artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Gabonak?

Opor egunak pasatu badira ere, Gabonetako gai batekin nator gaurko artikulu honetan. Gero eta arreta handiagoa pizten dit festa horiekin lotzen den ikonografia, itxura edo iruditeriak.

gabonak
Arg/ Hoshvilim

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 18 de Enero 2025

Gabonetako argiek forma oso bereziak hartu dituzte azken urteetan, eta ia edozein gauza hartzen dugu Gabonetako irudi moduan, nahiz eta hirietako festetan ere argi berak edo antzekoak erabili kaleak alaitzeko. Badirudi argiztatuko mataza batedo goitik behera datorren argi-jauzia Gabonekin harremanetan jartzen dugula, eta, gainera, erritu berri bat gehitu dieguberez errituz beteta dauden urteko azken asteei. Argiak pizteko egunari buruz ari naiz, gure egutegian gero eta toki handiagoa hartu duen ekitaldia, eta gero eta gehiago (ahal bada) apaintzen dena, adibidez, musikarekin.

Kaleetako apainketekin batera, azken urteetan gero eta ohikoagoa da plastikozko adarrak edo beste zerbait duten burukoak jantzita ibiltzen den jendea. Ez dakit nondik datorren ohitura hori, baina Disney faktoria ez da urruti ibiliko. Garai batean barregarria izango zen Bizarzuriren kapela gorri-zuria buruan daraman jendea ikustea; gaur egun, gero eta zabalduago dago gure artean Gabonen bueltako parrandetan edo kirol emanaldietan (San Silvestre korrikaldian, adibidez).

Itxuraz, eta itxuraz esaten dut ez dudalako horrelakorik ezagutu, ohikoa da Gabonetako dekorazioak etxearen bazter guztiak kolonizatzea, baita jan eta edan behar dugun mahaietan ere. Lehen, egun handietarako gordetako amamen mahai-zapia jartzen genuen Gabon gaueko afarirako edo Eguberri bazkarirako; orain, berriz, Gabonetako motiboak estanpatuta dauzkaten oihal sintetikoak erabiltzea da modakoa.

Hala ere, aurten harrituta begiratu diot izar antzeez betetako jertse koloretsuekin jantzitako jendeari. Egun bakar batez edo, gehienez, astebetez jantzi daitekeen arropa bereziaren moda telebistan edo film estatubatuarretan bakarrik neukan ikusita orain arte, baina aurreko asteetan behin baino gehiago ikusi ditut nire aurrean paseatzen, poteoan edo turisten soinetan. Merry Christmas hitzak zeuzkatenak ez ziren gutxi, baina gehienak Gabonetako motiboak direlako horiekin apainduta zeuden. Hain zuzen, hori da oso ondo zer den ez dakidana: noiz bihurtu dira izarrak edo antzekoak urte sasoi zehatz bateko apaingarri? Coca-Colak bihurtu omen zuen Bizarzuriren jantzia gorria, eta, era berean, kontsumo aseezinak bihurtu ditu hainbat gauza Gabonetako, Mendebaldeko gustua moldatu arte.

Aspalditik dakigu gure edertasun kanonak ez dituela arteak moldatzen, baina gero eta gehiago utzi diegu esparru hori publizitateari nahiz Hollywoodeko film eta telesailen ekoizleei. Gizartearen infantilizazioa agerikoa iruditu zait urteko azken egunetan kalean bikoteak Merry Christmas zioten jertseak eta buruan argiztatutako adar antzeko batzuk jantzita ikusita.


tutti-frutti

Tutti Frutti

Exposición colectiva

Georges Pompidou galeria (Angelu, Lapurdi)

Desde el 13 de Junio 2026
Al 19 de Septiembre 2026

espazioaren-hustura

Espazioaren Hustura

Jorge Oteiza

Durangoko Arte eta Historia Museoa (Durango, Bizkaia)

Desde el 07 de Mayo 2026
Al 30 de Agosto 2026

kliskada-bat

Kliskada bat

Ivan Gomez

Montehermoso Kulturunea (Gasteiz, Araba)

Desde el 10 de Julio 2026
Al 02 de Septiembre 2026

forma-egin-eta-pentsatu

Forma egin eta pentsatu

Izaskun Alonso Saratxaga

ZAS kultur aretoa (Gasteiz, Araba)

Desde el 09 de Julio 2026
Al 03 de Octubre 2026

koloreztatutako-barne-bulkadak

Koloreztatutako barne bulkadak

Maialen Etxebeste Lekuona [BERRIA.eus]
| 15 de Julio 2026

Oaia Peruarena margolariak 'Behin eta berriz hasi' bilduma sortu du. Erakusketa irailaren 5era arte egongo da ikusgai, Donostiako Ekain Arte Lanak galerian.

san-telmo-gaua-frescoren-esku-hartze-artistiko-batekin-dator-aurten

San Telmo Gaua Frescoren esku-hartze artistiko batekin dator aurten

STM
| 13 de Julio 2026

San Telmo Museoaren udako irekiera berezia uztailak 18an izango da, doako sarrerarekin, 20:30 eta 24:00 artean. Xabier Zirikiainek, Ander Perez de Arenazak eta Mario Azurzak berariaz okasio honetan sortuko duten proposamen artistikoa izango da aurtengo berrikuntza

mundu-osoko-mitologien-elkarrizketak-bonnat-helleun

Mundu osoko mitologien elkarrizketak Bonnat Helleun

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 8 de Julio 2026

‘Mitologiak' erakusketa ireki dute Baionako Bonnat Helleu museoan. Euskal Herriko, Mediterraneoko, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Mexikoko mitologiak elkarrizketan ezarri dituzte, Parisko Louvre eta Quai Branly-Jacques Chirac museoekin lankidetzan.

graciela-iturbideren-hizkuntza-bisuala-san-telmo-museoko-laborategian-ikusgai-jarri-dute

Graciela Iturbideren hizkuntza bisuala, San Telmo Museoko Laborategian ikusgai jarri dute

| 6 de Julio 2026

María Millánek egin ditu komisario lanak eta nagusiki 60ko eta 80ko hamarkaden artean sortutako garaiko kopiak biltzen ditu erakusketak. Erakusketak Graciela Iturbidek han-hemengo kulturetan errespetuz murgiltzeko ahalegina eta Mexikoko eta beste herrialde batzuetako herri autoktonoen nortasuna erretratatzean izan duen ikuspegi eraldatzailea nabarmentzen ditu.

gerra-irudikatzeko-bi-modu-beltzetik-abiatuta

Gerra irudikatzeko bi modu, beltzetik abiatuta

Garazi Izagirre Aiestaran [BERRIA.eus]
| 5 de Julio 2026

'Goya beltza, Motherwell beltza. Laurogei hondamendi eta amildegi bat' izena daraman erakusketa ikusgai jarri du Donostiako San Telmo museoak. Francisco de Goyaren laurogei estanpak eta Robert Motherwellen koadro batek osatzen dute.

hasi-da-jai-jardun-artistikoen-institutuaren-ikasketa-programaren-zazpigarren-edizioa

Hasi da JAI, jardun artistikoen institutuaren ikasketa-programaren zazpigarren edizioa

| 2 de Julio 2026

Tabakalerak eta Artium Museoak —Oteiza Museoarekin elkarlanean— antolatuta, programak arte garaikidearen arloan ikerketa, ekoizpena eta lan kritikoa sustatzea du helburu. JAIk ezagutzaren, ekoizpenaren eta transmisioaren arteko loturan sakondu nahi du, prestakuntza-prozesuan dauden artisten eta nazioarteko profesionalen artean hartu-emanerako gune bat sortuz.

Artekaria

El poratl del arte en Euskal Herria

Este es el portal creado por la red ZAPART. Con ARTEKARIA queremos dar visibilidad a la increíble riqueza artística e infraestructural de nuestro pequeño territorio vasco (Euskal Herri osoa). De hecho, nos parece que en un espacio tan reducido donde se encuentran tantos museos (Artium, Oteiza, Oteiza, Artes de Bilbo, Guggenheim…), centros de arte (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), salas públicas y privadas (Didam, Zitadela, Bastero, Ospitalea, fondations), galería de arte tradicional o de artistas... con tantas programaciones y obras de artistas visibles, la visualización de este conjunto no es fácil. Hemos creado este portal para ayudar a resolver esta falta.

Artekaria

La red de l@s artist@s profesionales de Euskal Herria

Zapart tiene como objetivo conectar, promover el trabajo y defender los derechos de l@s artist@s profesionales que viven y trabajan en Euskal Herria (en los seis territorios historicos que son Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa y Zuberoa).