artekaria

Euskal Herriko
Arte Ataria

aktualitatea

Martha Jungwirth artistaren abstrakzio "pertsonala" bildu du Bilboko Guggenheim museoak

Guztira, artista austriarraren 50 urteko ibilbidea erakusten duten 70 margolan bildu ditu Bilboko Guggenheim museoak. Margolariak bere ibilbidearen gailurtzat jo du erakusketa.

martha-jungwirth-artistaren-abstrakzio-pertsonala-bildu-du-bilboko-guggenheim-museoak
Martha Jungwirth © Shawn Dell

9 Juin 2024 | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

"Hau da nire ibilbidearen gailurra". Margotzen zuen lehenago ere, baina 35 urte zituenean New Yorkera egindako bidaiak eragin zion lilurarekin abiatu zuen ofizialki bere kontagailu artistikoa Martha Jungwirth margolariak (Viena, 1940), eta, 50 urteko ibilbidearen ostean, abstrakzioa lantzeko duen era energetiko eta pertsonalari esker, izen esanguratsua da gaur egun pintura garaikidean. Joan Miro saria jaso zuen 1966an, Arteen eta Zientzien Austriako Domina eman zioten 2012an, Oskar Kokoschka saria 2018an, eta Austriako Estatu Sari Handia 2022an, eta, halere, 84 urteak jadanik beteta, Bilboko Guggenheim museoak antolatu dion atzera begirakoa aipatu du bere lorpen nagusitzat. 1976tik 2023ra arte artistak paper gainean egindako 70 akuarela eta olio lan bildu dituzte, eta irailaren 22ra arte egongo dira ikusgai, eraikineko bigarren solairuan.

Lau areto hartzen ditu erakusketak, eta, kronologikoki ez ezik, gaika ere antolatu du ibilbidea Lekha Hileman Waitoller komisarioak. "Oso zaila da Jungwirth klasifikatzea, benetan interesgarria eta bakana den lengoaian nabigatzen duelako". Eta bakantasun horren erakusgarri da orain ikusgai jarri duen bilduma, komisarioaren hitzetan.

Paper gainean egindako lanak dira guztiak. Artistak 1976an New Yorkera egindako bidaia harekin abiatzen da lehen aretoa, esaterako. Hain zuzen, artistak hiriaren arkitekturaren ispiluan irudikatutako hainbat etxetresna dira erakusketako lanik zaharrenak. Oin bat abstrakzioan sartua dutela, eta, aldiz, margolanen tituluak oraindik figurazioan ainguratuta jarraitzen duela. Italiar etxetresna enpresa baten izena baitarama irudi serieak: Indesit.

Goya eta Manet

Margolariak akuarelekin egindako neurri handiko erretratuak ere ikus daitezke lehen areto horretan. Gero, bigarren aretoan, artistak, besteak beste, Mali, Yemen, Grezia zein Kanbodiara egindako bidaiak inspirazio iturri hartuta sortutako irudi abstraktuak ikus daitezke, eta animalien irudiak bildu dituzte hirugarrenean. 2019an eta 2020an Australia kiskali zuten suteak izan dira artistaren inspirazio iturria oraingoan, eta artearen historiari egindako keinuz beteta daude azken aretoko hormak.

Azken horiek dira bildumako lanik berrienak.

Francisco de Goya da Jungwirthek erreferentzia argitzat darabiltzan pintoreetako bat. Artista austriarrak azaldu duenez, haren lanek oraindik ere daukaten "gaurkotasuna" da deigarrien zaizkion elementuetako bat. "Ukrainari buruz pentsa dezakegun guztia Goyak jadanik egina du".

Hain zuzen ere, haren majak, sorginak eta natura hilak baliatu ditu Jungwirthek bere koadroak sortzeko. Erabat identifikagarria da haren jarduteko modua lan horietan, eta, halere, konposizioek zein koloreek ere agerian uzten dute Goyaren erreferentzia.

Edouard Maneten zainzuri ezagunak ere bertsionatu ditu Jungwirthek. Jatorrizko lanak duen neurria nabarmen behartu du, ordea, eta paper gaineko lan erraldoiak sortu ditu artistak, horregatik. Hain zuzen ere, Bilboko erakusketarako sortu zituen lan horiek espresuki, iazko urte amaieran. "Pintura oraindik ere heze dago", adierazi du komisarioak.

Tximuaren metodoa

Eskuaren keinuek, pintatu ahala gertatzen diren istripuek eta konposizioek hartzen dute haren arreta, eta, 1988an, Protokolle aldizkarirako letra larri bakar bat ere erabili gabe idatzi zuen Nire baitako tximua izeneko testuan azaldu zuen bere metodoa. "Nire baitako tximuaren metodoa:/ antzinako burmuinetara itzultzea, zera sentsomotorrera/ ahozko lengoaiaren aurrekora/ irudimenaren aurrekora/ memoriaren aurrekora/ objektuen penetrantziaren aurrekora/ lerroek ihespuntuan bat egiten duten zera euklidearraren aurrekora/ margotzean ez pentsatzea".

Pinturari buruzko azalpenekin nahastu beharrean, beraz, bere lanak hartu dituen museoari buruz aritu da Jungwirth Bilbon. "Museo honen irekieran egon nintzen, eta liluratu egin ninduen. Munduko museorik ederrena iruditzen zait, eta ez soilik arkitekturagatik, baizik eta ente bat ere badelako, izaki bizidun bat, erakusketa interesgarriak eskaintzen dituena eta etengabe aldatzen ari dena". Era berean, "tentsio politikoak" gainditu izana ere txalotu dio artistak Guggeneheim museoari, eta "gizartea eta artea liberatzeko egindako ekarpena" ere nabarmendu dio.


tentelontzia

Tentelontzia

Ana G. Lartitegui

Azkuna Zentroa (Bilbo, Bizkaia)

Du 26 Juin 2024
Au 29 Septembre 2024

ibilbideak

Ibilbideak

Juan de Echevarría, Gustavo de Maeztu, Angel Olarte

Arabako Arte Ederren Museoa (Gasteiz, Araba)

Du 15 Mai 2024
Au 26 Janvier 2025

ber

BER

Gonzalez Goikoetxea Miren

Arteztu (Donostia, Gipuzkoa)

Du 14 Juin 2024
Au 24 Aout 2024

chillida-lanean

Chillida lanean

Jesus Uriarte

Kutxa Kultur Artegunea (Donostia, Gipuzkoa)

Du 15 Mars 2024
Au 30 Juin 2024

sota-familia-artea-eta-mezenasgoa

Sota familia. Artea eta mezenasgoa

22 Juin | Arte Ederren Bilboko museoa

Ramón de la Sota y Llanok antzinako eta garai modernoko arte-bilduma bikain bat egin zuen, eta bere bi egoitzetan banatu zuen kronologikoki: antzinako artea Bilboko Ibaigane Jauregian –Athletic Cluben egoitza 1988tik–, eta arte modernoa Lertegin zeukan egoitzan, hurbileko Getxoko udalerrian. Horren haritik Arte Ederren Bilboko museoan jarritako erakusketa urrira arte ikusgai izanen da.

ondarea-kudeatzeko-manerak

Ondarea kudeatzeko manerak

21 Juin | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Festa ederra izan zuten larunbatean Larunben: Aranzadik herriko aztarnategian topatutako aldarea aurkeztu zuen, Valeria Vitella izeneko emakumeak Larraheri eskaini ziona orain dela bi mila urte inguru.

hankaz-gora

Hankaz gora

21 Juin | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

'Entresaka' | Artista: Ibon Aranberri. | Datak: 2024ko apirilaren 26tik 2024ko irailaren 29ra. | Non: Artium, Gasteiz.

koldobika-jauregi-eskultorea-hil-da

Koldobika Jauregi eskultorea hil da

17 Juin | Paulo Ostolaza [BERRIA.eus]

64 urte zituela zendu da. 1990eko hamarkadatik aurrera euskal artista erreferentziazkoa izan da. Naturaren eta artearen arteko loturei begiratu zalea zen, besteak beste.

bizitzaren-harira

Bizitzaren harira

13 Juin | Elena Olave [BERRIA.eus]

'JAI EGUN' | Artista: Marta Zelaia. | Non: La Taller, Bilbon. | Noiz arte: Uztailaren 19ra arte.

utopiatik-estilora

Utopiatik estilora

13 Juin | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Irratian esaten ari dira jarri berri duten musika klasikoko piezak avantgarde (sic.) estiloa daukala. Nire barrurako pentsatu dut, noiztik da abangoardia estilo bat? Hala bada, noiz bihurtu zen abangoardia estiloa?

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'Åöuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).