Joan den ekainaren 25ean, batzar nagusian onartutako ICOMen (Museoen Nazioarteko Kontseilua) Deontologia Kodearen bertsio berriak museoetako jarduera gidatu behar duten bost printzipio nagusiak berresten ditu. Aurreko Kodea 2004koa zen, eta jada ez zetorren bat gaur egun museoek aurre egin behar dieten erronkekin: klima-aldaketarekin, berdintasun ezaren aurkako borrokarekin eta iraganeko traumekiko erantzukizunarekin, besteak beste. ICOMek zehaztu du kodea aztertu eta berrikusteko prozesua 2020 eta 2025 artean egin dela, hainbat lan-saio eta mintegiren bidez, eta prozesuaren izaera kooperatiboa eta gardentasuna azpimarratu ditu.

"Justizia sozialaren alde lan egitea"

Bost printzipiok egituratzen dute Kode berria: jendartea, profesionaltasuna, hezkuntza, bildumak eta gobernantza. Atal horietan hainbat gai garaikideren presentzia nabarmentzen da, hala nola inklusibitatea, informazio fidagarriaren funtsezko izaera, herri indigenak eta ekologia. Lehen kapituluak museoaren eginkizun soziala eta ingurunearekin dituen harremanak jorratzen ditu, "museoa jendartearen zerbitzura" lelotzat hartuta: museoak, beraz, "justizia sozialaren alde lan egin" behar du, eta "elkarrizketarako egokia den gune segurua" izan. Hemen ez da neutraltasunaz hitz egiten; museoa politikoki konprometitutako erakunde gisa aurkezten da, nahiz eta hori esplizituki idatzita ez egon.

Herri indigenen eskubideak ere zabal aipatzen dira, bai bazterketaren aurkako borrokarekin lotuta, bai museoetako bildumetan dauden "izaera sakratuko" objektuen auziarekin. Profesionaltasunari buruzko atala mugatuagoa da, eta aurreko Kodean jasotako "jardunbide egokiak" hartzen ditu, funtsean, museoko langile guztiek kultur ondasunen legez kanpoko trafikoaren aurka hartu beharreko neurriei arreta berezia eskainiz.

Hezkuntza eta bildumak dira Kode berriaren muina, eta ikuspegi argiki postkolonialek eta joera aurrerakoiek eragindako orientabideak jasotzen dituzte. Hemen ere herri indigenengan jartzen da arreta: "Ondare indigena materialak eta immaterialak, bai eta ezagutza tradizionalek ere, aldez aurretik askatasunez emandako baimena behar dute museo-jardueretan erabili aurretik". Kultura indigenak eta ezagutza tradizionalak ezagutza zientifikoaren maila berean kokatzen dira; azken hori, Kodearen beste atal batean, museoetako edukien oinarritzat aurkezten da.

Itzulketak: jatorrizko herrialdeekin "elkarrizketarako irekitasuna"

Beste gai konplexu bat museoek historiaren eta haren traumen aurrean duten eginkizuna da: museoek "iraganeko bidegabekeriak konpondu" behar dituzte, bereziki herri indigenen eta kolonizatutako populazioen aurkakoak, haiek "beren historiarekin berriro harremanetan jartzeko" aukera izan dezaten, Kodearen hitzetan.

Herri indigenen auzia jatorriari buruzko eztabaidan ere agertzen da, eta gomendioak ematen dira giza hondarren "erabilera mugatuari" buruz, baita jatorrizko komunitateetara "itzultzeari" buruz ere. Jatorrizko herrialdeek egindako itzulketa-eskaerei dagokienez, Kodeak "elkarrizketarako irekitasuna" gomendatzen du, eta museoak "borondatez" eztabaidak abiaraztera bultzatzen ditu, piezen jatorria zalantzazkoa dela agerian geratzen bada.

Hori izango da, ziurrenik, 2004ko Kodearekiko aldaketa nagusia: ordura arte museoetan noizean behin egiten ziren jardunbideak deontologiaren esparruan txertatzea.

Gobernantzari dagokionez, Kodeak museoen autonomiaren printzipioa gogorarazten du: museoek ekoizten dituzten edukien "kontrola mantendu" behar dute. Nabarmentzekoa da museo baten zuzendaritzak gaur egun "museoaren iraunkortasunerako beharrezkoak diren baliabideak" bermatu behar dituela; gai hori jada aipatu izan da museoek ezagutza eta ondarea transmititzeko duten eginkizunaren harira.

Kode berri honek, beraz, XXI. mendeko museoen jardun-esparrua zehazten du, haiei eginkizun politikoagoa emanez, baina aldi berean onartuz museo batetik bestera egoera eta baliabideak oso desberdinak direla.

— JdA-tik ekarria