artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Alison Knowles, Fluxus mugimenduko figura nagusietako bat, 92 urte zituela hil da.

Artista amerikarra poesia, kasualitate eta eguneroko egintzak nahasten dituzten performance eta liburu-objektuen lanengatik ezaguna izan zen.

alison-knowles-fluxus-mugimenduko-figura-nagusietako-bat-92-urte-zituela-hil-da

13 de Noviembre 2025 | [JdA]-tik itzulia

Fluxus mugimenduko sortzaileetako bat eta taldeko emakume bakarrenetakoa izan zen Alison Knowles. Joan den urriaren 29an hil zen New Yorkeko SoHo auzoko bere etxean. Heriotza bere alabak, Hanna B. Hölling-ek, eta artista ordezkatzen zuen James Fuentes galeriak baieztatua izan da.

Hanna Hölling galeristak, Activating Fluxus proiektuaren zuzendaria dena ere bai, artistari omenaldia egin zion: "Alisonek poza eta irekitasun izugarria zituen; bere filosofian bizi zuen artista izan zen, egunerokoa eta sakona konbinatzen zituena." Sei hamarkadatan eta erabiltzeko aukera izan zituen ekai ezberdinak baliatuta, artistak publikoari bere obrak ukitzeko eta erabiltzeko aukera ematea zuen helburu nagusi. 2010ean American Art Archives-ekin egindako elkarrizketa batean, zera adierazi zuen: "Jendeak ez du artea ukitzen. Horixe da arazoetako bat."

Alison Knowles-ek soinuaren eta poesiaren arloan ere lan egin zuen, gehienetan instalazioak eta performanceak eginez. 2022an New York Times-i egindako elkarrizketa batean esan zuen: "Ez dut nahi jendeak nire lana pasiboki begiratzea, baizik eta aktiboki parte hartzea, ukitzea, jatea, entzuteko argibideak jarraituz, edo zerbait fisikoki eginez, edo jarduera batean parte hartuz."

Alison Knowles 1933ko apirilaren 29an jaio zen New Yorken. Bertan igaro zuen haurtzaroaren parte bat, gero Westchester-ra joan zen bizitzera. Middlebury College-n (Vermont) ikasi zuen, eta ondoren New Yorkera itzuli zen Pratt Institute-n ikastera, aita bertan lanean zuela. Han Richard Lindner, Adolph Gottlieb eta Josef Albers margolarien zuzendaritzapean klaseak hartu zituen. John Cage konpositorea ezagutu eta berarekin adiskidetu zen, eta harekin batera New York Mycological Society-n parte hartu zuen. George Maciunas, Dieter Roth, Wolf Vostell, Nam June Paik eta Dick Higgins artistak ezagutu zituen ere bai. 1960an Higgins-ekin ezkonduko zen.

1962an, Europan bira bat egin zuten, Wiesbadenen lehen Fluxus jaialdian parte hartu zutelarik, jaialdiaren sortzaileak baitziren. 1963an, Knowles-ek, Higgins-ekin batera, Something Else Press argitaletxea sortu zuen, eta bertan John Cage-ren Notations liburua argitaratu zuten 1968an. Knowles-ek bere liburu-objektu propioak editatu zituen, hala nola Bean Rolls 1963an. Bere "gertakizun partituroak" sortzen hasi zen orduan, egileen argibideetatik abiatutako egintzak eta performance-ak. Bere lehen proposamenetako bat Make a Salad izan zen 1962an; argibidea sinplea zen: salada bat egitea.

Arte digitalean ere aitzindaria izan zen, 1967an James Tenney konpositorearekin batera The House of Dust sortu zuen, etxearekin lotutako lauko nagusiko poemak sortzeko gai zen programa. 1971n, bere lehen soinu-lana sortu zuen, Bean Garden. Lan honek bisitariak hariko plataforma batean ibiltzera gonbidatzen zituen. Liburuaren munduari egin zion interesaren ondorioz, liburu-instalazio handiak egin zituen, The Big Book (1967), adibidez, 2,4 metro eta 1,2 metro neurrikoak, eta errodamenduak erabiliz manipulatzeko modukoak ziren, eta liburutegi, galeria edo ohe moduko objektuak gordetzen zituzten.

Instituzio munduarekin izan zuen harremana urria izan zen, eta Fluxus-ekin egindako erakusketen kari baizik ez zen izan. Documenta-n ez bazuen parte hartu ere, 1990eko Veneziako Biurtekoan izan zen. 2016 arte itxaron behar izan zen bere lehen erakusketa monografikoa ikusi ahal izateko, Pittsburgh-eko Carnegie Museum of Art museoan. Lehen atzerabegirakoa berriz, 2022an, Berkeley Art Museum & Pacific Film Archive-n izan zuen, Kalifornian. Bestelako erakusketak izan ziren ondoren, Wiesbadenen kasu.

irudi galeria

knowles-performancean-arg-canticle

lerroa-kolorea-eta-arima

Lerroa, kolorea eta arima

Xabier Martínez Riazuelo

Palacio Kondestable jauregia (Iruñea, Nafarroa)

Desde el 22 de Enero 2026
Al 15 de Marzo 2026

situ-akzioak

Situ-akzioak

Andrea Canepa

Tabakalera (Donostia, Gipuzkoa)

Desde el 26 de Marzo 2026
Al 19 de Julio 2026

hiria-kalea-etxea

Hiria. Kalea. Etxea.

Denise Scott Brown

Arte Ederren Bilboko Museoa (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 11 de Febrero 2026
Al 31 de Mayo 2026

suaren-partea

Suaren partea

Claire Forgeot

Georges Pompidou galeria (Angelu, Lapurdi)

Desde el 13 de Diciembre 2025
Al 07 de Marzo 2026

arte-galeriek-atea-itxiko-diote-21eko-bezari

Arte galeriek atea itxiko diote %21eko BEZari

02 de Febr. | Amaia Jimenez Larrea [BERRIA.eus]

Gaurtik larunbatera bitarte, Hego Euskal Herriko hainbat arte galeria itxi egingo dituzte, Espainiako Gobernuak artelanen salmentarako ezarritako %21eko BEZaren aurka protesta egiteko. Aspalditik dator zerga jaisteko eskaria; 2012an igo zuten.

poesiarik-ez-behintzat

Poesiarik ez behintzat

29 de En. | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

Moon poem | Artista: Oscar Tuazon. | Lekua: Cibrian galeria (Donostia). | Noiz arte: urtarrilaren 31ra arte.

elkarketa-ala-murrizketa

Elkarketa ala murrizketa

29 de En. | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Iazko abenduaren 15ean, Bilbo Arte eta Azkuna zentroa elkartzeko erabakia hartu zuen Bilboko Udalak. Abenduaren erdiko bi asteak eztabaida publikorik gabe hartutako erabakiak oihartzun gutxirekin pasatzeko erabiltzen dira...

estetizidioa

Estetizidioa

22 de En. | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Estetizidio hitza idatzita ikusteak larritu nau. Ez nuen terminoaren berri, eta lehendabiziko aldiz artearen kontrako bortxakeria aproposak hain gordin adierazita irakurtzeak harritu nau.

ideologien-beldurrik-bai

Ideologien beldurrik bai?

22 de En. | Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]

Lurrak ez du jaberik izango | Artista: Marwa Arsanios. | Tokia: Artiumen, Gasteizen. | Noiz arte: apirilaren 12ra arte.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).