artekaria

Euskal Herriko
Arte Ataria

aktualitatea

Iraganeko arrastoei lotzea

Maite Velazen erakusketa berria ikusgai dago Oteiza museoan: ‘Gu edo gorputzak zeharkatzea'. Testuz jositako argitalpen bat ere eman dute, proiektua osatzeko. Eskulturagintzaz, memoriaz eta "ase ezinaz" gogoetatu da artista.

iraganeko-arrastoei-lotzea
Maite Velaz artista, bere obretako bati so —'Bilera' (2024)—, Altzuzako Oteiza museoan. Arg/ IDOIA ZABALETA - FOKU

30 Mars 2024 | Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]

Reset egin ezinaren sentipena ezagun zaio Maite Velaz artistari (Iruñea, 1976), eta jada ez da tematzen disimulatzen. Inoiz aitortu du noizean behin guztiz husten duela tailerra, hilabeteetan landutako piezez libratu eta beste batzuei tokia uzteko; mihise zuri baten antzeko zerbait izateko parez pare berriz. Ezin, baina, hutsetik hasi. Azkenerako, gogoz eusten die iraganeko arrastoei: plazerez itzultzen du burua atzera, oraindik ere baleko izan dakiokeena jaso, moldatu, eta, akaso, artelan bihurtzeko. Funtsean, iraganarekin "negoziatu" du Velazek azkenaldian, "asko esperimentatuz", eta Gu edo gorputzak zeharkatzea izeneko proiektua ondu du hala. 24 pieza egin ditu: eskulturak, soinu obrak, ikus-entzunezkoak, marrazkiak eta beste. Altzuzako (Nafarroa) Oteiza museoan daude ikusgai, ekainaren 2ra arte.

Oteiza museoak eta Uharteko Arte Garaikidearen Zentroak elkarlanean antolatzen duten Hazitegia programaren seigarren proiektua da Velazena. Artistak egonaldia egin zuen 2023ko urrian Uharten (Nafarroa), erakusketa proposamen bat garatu etaemaitza Altzuzan paratzeko, propio. Prozesuan, artistak sakon hausnartu du eskulturagintzari heltzeko moduei buruz, besteak beste.

Velaz lehendik zen hausnarketari lotua, ordea. "Gorputzarekin, ahotsarekin eta zenbait materialekin esperimentatzen ari nintzelarik ailegatu zitzaidan programan parte hartzeko gonbidapena", oroitu du erakusketaren aurkezpenean. "Ezustean" hartu zuen notizia, eta, kontatu duenez, berehala erabaki zuen beste proiektu bat hutsetik abiatu ez, baizik eta ordurako hasia zuen ariketari loturiko proposamen bat eginen zuela. "Hain nintzen gustura ikasketa prozesu betean, boladaka material bat edo beste erabiltzen, gustuko nuena biltzen". Azaldu duenez, "sentsazioek" gidatu dute bidean.

Hain zuzen, neurri handi batean, sentsazio jakin baten bilaketan jardun du Velazek: atseginaren bila. "Arrotza abegikor bilakatu nahi izan dut, eta, horretarako, material bigunak, suabeak bilatu ditut". Eta aipatzen dituen asmo horiek aise antzematen dira erakusketako piezetan. Eskulturetako asko eguneroko materialez eginda daude —papera, kartulina, plastikoa, oihal ziratua…—, eta Velazentzat "arrotz" izan zitezkeen figura horietan sumatzen da haiek "leuntzeko" eginiko ahalegina. Hori bereziki nabarmena da Laztana obran, adibidez. Egurrezko hiru zaldi dira, gimnastikan jauzi egiteko baliatzen diren horietakoak, baina berezitasun bat dute: koloretako belusez tapizatuta daude. "Eta, hala, salto egitekoa bainoago, gainean gustura etzateko gogoa pizten du; horra ailegatu nahi nuen".

Egurrezko egongela bat

Txoko abegikor bat sortu nahiak izanen du ikustekoa Velazen pieza handienek sortzen duten efektuarekin. Etxe bateko egongela baten antza du museoko geletako batek: egurrezko apalategi handi bat horman iltzatua —Amodio artean (2021-2024)—, eta zurezko lauza batzuk zolan —Ertza (2024)—; tapizatuak horietako bi. Eta, inoren bizitoki den egongela bat balitz bezala, askotariko objektuz bete ditu Velazek apalak: hala nola buztinezko eta kartulinazko piezaz, paperezko figuraz, kaktusez. Norabide berean jarri ditu horiek denak, nahita. "Ongi ikusteko, aurrez aurre begiratu behar zaie", zehaztu du Velazek, baina argitu "deserosotasun puntu bat" ere erantsi nahi izan duela. "Bi apaletako bakar bat ere ez dago begien altueran, eta horrek tentsio txiki bat eragiten du".

Ispiluek presentzia nabarmena dute erakusketan, Bilera obra sortan —hiru figura dira— eta Bilduma lanean batik bat. Eta horietan ere bada "deserosotasunik". Bietan, "asetzeko ezintasuna" irudikatzen du Velazek. Adibidez, pieza horietara gerturatuz gero, bisitariak egiaztatuko du ispilu horietan nekez islatu daitekeela bere irudia osorik. Bilduma-n, pieza hamalau ispilu txikiz osatua egoteagatik. Bilera-n, ispiluak jarriak diren maneragatik. Azken horretarako, txikitan etxeko komunean zituen ispiluak erabili ditu Velazek oinarri gisa —"1970eko hamarkadako ispilutzarrak"—.

Hazitegia programaren helburu nagusietako bat da Jorge Oteizaren obraren inguruko gogoetarako agertoki gehiago sortzea. Erakusketa ixten duen bideoan da agerikoena hori: Ñabardurak dira (2016-2024). Gurasoek urteetan edukitako tabernan grabatutako irudiak Oteizaren obrak erakusteko bideoekin tartekatu ditu artistak, eta, bitartean, Velaz bera aditu daiteke biolina jotzen, guztiz desafinaturik. "Ez dakit jotzen, baina hain justu horretan aurkitu dut guztiz txoratua naukan efektua".

Harremanei lotzea

Velazen esanetan, sormen prozesua "aldebikoa" izan da. "Barrenerakoa bai, horretan dudarik ez dut, baina kanpotik egina ere izan da hein batean". Besteak beste, beste artista batzuekin izandako harremanek eta haiek eginiko ekarpenek asko eragin diote. Batik bat Uharte zentroan eginiko egonaldian, hainbat lagunen bisitak izan ditu. "Sartu-atera asko izan dira; konpainia onen berotasuna sumatu dut".

Hain zuzen ere, Gu edo gorputzak zeharkatzea erakusketa Altzuzan ikusgai den bitartean, proiektuari bestela loturik dauden zenbait artistak ekintzak eginen dituzte museoan; zeharkatzea kontzeptuaren bueltan garatu dituzte denek proposamenak. Hauek dira partaideak: Taxio Ardanaz, Nerea de Diego, Idoia Leatxeeta Daniel Resano. Sarrera librea da bisitarientzat, baina premiazkoa da izena ematea.

Proiektua osatzeko, argitalpen bat ere prestatu dute: Eskultura hori laztana deitzen zen izenekoMaite Velazen testu poetikoen sorta bildu dute, bai etaerakusketan ikusgai diren pieza gehien-gehienen irudi eta datuak ere. Gainera, Peio Agirreren idazki kritiko bat ere badago jasota: Zatitxoak.


hamairu-centaurusera

Hamairu Centaurusera

Sergio Prego

Bilboko Arte Ederren Museoa (Bilbo, Bizkaia)

Du 06 Mai 2022
Au 30 Novembre 2024

en-affiche

En affiche

AMBA

ZAS kultur aretoa (Gasteiz, Araba)

Du 11 Avril 2024
Au 11 Mai 2024

signes-et-objets

Signes et objets

Pop Art de la Collection Guggenheim

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Du 16 Février 2024
Au 15 Septembre 2024

martha-jungwirth

Martha Jungwirth

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Du 07 Juin 2024
Au 22 Septembre 2024

gerra-zantzuak

Gerra zantzuak

Jesus Mari Arruabarrena

Durangoko Arte eta Historia Museoa (Durango, Bizkaia)

Du 21 Mars 2024
Au 05 Mai 2024

saretzeak-emandako-indarra

Saretzeak emandako indarra

15 Avr. | Edurne Elizondo [BERRIA.eus]

Gero eta sendoagoa da Nafarroako irudigintza. Sektore horretaz mintzatu dira Concha Pasamar, Andrea Ganuza eta Mikel Santos 'Belatz' artistak, Iruñean.

guggenheim-artisten-estatutuak-eta-euskal-kultura

Guggenheim, artisten estatutuak eta "euskal" kultura

13 Avr. | Itziar Ugarte Irizar [BERRIA.eus]

Zer diote alderdien programek kulturaz? Zer konpromiso hartzeko prest agertu dira? Askotariko ideien artean, bistan dira, besteak beste, sektoreak egindako prekaritate ohartarazpenak eta aspalditik datozen euskal kulturaren gaineko jarrera kontrajarriak.

ingurua-erretratatzeko-hiru-modu

Ingurua erretratatzeko hiru modu

12 Avr. | Amaia Jimenez Larrea [BERRIA.eus]

Zarauzko Argazki Bilerak 31. aldia du. Argazkilaritza dokumentalari eta kontzeptualari egin diote lekua. Gaur egungo gizartearen kontsumo ereduaren hausnarketa eta Gernikako bonbardaketa ardatz hartu duten proiektuen erakusketak daude, besteak beste.

txillida-jesus-uriarteren-begietatik

Txillida, Jesus Uriarteren begietatik

11 Avr. | Urko Iridoy Alzelai [BERRIA.eus]

Tabakalerako Artegunean bildu dituzten 180 argazki inguruetan Txillidaren lan prozesuak irudikatu dituzte. Erakusketa lau zatitan banatu dute, eskultoreak erabiltzen zituen lau material nagusiak aipatuta: papera, lurra, hormigoia eta altzairua.

hiru-hitz-hamaika-eduki-i

Hiru hitz, hamaika eduki (I)

11 Avr. | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Erromako Kapitolioko Museoen sotoan ikusi nuen hunkitu ninduen estela hura. Inguru horretan antzinako erromatar hilarrien bildumako eredu batzuk dituzte ikusgai, estetikoki goiko pisuetako artelanak baino xumeagoak izan arren, horiek bezain interesgarriak direnak.

eskultore-baino-gehiago

Eskultore baino gehiago

11 Avr. | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

'larruak eta izurrak' | Non: Donostiako Tabakaleran. | Noiz arte: Ekainaren 2ra arte.

chillida-izan-beharraz

Chillida izan beharraz

10 Avr. | Hedoi Etxarte [ARGIA.eus]

Eduardo Chillidaren jaiotzaren mendeurrenaren kontura, ideologia guztietako hedabideetan hagiografiak izan dira nagusi eta ez da inolako aipamenik egin bere "gaztaro falangista ultra eta erradikalaz".

artea-suntsitzeko-arrazoiak

Artea suntsitzeko arrazoiak

10 Avr. | Nagore Irazustabarrena Uranga [ARGIA.eus]

London, 1914ko martxoaren 10a. Mary Raleigh Rochardson (1889-1961) sufragista eta WSPUko kidea National Galleryra sartu zen, soinekoan laban bat gordeta zuela. Diego Velazquezen Ispiluko venus ezagunaren parera iritsi zenean, mihisea zazpi aldiz sastakatu zuen, guardiek geldiarazi zuten arte.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'Åöuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).