artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Idazkera eta poesia

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa abian den honetan, aspaldiko artelan bat etorri zait burura. Laurita Siles Malagako artista doktorego tesia Euskal Herrira egitera etorri zenean, lagun batek bertso txapelketa batera eraman zuen.

idazkera-eta-poesia
Laurita Siles. Arg/ Laurita Siles

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 12a

Silesek ez zuen hitzik ulertzen, eta horregatik jarrerei arreta jartzen hasi zen: gorputz tente edo makurtuak, eskuak sakeletan, begirada galduak edo kontzentratuak. Hitzen bidez esaten zena interpretatu ezin zuenez, marrazkiaren bitartez hasi zen bere pertzepzioari forma ematen, serie txiki eta eder bat sortzeko —gure museo askotako bildumetan leku aproposa izango zuen lana, bide batez—.

Silesek poesia eta marrazkia hurbildu zituen, baina ezin izan zituen guztiz elkartu, bertsolaritza immateriala delako eta haren marrazkiak, hain zuzen, poesiaren edukiari heldu ezinetik jaio zirelako. Badira, ordea, poesia eta marrazkia banatu ezineko praktika gisa ulertzen dituzten kultura anitz. Alfabeto latinoa erabiltzen dugunok kaligrafia hitzaz estaltzen dugu islamaren lurraldeetan edo ideogramak erabiltzen dituzten herrialdeetan egiten diren testu-irudi horiek, baina hitzak gure ikuspegiaren mugak besterik ez du agerian uzten. Idatzi duguna besteentzat ulergarriegitekohelburua duen teknika bat da kaligrafia gurean, ikuspegi funtzionala besterik ez duena. Jane Austenen nobeletan kaligrafia ederra zuten emakumeak lauda zitezkeen arren, aspaldi ahalmen hori ez da askorik baloratzen; eta baloratzen zenean ere, ez zen inolaz ere artearen esparrura hurbiltzen. Gehien jota, egokitasunaren arloan geratzen zen.

Marokotik Iranera, Txinan zein Japonian, poesia eta idazkera elkar elikatzen dutenpraktika artistikoak dira. Poemak ez dira idazten; konposizio zainduetan marrazten dira. Idazkerak zirrara igortzen du, eta zirrara horrek bat etorri behar du poemak adierazi nahi duenarekin; alegia, poema idatzia emozio propioak sor ditzakeen marrazkia bada ere, emozio horiek esanahiarekin batera osotasun bat eratzen dute. Esaterako, neguaren hoztasunaz aritzen den poema batek ezin du forma loretsua izan, eta Alaren handitasuna adierazten duen bertso batek —meskitetan egoten direnak, kasurako—handitasun horren itxura izan behar du.

Poemaren zentzuaren edertasuna eta idazkeraren formarena elkartzen dira batak besteari indarra emateko, eta mendebaldekoei bereziki kostatzen zaigu elkarketahori ulertzea; ez soilik hizkuntza ulertzen ez dugulako, eta irudi huts gisa ikusten dugulako kaligrafia deitzen dugun hori, elkarketa bera arrotza egiten zaigulako baizik. Hizkiak, guretzat, zerbait praktiko dira, ez edertasunerako bidea. Polita litzateke artistaren batek txapelketako bertso batzuk marraztuko balitu, eta are politagoa marrazkiok Laurita Silesenekin batera erakutsiko balira.


itsasoaz-haraindiko-ikuspegiak

Itsasoaz haraindiko ikuspegiak

Patricia Phelps de Cisneros Bilduma

Arte Ederren Bilboko Museoa (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Urriaren 06tik
2027ko Urtarrilaren 21era

itsasbazterra

Itsasbazterra

Alex Bloc

Sakana (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Urriaren 02tik
2026ko Abenduaren 28ra

mariano-royo

Mariano Royo

La Fabrica De Gomas (Iruñea, Nafarroa)

2026ko Azaroaren 06tik
2027ko Urtarrilaren 10era

l-cohen

L. Cohen

James Benning

Artium (Gasteiz, Araba)

2026ko Azaroaren 21etik
2027ko Urtarrilaren 10era

debt

Debt

Nooshin Askari

Cibrían (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Irailaren 25etik
2026ko Azaroaren 21era

kilimak-begietan

Kilimak begietan

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 12a

Circus | Artista: Alejandra Ikaza. | Non: Bilboko Rekalde aretoan. | Noiz arte: 2027ko otsailaren 28ra arte.

paisaia-arkitektura-eta-trazua

Paisaia, arkitektura eta trazua

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 4a

Bloke eta malda | Artista: Julen Agirre. | Non: Bilboko La Taller aretoan. | Noiz arte: Abenduaren 4ra arte.

departamento

Departamento

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 4a

Aurreko asteetako artikuluetan berriz ere ateak zabaldu dituzten azpiegitura handiez aritu gara. Gaur arteaz gozatzeko areto ezberdin eta ezezagun bati buruz hitz egin nahiko nuke.

meta-morphosis

Meta-morphosis

Jone Alaitz Uriarte [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Oro har artista baten lana aztertzen denean, sortzaileak behin eta berriz irudikatzen edo margotzen dituen motiboetan jartzen da arreta: zer objektu edo errealitate agertzen diren maizen, zein forma edo irudi agertzen diren behin eta berriro haren obran. Motibo horiek euskarrira —mihisera, buztinera edo paperera— eramateko moduak, berriz, estiloaren auzira garamatza. Interesgarria da, hala ere, kontrako ariketa egitea: artista batek, kasu honetan margolari batek, zer margotzen ez duen aztertzea.

bixente-ameztoi-paradisua-pintatzen

Bixente Ameztoi paradisua pintatzen

Joseba Zulaika [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Remelluri upategiko kapera pintatzeari ekin zion Bixente Ameztoik 1993an. Frank Gehry bere Bilboko museo erraldoirako lanean hasia zen. Bastidako (Araba) santutegi ezkutua zen Bixenteren kapera.

denbora-desegiteko-konjurua

Denbora desegiteko konjurua

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Finissage | Artista: Amaia Urra. | Non: Atoi gunean, Bilbon. | Noiz arte: abenduaren 12ra arte.

ez-ulertzearen-zoriontasuna

Ez ulertzearen zoriontasuna

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Aurrekoan Kyotoko Jidai Matsuri desfilea ikusteko aukera izan nuen. 2.000 lagun inguruk hartzen dute parte, jantzi historikoak soinean, mila urte atzera egiten duten adibideekin. Aho zabalik begiratzen genien mendebaldar guztiok kimonoei, armadurei, shozokuei, hantenei eta Interneten bilatu behar izan ditudan bestelako jantzi askori.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.