artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Alison Knowles, Fluxus mugimenduko figura nagusietako bat, 92 urte zituela hil da.

Artista amerikarra poesia, kasualitate eta eguneroko egintzak nahasten dituzten performance eta liburu-objektuen lanengatik ezaguna izan zen.

alison-knowles-fluxus-mugimenduko-figura-nagusietako-bat-92-urte-zituela-hil-da

[JdA]-tik itzulia
| 2025eko Azaroaren 13a

Fluxus mugimenduko sortzaileetako bat eta taldeko emakume bakarrenetakoa izan zen Alison Knowles. Joan den urriaren 29an hil zen New Yorkeko SoHo auzoko bere etxean. Heriotza bere alabak, Hanna B. Hölling-ek, eta artista ordezkatzen zuen James Fuentes galeriak baieztatua izan da.

Hanna Hölling galeristak, Activating Fluxus proiektuaren zuzendaria dena ere bai, artistari omenaldia egin zion: "Alisonek poza eta irekitasun izugarria zituen; bere filosofian bizi zuen artista izan zen, egunerokoa eta sakona konbinatzen zituena." Sei hamarkadatan eta erabiltzeko aukera izan zituen ekai ezberdinak baliatuta, artistak publikoari bere obrak ukitzeko eta erabiltzeko aukera ematea zuen helburu nagusi. 2010ean American Art Archives-ekin egindako elkarrizketa batean, zera adierazi zuen: "Jendeak ez du artea ukitzen. Horixe da arazoetako bat."

Alison Knowles-ek soinuaren eta poesiaren arloan ere lan egin zuen, gehienetan instalazioak eta performanceak eginez. 2022an New York Times-i egindako elkarrizketa batean esan zuen: "Ez dut nahi jendeak nire lana pasiboki begiratzea, baizik eta aktiboki parte hartzea, ukitzea, jatea, entzuteko argibideak jarraituz, edo zerbait fisikoki eginez, edo jarduera batean parte hartuz."

Alison Knowles 1933ko apirilaren 29an jaio zen New Yorken. Bertan igaro zuen haurtzaroaren parte bat, gero Westchester-ra joan zen bizitzera. Middlebury College-n (Vermont) ikasi zuen, eta ondoren New Yorkera itzuli zen Pratt Institute-n ikastera, aita bertan lanean zuela. Han Richard Lindner, Adolph Gottlieb eta Josef Albers margolarien zuzendaritzapean klaseak hartu zituen. John Cage konpositorea ezagutu eta berarekin adiskidetu zen, eta harekin batera New York Mycological Society-n parte hartu zuen. George Maciunas, Dieter Roth, Wolf Vostell, Nam June Paik eta Dick Higgins artistak ezagutu zituen ere bai. 1960an Higgins-ekin ezkonduko zen.

1962an, Europan bira bat egin zuten, Wiesbadenen lehen Fluxus jaialdian parte hartu zutelarik, jaialdiaren sortzaileak baitziren. 1963an, Knowles-ek, Higgins-ekin batera, Something Else Press argitaletxea sortu zuen, eta bertan John Cage-ren Notations liburua argitaratu zuten 1968an. Knowles-ek bere liburu-objektu propioak editatu zituen, hala nola Bean Rolls 1963an. Bere "gertakizun partituroak" sortzen hasi zen orduan, egileen argibideetatik abiatutako egintzak eta performance-ak. Bere lehen proposamenetako bat Make a Salad izan zen 1962an; argibidea sinplea zen: salada bat egitea.

Arte digitalean ere aitzindaria izan zen, 1967an James Tenney konpositorearekin batera The House of Dust sortu zuen, etxearekin lotutako lauko nagusiko poemak sortzeko gai zen programa. 1971n, bere lehen soinu-lana sortu zuen, Bean Garden. Lan honek bisitariak hariko plataforma batean ibiltzera gonbidatzen zituen. Liburuaren munduari egin zion interesaren ondorioz, liburu-instalazio handiak egin zituen, The Big Book (1967), adibidez, 2,4 metro eta 1,2 metro neurrikoak, eta errodamenduak erabiliz manipulatzeko modukoak ziren, eta liburutegi, galeria edo ohe moduko objektuak gordetzen zituzten.

Instituzio munduarekin izan zuen harremana urria izan zen, eta Fluxus-ekin egindako erakusketen kari baizik ez zen izan. Documenta-n ez bazuen parte hartu ere, 1990eko Veneziako Biurtekoan izan zen. 2016 arte itxaron behar izan zen bere lehen erakusketa monografikoa ikusi ahal izateko, Pittsburgh-eko Carnegie Museum of Art museoan. Lehen atzerabegirakoa berriz, 2022an, Berkeley Art Museum & Pacific Film Archive-n izan zuen, Kalifornian. Bestelako erakusketak izan ziren ondoren, Wiesbadenen kasu.

irudi galeria

knowles-performancean-arg-canticle

bertopaketak

Bertopaketak

Anton Hurtado

Juan Manuel Lumbreras (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Irailaren 17tik
2026ko Urriaren 23ra

hemen-ez-den-nonbait

Hemen ez den nonbait

Ainhoa Apezteguia, Leire Lacunza eta Nagore Chivite

Iruñeako Zitadela (Iruñea, Nafarroa)

2026ko Urriaren 01etik
2027ko Urtarrilaren 24ra

bilboko-euskal-museoa-zabalik

Bilboko Euskal Museoa, zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 8a

Berritu ondoren zabaldutako museo bati buruz idatzi nuen aurreko astean. Irakurleak barkatuko dit museoei buruzko serie hau, baina ekainean zabaldu zuten Bilboko Euskal Museoari buruz idatzi behar dut gaur, nahiz eta arte museoa ez izan.

oroitzeak-berekin-dakarrena

Oroitzeak berekin dakarrena

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 8a

Urtero legez, Mapamunditarrak erakusketa proiektuaren hitzordua gurean dugu berriz, urteroko egutegiari leial. Badira erantzun borobil eta itxiak ematera datozen erakusketak, baina ibilbideak erakutsi ohi digu komisariotza proiektu oro, funtsean galdera batekin hasten dela.

bonnat-museoa-zabalik

Bonnat museoa zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 6a

Azkenean! Ia 15 urte itxita egon ondoren berriz zabaldu dute Baionako Bonnat-Helleu museoa. Leon Bonnat artista baionarrak bere herriko etxeari utzi zion urteetan pilatutako arte bilduma; horren ondorioz, ordura arte bilduma pribatua izan zena publikoa bilakatu zen.

deskolonializazioaren-erronka-euskal-museoetan-ate-joka

Deskolonializazioaren erronka euskal museoetan ate joka

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 6a

Europako museoetan maiz piztu ohi da haien bildumetan iragan kolonialak duen arrastoari buruzko polemika. Obra espoliatuak itzularazteko Parisek onartu duen legeak ekarri du gaia hizpidera orain. Adituek diote Euskal Herrian ere "asko" dagoela egiteko.

diferituan-bizitzea

Diferituan bizitzea

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Irailaren 30a

Japonian lanean nagoenez, tenplu bateko udazkeneko ekinokzioaren inguruko ospakizun batera hurbildu nintzen aurrekoan. Ez nintzen plan hura egiten bakarra: tenplu txiki samarra zen, eta, iritsi nintzenerako, jendez gainezka zegoen; anitz turistak, ni bezala.

korapiloek-dakitena

Korapiloek dakitena

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Irailaren 30a

'Gerezi Hori' | Artista: Maider Aldasoro. | Non: Rekalde aretoa, Bilbo. | Noiz arte: Azaroaren 22ra arte.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.