artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Guerrilla Girls taldeko sortzaile batek maskara kendu du.

Joyce Kozloff artista estatubatuarrak agerian utzi du, berrogei urte geroago, Guerrilla Girls kolektibo feministaren sortzaileetako bat izan zela.

guerrilla-girls-taldeko-sortzaile-batek-maskara-kendu-du
Do Women have to be naked to get into the Met. Museum? Arg/ Eric Huybrechts. CC BY-SA 2.0

| 27 de Agosto 2026

Liubov Popova ezizenaz baliatzen zen, errusiar abangoardiako margolariaren omenez. Joyce Kozloff artista estatubatuarra eta Pattern and Decoration mugimenduko kidea anonimatutik irten da Guerrilla Girls taldeko lehen kideetako bat izan zela jakinaraziz, Art Journal Open aldizkariari eskainitako elkarrizketa batean.

Jerilea Zempel ("Frida Kahlo") eta Erika Rothenberg-ekin ("Käthe Kollwitz") batera, Joyce Kozloff gorilaren ikurra duen kolektibo feministaren sortzaileetako bat izan zen. Besteak beste, taldearen lan nabarmenetako bat berak bultzatu zuela aitortu du: Emakume artista izatearen abantailak (1988). Kartel estetika zuen obrak, artearen munduan emakumeei ezartzen zaizkien diskriminazioak saltzen ditu ironiaz, 13 puntuko zerrenda baten bidez —"arrakastaren presiorik gabe lan egitea", "bere karrerak 80 urte bete ondoren gora egin dezakeela jakingo du"—.

1985ean New Yorken sortua, MoMA museoan arte garaikidearen ikuspegi orokorra erakutsi nahi zuen erakusketa baten ondorioz —aukeratutako 165 artistetatik 13 emakume baizik ez ziren—. Guerrilla Girls taldea emakumeen ikusezintasuna eta artearen eremuan ezkutatzen diren mekanismo sexistak salatzeko sortu zen. Hasieran, taldea kide anonimoz bakarrik osatua zen; beren lanak eta ekintzak hildako emakume artista edo idazleen (hala nola Ana Mendieta edo Audre Lorde) omenez aukeratutako ezizenekin sinatzen zituzten, eta gorila-maskarak janzten zituzten.

Artistak eta ekintzaileak izanda, Guerrilla Girlsek kartela bihurtu zuten beren bitarteko nagusi, adierazpide kodetuen bitarteko gisa erabiliz. Gehienetan, artearen munduko sexismoa erakusten duten estatistikak eta esaldi zorrotzak, askotan ironikoak, elkartzen zituzten. Beren kartel ezagunenetako batek gorila-burua duen odaliska bat erakusten du, honako irudi-oinarekin: "Emakumeek biluzik egon behar ote dute Met Museumera sartzeko?". Horrela, museoetan ikusgai dauden emakume sortzaileen eta gizonek egindako emakumeen biluzien arteko desproportzio zentzugabea salatzen zuten. Urteetan zehar eta testuinguru desberdinen arabera hainbat hizkuntzatan argitaratua, kartelaren bertsio berri bat Parisko Villette-ko Grande Halle-n ikusgai egon da 2026ko abuztuaren 23ra arte, street art-ari eta kontra-kulturei eskainitako "Beyond the streets" nazioarteko erakusketaren harira.

Joyce Kozloffen agerraldia Robin Tewesenaren ondoren dator, zeinak iaz berretsi baitzuen taldeko kide izan zela "Alice Neel" ezizenaz. Gaur egun ere, Guerrilla Girls gehienen nortasuna sekretupean mantendua da. Anonimatua balizko errepresalia profesionalei aurre egiteko babes gisa interpretatu izan den arren, Joyce Kozloffek azaldu du banakako pertsonetan baino gehiago salatutako arazoetan arreta jartzeko helburu zuela. 1991n, Kozloffek Guerrilla Girls utzi zuen. Gaur egun, bere praktika artistikoa kartografian oinarritzen da batez ere, horren neutraltasuna zalantzan jarriz. Mapamundiak lantzen ditu, horiek zeharkatzen dituzten botere-harremanak aztertuz, geografiaren eta dominazioaren arteko loturak agerian uzteko. Pattern and Decoration mugimenduko kide izana argi geratzen da lan hauetan, mapak apaingarri-motiboekin elkartzen baititu, batez ere arte islamiarretan oinarrituta.

Joyce Kozloff New Yorkeko beste kolektibo feminista baten kide sortzailea ere bada, Heresies izenekoa. Kolektibo hau 1977tik 1993ra bitartean argitaratutako aldizkari baten bidez adierazten zen batik bat, eta bere kideen entseguak zabaltzen zituen, denak emakumeak, hala nola Harmony Hammond, Lucy Lippard edo Miriam Schapiro.

—JdA-tik ekarria.


fond-de-bain

Fond de bain

Hermann-Paul

Baionako Euskal Museoa (Baiona, Lapurdi)

Desde el 18 de Septiembre 2026
Al 10 de Enero 2027

ipar-baltza

Ipar Baltza

Erlea Maneros Zabala

CarrerasMugica (Bilbo, Bizkaia)

Desde el 11 de Septiembre 2026
Al 08 de Noviembre 2026

airearen-harea-erlojua

Airearen harea-erlojua

Philippe Herbet

L'Angle (Hendaia, Lapurdi)

Desde el 01 de Octubre 2026
Al 08 de Noviembre 2026

erretratu-intimoa

Erretratu intimoa

Pilar Belzunce

Txillida leku (Hernani, Gipuzkoa)

Desde el 05 de Junio 2025
Al 26 de Diciembre 2026

harri-erre-malpais

Harri erre, 'malpaís'

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 21 de Octubre 2026

Malpaís | Artista: Borja Gomez. | Non: Naratan, Bilbon. | Noiz arte: Azaroaren 7ra arte.

bilboko-arte-ederren-museoa-zabaldu-dute

Bilboko Arte Ederren Museoa zabaldu dute

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 21 de Octubre 2026

Berritutako museoei buruzko artikulu sorta bukatzeko, Bilboko Arte Ederren Museoari tokatuko zaio gaur txanda. Komunikabideek behin eta berriz errepikatu duten moduan, urriaren 5ean zabaldu zen Bilboko museo berritua.

zer-memoria-dosi-behar-du-fikzioak

Zer memoria dosi behar du fikzioak?

Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]
| 18 de Octubre 2026

Iruñeko Topaketen gerizpean, Leire Lakuntza, Ainhoa Apeztegia eta Nagore Txibite artisten obrak hizketan eta galdezka jarri dituzte Ziudadelako Arma aretoan. Udalaren Arte Garaikideko Bildumako lanen hautaketa batekin ere osatu dute erakusketa.

kultura-ikertu-kultura-babestu

Kultura ikertu, kultura babestu

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 16 de Octubre 2026

Orain egun batzuk [EAEko] Kulturaren Euskal Behatokiaren email bat jaso nuen; azaroaren 5ean eta 6an egingo dituen jardunaldien egitaraua zekarren (gaztelerazko mezutik ireki behar izan nuen, euskarazko bi estekak ez zebiltzalako; benetan inork ez ditu halako gauzak gainbegiratzen kultura eta euskara sailean?).

gwangjuko-biurtekoa-aldaketarako-agindu-bat

Gwangjuko Biurtekoa, aldaketarako agindu bat

| 15 de Octubre 2026

Bere 16. edizioan, Hego Koreako arte garaikideko nazioarteko erakusketak esperientzia intimoak, kontakizun historikoak eta denboraren ikusmoldeak jartzen ditu elkarrizketan

osotasunaren-gezur-hauskorra

Osotasunaren gezur hauskorra

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 14 de Octubre 2026

Izar iheskorra eta bihotza | Artista: M. Benito Piriz. | Non: Bilbo Arten, Bilbon. | Noiz arte: azaroaren 8ra arte.

arte-lanen-lapurreten-kronologia-bat

Arte-lanen lapurreten kronologia bat

| 10 de Octubre 2026

1911ko La Gioconda-tik 2026ko urriaren 4an lapurtutako San Joanen Apokalipsia-raino, Europan eta munduan izandako lapurreta garrantzitsuenen zerrenda.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).