEBek UNESCO berriz utziko zutela, eta horrek krisia egoera berriro ireki du. Horri gehitu behar zaio Nikaraguaren iragarritako irteera, UNESCOk oposizioko egunkari bati saria eman diolako. UNESCOk ez du adierazi AEBek 2026 amaiera baino lehen ordaindu beharreko zor osoa zenbat den: 2023an bueltatu zirenean 34 milioi dolar ordaindu zituzten, eta Joe Bidenek (aurreko lehendakariak) 150 milioi dolar urtero emateko konpromisoa hartu zuen zorra arintzeko, UNESCOko ordezkaritza japoniarrak proposatutako finantza plan baten bidez.

Erronka ugari aurrean

Zuzendari nagusi berriak azken bost urtetatik datorren eta luzatzen den krisi bat kudeatu beharko du, testuinguru geopolitiko oso konplexuan: Ukraina eta Palestinako gerra egoerak tarteko. Azken urteetan, UNESCOk kritika gogorrak jaso ditu Israelen eta AEBen aldetik, eraginkortasunik eza eta Israelen aurkako joera, baita antisemitismoa ere, leporatuta. UNESCOren organoek hainbat erabaki hartu dituzte Gazako eta Zisjordaniako ondare guneei buruz, eta Israelek erabaki horiek salatu ditu. 2025eko udan, AEBetako administrazioak UNESCO salatu zuen "agenda globalista eta ideologikoa" zabaltzeaz, eta Palestinak 2011n kide estatusa onartu zenetik "Israelen aurkako erritolika" sustatzeaz.

Audrey Azoulayk finantzaketa iturriak dibertsifikatzea lortu badu ere, UNESCO oraindik ahul dago, eta hainbat erronka ditu aurrean: ondare kulturalean eta naturalean ondorioak dituen klima aldaketari, zientziaren aurkako diskurtsoen hazkundeari eta bere rol diplomatikoa kolokan jartzen duten ahotsei aurre egin behar dielako. UNESCOk nazioarteko hitzarmenak errespetarazteko dituen zailtasunak Ukraina, Gaza, Sudan edo Yemengo ondarea eta jakintza guneak babesteko, zuzendari nagusi berriaren erronka nagusietako bat izango dira.

Jatorrizko bertsioa: JdA