artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Gizatasunaren leizean margotutako erretratuak

Giza figura tormentatuei eskainitako formatu handiko hamalau lan jarri ditu ikusgai Jesus Jauregi artistak Bilbon, EHUren Bizkaia aretoan.

gizatasunaren-leizean-margotutako-erretratuak
Jesus Jauregi artistaren 'Anthropos' erakusketaren aurkezpena, Bilbon. Arg/ OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Iñigo Astiz [BERRIA.eus]
| 5 Mai 2026

"Gizatasunaren ertzik abisal eta animalienaren bila jo dut, eta, era berean, gizakiak duen alderdi magiko eta jainkotiarra ere landu dut, eta, hain zuzen, bi esparru horien arteko topaketak eta solasaldiak izan dira nire bide orria". Mugetarainoegindako bidaia baten gisa deskribatu du bere bilaketa piktorikoa Jesus Jauregi artistak (Bilbo, 1957), eta, zehaztu duenez, neofigurazioa izan du horretarako baliabide estetiko nagusia. Guztira, giza figura tormentatuak irudikatzen dituzten formatu handiko hamalau margolan bildu ditu Euskal Herriko Unibertsitatearen Bilboko Bizkaia aretoko Txillida gunean, baina, dioenez, intuizioa izan du haietaraino heltzeko "brujula bakarra". Anthroposizendatu du erakusketa, eta maiatzaren 7ra arte egongo da bertan ikusgai.

Kolore ilun eta apalak dira nagusi lanetan, eta giza figura hezurtsuak irudikatzen dituzte margolan batzuek. Horrez gainera, badira animalia itxura hartzen duten pertsonak, aho itxurako irudi batzuen mehatxupean bihurritutako giza gorputz bat, eta are baita mahai moduko baten gainean dabilen intsektu gisako izaki gorrixka bat ere, hamaika zango eta giza burua dituena. "Ez da atsegin emateko sortutako lan bat", azaldu du artistak, "ez eta azken joerak asebetetzeko sortutakoa ere; beharrizan pertsonal baten alde egindako apustu zintzo bat izan da, besterik gabe".

Bi metro pasako altuera dute lanek, eta, horregatik, eskalari arreta berezia jarri behar izan diola onartu du Jauregik, eta lagun izan zuen Jorge Oteiza artistak aipatutako esaldi bat hartu du gogoan, hura definitzeko: "Sakristia puztu bat eta katedralbat ez dira gauza bera".

Bertikalak dira areto barruko hamabi margolanak, baina bi horizontal ere zintzilikatu dituzte kanpoan. Ametsaizeneko koadroa da haietako bat. Karratua da lana, eta giza figura lanbrotsu baten erretratuak hartzen du ia konposizio osoa. Ahaztutako emakumeadeitzen da aretoaren kanpoaldeko beste margolana, eta laukizuzen luzanga bat da obra hori. Bertan, kopa bat edaten ari den emakume baten figura da margolanean nabarmentzen den irudi bakarra, margolanaren ezkerreko ertzean zokoratuta.

Jauregik zehaztu duenez, benetako jendea dute oinarri margolanetako batzuek. "Abandonatutako jendea", zehaztu du. Hori da aretoaren hormetako batean zintzilikatutako hiru giza irudien kasua, esaterako. Aho beteko irribarre artegagarrian bi hortz baino ez dituen gizon ihar baten figura irudikatzen du erdiko lanak, esaterako. "Erabat desjabetutako jendearen aurpegiak dira".

Jauregik 1977an hasi zituen ikasketak EHUkoArte Ederren Fakultatean, eta harreman estua izan zuen Jorge Oteiza eta Nestor Basterretxea artistekin. Hain zuzen ere, Kolon aurreko Amerikakokulturei buruzko dokumental sorta bat ere sortu zuen Basterretxearekin batera ETB2 katerako, eta Basterretxeari artzainen omenezko monumentua eraikitzen ere lagundu zion Renon (AEB).

Mexikoko artea

Gaur egun Euskal Herrian bizi da Jauregi, baina hainbat hamarkada eman ditu Mexikon, eta oraindik ere maiz egin ohi du harako joan-etorria. Eta, azaldu duenez, Mexikoko artearen eragina ere igar daiteke Bilbon ikusgai dituen lanetan. "Hori da nire figurazio magikoaren oinarria", aitortu du.

Aurrez ere, hainbat pintura erakusketa egin izan ditu Euskal Herrian azken urteetan:Bilboko Lumbreras galerian izan zen 2015ean, esaterako, etaEHUko Bizkaia aretoko Txillida gunean bertan ere egon ziren haren beste lan batzuk ikusgai duela urte batzuk. Eta, iragarri duenez, orain Bilbon aurkeztutako lanez gainera, Barakaldoko Kultur Etxean (Bizkaia) grabatuz osatutako beste erakusketa bat ere izango du aste batzuk barru.

"Justu hemen ikus daitekeenaren kontrakoa dira lan horiek", azaldu du. "Oso lan txikiak dira". Baina, onartu duenez, aurrez grabatu modura sortu zituen orain Bilbon formatu handiko margolan modura ikusgai jarri dituen lanetako asko ere. "45 urte daramatzat honetan lanean, eta formatu handia merezi dezakeen zainen bat topatzen dudanean bakarrik jotzen dutformatu horretara, ez lehenago. Grabatu txiki horietan eskala handiagoa eska dezakeen atmosfera, giro, gai edo zerbait topatutakoan egiten dut formatu handirako jauzia, baina ez sistematikoki".

Mesfidati mintzo da kontzeptuek zein pentsamenduak gidatutako arteari buruz. "Horren aurka errebelatu beharra dago. Inpronta, arima da gakoa, eta hor dago arriskua. Kontzeptuak gidatuta aritzeak beti bultzatuko zaitu hasieratik espero zenuen zerbaitetarantz".


xabier-morras

Xabier Morrás

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

Du 23 Octobre 2026
Au 07 Février 2027

gaueko-jeinuak

Gaueko jeinuak

Ada Garrues

Juan Manuel Lumbreras (Bilbo, Bizkaia)

Du 29 Avril 2026
Au 12 Juin 2026

ekoiztu-2025-ii

Ekoiztu 2025.II

Uharte Zentroa (Uharte, Nafarroa)

Du 17 Avril 2026
Au 26 Juin 2026

urban-morphologies

Urban Morphologies

Jon Gorospe

Kutxa Kultur Artegunea (Donostia, Gipuzkoa)

Du 27 Mars 2026
Au 28 Juin 2026

ezetz-harrapatu

Ezetz harrapatu!

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 10 Mai 2026

'INURRI BIDEAK' | Artista: Andrea Canepa. | Non: Tabakaleran, Donostian. | Noiz arte: 2026ko ekainaren 28ra arte.

gaizkia-auschwitzetik-gazara

Gaizkia, Auschwitzetik Gazara

EHU
| 9 Mai 2026

Zerk lotzen ditu 1945ean Auschwitzen hartutako irudi bat eta Gazako egungo errealitatea? ‘Gaizkia. Auschwitz 1945-Gaza 2024' Artur Heras artista valentziarraren lanak Holokaustoaren memoria eta Gazako egungo indarkeria lotzen dituen ibilbide bisuala sortu du, Auschwitzen ateratako artxiboko irudi batean oinarritutako 42 lanez osatua dagoena.

veneziako-biurtekoaren-paradoxak

Veneziako Biurtekoaren paradoxak

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 6 Mai 2026

Hurrengo egunotan, maiatzaren 6tik 8ra, Etxepare Institutuak bultzatutako I Baschi alla Biennale 1976/2026 erakusketa eta ekitaldi akademikoa egingo dituzte Venezian. Nazioarteko arte ospakizun ospetsuan euskaldunek orain 50 urte izandako lehen parte hartzea oroitu nahi da horrela, eta euskal artistak berriz ere arte munduaren zentro bilakatzen den testuinguruan kokatu.

denborak-irekitako-tarteetako-artea

Denborak irekitako tarteetako artea

Uxue Rey Gorraiz [BERRIA.eus]
| 6 Mai 2026

Ekoiztu bekaren laguntzarekin garatutako hiru proiektu jarri dituzte ikusgai Uharteko Arte Garaikidearen Zentroan. Sofia Mendiondoren, Jorge Seviren eta Maria Hidalgoren obrak daude jasota. Batera edo bestera, hirurek gogoetatu dute denboraren joanaz.

veneziako-bienaleko-epaimahaiko-5-kideek-dimisioa-eman-dute

Veneziako Bienaleko epaimahaiko 5 kideek dimisioa eman dute.

| 5 Mai 2026

Errusiaren presentziak eragindako krisiaren testuinguruan apirilaren 30ean uko egin zioten beren ardurari. Europako Batzordeak Biurtekoari ultimatuma eman zion, ohartaraziz errusiar pabiloiari eusteak 2028ko Europako dirulaguntza galtzea ekar dezakeela.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'œuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).