Saudi Arabiako Erresumak bere ondare arkeologikoa balioetsi nahi du turismoa garatzeko helburuarekin. 2025eko irailaren 30ean, Saudi Arabiako Ondare Batzordeak iragarri zuen 12.000 urte inguruko labar-grabaturak aurkitu zituztela Al-Nafudeko basamortuan, herrialdearen iparraldean. Ikerketa horiek 2.000 urte atzeratzen dute eskualdean gizakiaren presentzia ezagutzen zen data.

Azterlana nazioarteko talde batek gidatu du, Maria Guagnin Sydneyko Unibertsitateko ikertzailearen zuzendaritzapean. Taldean King Abdullah Zientzia eta Teknologia Unibertsitateko (KAUST) eta University College London-eko ikertzaileak ere badaude.

Indusketek hiru gune hartzen dituzte: Jebel Arnaan, Jebel Mleiha eta Jebel Misma, 30 kilometro inguruko diametroa duen eremu batean. Ikertzaileek 66 panel identifikatu dituzte guztira, 170 grabatu baino gehiago dituztenak; horietatik 130 animalienak dira. Gehienak dromedarioak dira, baina baita oreinak, gazelak, bas-astoak, uroak edo abelburuak ere. Grabatu batzuk tamaina errealetik hurbil daude: bi metro baino altuagoak eta ia hiru metro luzeak. Grabatu batzuk 39 metrotara daude kokatuta, artistak ertzetan lan egitera behartuz; horrek erakusten du zein garrantzitsuak ziren irudi horiek garai hartako jendearentzat. Tresnak, pigmentuak eta bestelako materialak ere aurkitu dira bertan.

Ikertzaileen arabera, grabatu horiek ur-iturburuak eta desplazamendu-bideak adierazteko erabiltzen ziren, ingurune lehor horretan. Maria Guagninek azaldu du: "Antzinako komunitate hauek basamortuan bizirik iraun zuten aintzira sasoi-kakoen artean mugituaz, eta ur-iturburu horiek, eta haiek lortzeko bideak, arte rupestre monumentalez markatu zituzten."

Bere ustez, dromedarioen irudikapen zehatzek baieztatzen dute lotura hori: "Dromedario gehienak arrak dira, ugalketa-sasoi betean daudenak, lepoan muskulatura tente irudikatuta agertzen baitira, garai horretan emititzen duten erresumina adierazteko. Urtaro horrek normalean euri garaiarekin bat egiten du. Beraz, arte rupestreak euri garaiarekin lotura zuzena du eta ur-putzuen kokapena adierazten du."

Bi hipotesi osagarri ere proposatu dira: ura eskuratzeko eskubidea adierazten duen marka sinbolikoa edo euriaren itzulera espero izateari loturiko erritu-funtzio bat. Hala ere, oraindik ez dago horiek baieztatzen dituen frogarik. Aurkitutako tresnak El Khiam eta Elwan estiloei dagozkie, eta Levantetik (400 km ingurura) datozela uste da. Honek baieztatzen du Al-Nafudeko ehiztari-biltzaileek harremanak zituztela beste eskualdeetako populazioekin.

Duela 20.000 urtera arte, eskualde hau ez zen bizigarria klima lehorregia zelako, azken izotz-aroaren gailurraren ondorioz. Baina duela 15.000 urte klima-aldaketek, eta euri sasoien itzulerak, aukera eman zuten gizakiak bertan berriz ere mugitzeko.

— JdA ataritik itzulia.