artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Guerrilla Girls taldeko sortzaile batek maskara kendu du.

Joyce Kozloff artista estatubatuarrak agerian utzi du, berrogei urte geroago, Guerrilla Girls kolektibo feministaren sortzaileetako bat izan zela.

guerrilla-girls-taldeko-sortzaile-batek-maskara-kendu-du
Do Women have to be naked to get into the Met. Museum? Arg/ Eric Huybrechts. CC BY-SA 2.0

| 2026ko Agorrilaren 27a

Liubov Popova ezizenaz baliatzen zen, errusiar abangoardiako margolariaren omenez. Joyce Kozloff artista estatubatuarra eta Pattern and Decoration mugimenduko kidea anonimatutik irten da Guerrilla Girls taldeko lehen kideetako bat izan zela jakinaraziz, Art Journal Open aldizkariari eskainitako elkarrizketa batean.

Jerilea Zempel ("Frida Kahlo") eta Erika Rothenberg-ekin ("Käthe Kollwitz") batera, Joyce Kozloff gorilaren ikurra duen kolektibo feministaren sortzaileetako bat izan zen. Besteak beste, taldearen lan nabarmenetako bat berak bultzatu zuela aitortu du: Emakume artista izatearen abantailak (1988). Kartel estetika zuen obrak, artearen munduan emakumeei ezartzen zaizkien diskriminazioak saltzen ditu ironiaz, 13 puntuko zerrenda baten bidez —"arrakastaren presiorik gabe lan egitea", "bere karrerak 80 urte bete ondoren gora egin dezakeela jakingo du"—.

1985ean New Yorken sortua, MoMA museoan arte garaikidearen ikuspegi orokorra erakutsi nahi zuen erakusketa baten ondorioz —aukeratutako 165 artistetatik 13 emakume baizik ez ziren—. Guerrilla Girls taldea emakumeen ikusezintasuna eta artearen eremuan ezkutatzen diren mekanismo sexistak salatzeko sortu zen. Hasieran, taldea kide anonimoz bakarrik osatua zen; beren lanak eta ekintzak hildako emakume artista edo idazleen (hala nola Ana Mendieta edo Audre Lorde) omenez aukeratutako ezizenekin sinatzen zituzten, eta gorila-maskarak janzten zituzten.

Artistak eta ekintzaileak izanda, Guerrilla Girlsek kartela bihurtu zuten beren bitarteko nagusi, adierazpide kodetuen bitarteko gisa erabiliz. Gehienetan, artearen munduko sexismoa erakusten duten estatistikak eta esaldi zorrotzak, askotan ironikoak, elkartzen zituzten. Beren kartel ezagunenetako batek gorila-burua duen odaliska bat erakusten du, honako irudi-oinarekin: "Emakumeek biluzik egon behar ote dute Met Museumera sartzeko?". Horrela, museoetan ikusgai dauden emakume sortzaileen eta gizonek egindako emakumeen biluzien arteko desproportzio zentzugabea salatzen zuten. Urteetan zehar eta testuinguru desberdinen arabera hainbat hizkuntzatan argitaratua, kartelaren bertsio berri bat Parisko Villette-ko Grande Halle-n ikusgai egon da 2026ko abuztuaren 23ra arte, street art-ari eta kontra-kulturei eskainitako "Beyond the streets" nazioarteko erakusketaren harira.

Joyce Kozloffen agerraldia Robin Tewesenaren ondoren dator, zeinak iaz berretsi baitzuen taldeko kide izan zela "Alice Neel" ezizenaz. Gaur egun ere, Guerrilla Girls gehienen nortasuna sekretupean mantendua da. Anonimatua balizko errepresalia profesionalei aurre egiteko babes gisa interpretatu izan den arren, Joyce Kozloffek azaldu du banakako pertsonetan baino gehiago salatutako arazoetan arreta jartzeko helburu zuela. 1991n, Kozloffek Guerrilla Girls utzi zuen. Gaur egun, bere praktika artistikoa kartografian oinarritzen da batez ere, horren neutraltasuna zalantzan jarriz. Mapamundiak lantzen ditu, horiek zeharkatzen dituzten botere-harremanak aztertuz, geografiaren eta dominazioaren arteko loturak agerian uzteko. Pattern and Decoration mugimenduko kide izana argi geratzen da lan hauetan, mapak apaingarri-motiboekin elkartzen baititu, batez ere arte islamiarretan oinarrituta.

Joyce Kozloff New Yorkeko beste kolektibo feminista baten kide sortzailea ere bada, Heresies izenekoa. Kolektibo hau 1977tik 1993ra bitartean argitaratutako aldizkari baten bidez adierazten zen batik bat, eta bere kideen entseguak zabaltzen zituen, denak emakumeak, hala nola Harmony Hammond, Lucy Lippard edo Miriam Schapiro.

JdA-tik ekarria.


paraleloak-eta-meridianoak

Paraleloak eta meridianoak

Iberdrola bilduma

Arte Ederren Bilboko Museoa (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Apirilaren 29tik
2026ko Agorrilaren 30era

koloreztatutako-barne-bulkadak

Koloreztatutako barne bulkadak

Maialen Etxebeste Lekuona [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 15a

Oaia Peruarena margolariak 'Behin eta berriz hasi' bilduma sortu du. Erakusketa irailaren 5era arte egongo da ikusgai, Donostiako Ekain Arte Lanak galerian.

san-telmo-gaua-frescoren-esku-hartze-artistiko-batekin-dator-aurten

San Telmo Gaua Frescoren esku-hartze artistiko batekin dator aurten

STM
| 2026ko Uztailaren 13a

San Telmo Museoaren udako irekiera berezia uztailak 18an izango da, doako sarrerarekin, 20:30 eta 24:00 artean. Xabier Zirikiainek, Ander Perez de Arenazak eta Mario Azurzak berariaz okasio honetan sortuko duten proposamen artistikoa izango da aurtengo berrikuntza

mundu-osoko-mitologien-elkarrizketak-bonnat-helleun

Mundu osoko mitologien elkarrizketak Bonnat Helleun

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 8a

‘Mitologiak' erakusketa ireki dute Baionako Bonnat Helleu museoan. Euskal Herriko, Mediterraneoko, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Mexikoko mitologiak elkarrizketan ezarri dituzte, Parisko Louvre eta Quai Branly-Jacques Chirac museoekin lankidetzan.

graciela-iturbideren-hizkuntza-bisuala-san-telmo-museoko-laborategian-ikusgai-jarri-dute

Graciela Iturbideren hizkuntza bisuala, San Telmo Museoko Laborategian ikusgai jarri dute

| 2026ko Uztailaren 6a

María Millánek egin ditu komisario lanak eta nagusiki 60ko eta 80ko hamarkaden artean sortutako garaiko kopiak biltzen ditu erakusketak. Erakusketak Graciela Iturbidek han-hemengo kulturetan errespetuz murgiltzeko ahalegina eta Mexikoko eta beste herrialde batzuetako herri autoktonoen nortasuna erretratatzean izan duen ikuspegi eraldatzailea nabarmentzen ditu.

gerra-irudikatzeko-bi-modu-beltzetik-abiatuta

Gerra irudikatzeko bi modu, beltzetik abiatuta

Garazi Izagirre Aiestaran [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 5a

'Goya beltza, Motherwell beltza. Laurogei hondamendi eta amildegi bat' izena daraman erakusketa ikusgai jarri du Donostiako San Telmo museoak. Francisco de Goyaren laurogei estanpak eta Robert Motherwellen koadro batek osatzen dute.

hasi-da-jai-jardun-artistikoen-institutuaren-ikasketa-programaren-zazpigarren-edizioa

Hasi da JAI, jardun artistikoen institutuaren ikasketa-programaren zazpigarren edizioa

| 2026ko Uztailaren 2a

Tabakalerak eta Artium Museoak —Oteiza Museoarekin elkarlanean— antolatuta, programak arte garaikidearen arloan ikerketa, ekoizpena eta lan kritikoa sustatzea du helburu. JAIk ezagutzaren, ekoizpenaren eta transmisioaren arteko loturan sakondu nahi du, prestakuntza-prozesuan dauden artisten eta nazioarteko profesionalen artean hartu-emanerako gune bat sortuz.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.