artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Picassoren alderdi ezezagunena

Mende erdi bete da aurten Pablo Picasso hil zenetik, eta, haren omenez, 'Picasso eskultore. Materia eta gorputza' erakusketa zabaldu du Bilboko Guggenheim museoak

picassoren-alderdi-ezezagunena
Arg/ MONIKA DEL VALLE - FOKU

2023ko Irailaren 30a | Olatz Enzunza Mallona [BERRIA.eus]

Orain arte nahiko ezkutuan mantendu izan bada ere, ibilbide artistiko osoan zehar landu zuen eskultura Pablo Picassok (Malaga, Espainia, 1881-Mougins, Frantzia, 1973). Haren arabera, diziplina bat gehiago zen eskultura, eta pinturaren, marrazketaren, grabatuaren eta zeramikaren parean jartzen zuen: "Ez dago gainerakoak baino garrantzitsuagoa den arterik". Oraingo honetan, Picassoren eskulturei eskaini die arreta osoa Bilboko Guggenheim museoak: artistak 1909tik 1962ra bitarte egindako 50 eskultura inguru bildu dituzte Picasso eskultore. Materia eta gorputza erakusketan. Giza figura eta materia dira erakusketaren ardatza, eta formatu, material eta estilo ugari tartekatzen dira. Carmen Gimenez aritu da komisario lanetan, Lucia Agirreren laguntzarekin, eta urtarrilaren 14ra arte bisitatu ahal izango da museoaren bigarren solairuan.

Zehazki, Dama eskaintzailea obrak zabaltzen du erakusketa, 205. gelan. Horixe da aretoan dagoen pieza bakarra. "Itzela da, ezta?", esan du Gimenezek aretora sartu bezain laster. 220 x 122 x 110 zentimetro hartzen ditu, eta aretoaren erdi-erdian dago kokatuta. Hasieran, igeltsuz modelatutako emakume bat egin zuen Picassok. Eta, 1933. urtean, jatorrizko pieza hartatik abiatuta, brontzezko bi pieza eta zementuzko beste bat sortu zituen. Brontzezko piezetako bat Picassoren hilobian dago egun, eta bestea museoan dago ikusgai. "Pieza honen desproportzioek antzinako ugalkortasunaren jainkosak ekartzen dizkigu gogora. Besteak beste, Willendorfeko Venus txikia edo Lespugueko Venusa", gehitu du komisarioak.

Erakusketako gainerako pieza guztiak kronologikoki antolatuta daude. Komisarioak, gainera, horietako bakoitza osorik inguratzeko gomendioa egin du behin eta berriro: "Ertz guztietatik begiratu behar dira Picassoren obrak; izan ere, pieza bakoitza asko aldatzen da ikuslearen ikuspuntuaren arabera".

Picasso 1909. urtean hasi zen lan kubistak egiten, eta, hain zuzen, garai hartako obretako batzuk bildu dituzte 206. aretoan. Emakume burua deiturikoa izan zen mugimendu horren barruan landu zituen aurreneko piezetako bat, eta, horrexek pizten du arretarik handiena aretoan: Fernande Olivier Picassoren bikotekidearen busto bat da. "Olivierren anatomia eta ezaugarri bereizgarrienak fazeta geometriko eta organiko bihurtu zituen artistak", azaldu du Gimenezek.

Bi dimentsioetatik harago joateko beharraren ondorioz, material eta teknika industrialekin esperimentatzen hasi zen Picasso. Horren erakusgarri da Guillaume Apollinaire lagun mina hil ostean sortu zuen Guillaume Apollinaireren omenezko monumentu baterako proiektua pieza: "Picassok lagunaren hilobian jarri nahi izan zuen eskultura hori, baina Apollinaireren senideek ez zuten onartu". Garai hartan, silueta geometrikoz osatutako giza figuraren hainbat zirriborro egin zituen artistak, eta horiek eskulturara eramateko, Julio Gonzalez eskultorearen laguntza izan zuen.

Materialen nahasketa

1930. urtean, Picassok Chateau de Boisgeloup lantegia erosi zuen Normandian (Frantzia), eta orduan ekin zion igeltsuarekin lan egiteari. Komisarioak azaldu duenez, Maria Therese Walter gaztearen fisionomia hartu zuen garai hartan inspirazio iturri gisa, eta haren hiru pieza daude ikusgai 207. aretoan.

Gimenezen arabera, "eskultura laborategi bat" izan zen Normandiako tailer hori artistarentzat, eta, igeltsua lantzeaz gainera, bestelako elementu batzuk nahasten ere hasi zen. 209. aretoan ikusgai dagoen Buru kaskoduna obran, esaterako, teniseko pilotak erabili zituen artistak begiak irudikatzeko. "Eskultura bitxia da: sudurra etengabe aldatzen da ikuslearen ikuspuntuaren arabera", esan du komisarioak. Bestalde, Emakume hostoduna pieza egiteko, adreiluak eta kartoia erabili zituen Picassok, besteak beste. Bernard Ruiz-Picasso artistaren ilobak gogoan ditu aitonaren oroitzapen batzuk: "Askatasun osoz lan egiten zuen, eta beste zerbait bihur zitekeen edozein material erabiltzen zuen obrak sortzeko".

Lehen Mundu Gerra Frantzian igaro zuen artistak. Materialaren urritasunak eta erakusketarik egin ezin izanak izugarri mugatu zuen Picassoren lana. Hala ere, aldi horretakoak dira haren ibilbideko obrarik nabarmenetako batzuk. Horren erakusgarri da Dora Maar argazkilariaren omenez egindako Emakume burua pieza. 203. aretoan dago ikusgai: brontzezko busto bat da, eta antzinaroko erreferentzia nabarmenak ditu, komisarioaren iritziz. Burezurra (hildako baten burua) piezak, bere aldetik, deskonposatzen ari den buru bat irudikatzen du. Areto horretan Francoise Gilot emaztearen haurdunaldia irudikatzen duen eskultura bat ere badago: Emakumea haurdun. "Ur pitxerrak erabili zituen Picassok obra horretan sabelaldea eta bularrak irudikatzeko. Piezaren gainerakoa modelatu egin zuen".

1956. urtean, aurkitutako objektuetara jo zuen berriro ere Picassok. Orduan sortu zituen Emakumea zutik eta Bainulariak eskultura multzoak. Zurez eta brontzez egin zituen, hurrenez hurren. 202. aretoan daude ikusgai pieza guztiak, eta nortasun propioa du horietako bakoitzak.

204. aretoan ere obra bakarra ikus daiteke: Neska sokasaltoan. Francoise Gilotek honako hau idatzi zuen pieza horren inguruan Vivre avec Picasso liburuan: "Pablok lurra ukitzen ez zuen eskultura bat egitea amesten zuen, eta neska bat sokasaltoan ikustean, arazoaren irtenbidea aurkitu zuen".

Handik metro gutxira amaitzen da erakusketa, 208. aretoan. "Areto honetan bildu dugu Picassoren azken aldia", adierazi du komisarioak. Haren ibilbideko azken eskulturetan metalezko xaflekin lan egin zuen, eta horietako batzuk margotu ere egiten zituen. Joseph-Marius Tiolaren laguntza izan zuen garai hartan; hark lagundu zion Picassori bere marrazkietako batzuk eskultura bihurtzen. Emakume burua da Picassoren ibilbideko azken obra: Jacqueline Roqueren albora begirako erretratu bat da.

50. urteurrena

Aurten bete dira 50 urte Pablo Picasso hil zenetik, eta, haren omenez, dozenaka erakusketa eta ekinbide antolatu dira han eta hemen. Guggenheim museoak Malagako Picasso museoarekin elkarlanean antolatu du Picasso eskultore. Materia eta gorputza erakusketa. Malagan izan da ikusgai lehenik, eta urtarrilera bitarte bisitatu ahal izango da Bilbon.

Erakusketarekin batera, artistari eskainitako monografiko bat ere argitaratu dute Gimenezek, Diana Widmaier-Ruiz Picassok eta Pepe Karmelek elkarlanean. Picassoren eskultura lanari buruz egindako saiakerak biltzen ditu, erakusketako obren irudiekin nahastuta. Bestalde, didaktika proiektu bat ere jarri du martxan museoak, erakusketaren osagarri gisa. Hitzaldiak, bisita bereziak, askotariko tailerrak eta dantza saioak egingo dituzte, besteak beste.


ber

BER

Gonzalez Goikoetxea Miren

Arteztu (Donostia, Gipuzkoa)

2024ko Ekainaren 14tik
2024ko Agorrilaren 24ra

koldobika-jauregi

Koldobika Jauregi

Oreka (Soraluze, Gipuzkoa)

2024ko Ekainaren 14tik
2024ko Uztailaren 31era

fronts

Fronts

Karlos Martinez B.

Okela (Bilbo, Bizkaia)

2024ko Ekainaren 21etik
2024ko Uztailaren 26ra

surrealismoaren-papera

Surrealismoaren papera

Uzt. 13 | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

Bere bildumaren parte diren 50 bat artelan surrealista jarri ditu ikusgai BBVAk Bilboko San Nikolas jauregian. Joan Miroren, Salvador Daliren eta Yves Tanguyren lanak daude tartean. Gehienak paperean egindakoak dira.

arte-ederren-bilboko-museoak-azken-hiru-hamarkadetan-osatutako-nazioarteko-arte-garaikideko-berge-bilduma-dohaintzan-jasotzeko-proposamena-onartu-du

Arte Ederren Bilboko Museoak azken hiru hamarkadetan osatutako nazioarteko arte garaikideko Bergé Bilduma dohaintzan jasotzeko proposamena onartu du

| 2024ko Uztailaren 11a

Bergé Bildumaren dohaintza 98 artelanek osatzen dute, eta 1980ko hamarkadaren amaieratik XX. mendearen lehenengo hamarkadara bitartean datatuak dira guztiak. Aipatzekoa da emakumeen artelanen ordezkaritza oparoa eta garai horretako jardun artistikoen aniztasun handia: pinturak, paper gaineko lanak, eskulturak, argazkiak, bideoak eta instalazioak.

lumbreras-galeriak-meszenasgo-bere-programarako-artista-gazteak-aukeratu-ditu

Lumbreras galeriak meszenasgo bere programarako artista gazteak aukeratu ditu

| 2024ko Uztailaren 8a

Gazteak Gazteei Deika (Joven Llama Joven, gazteleraz) egitasmorako irizpideak betetzen zituzten 70 hautagaitza jaso ditu Bilboko galeriak. Garazi Etxebarria Azurmendi, Aitana Rodriguez Albalejo, Alejandro Gonzales Oses eta Pablo Zabala dira 2024/2025 edizioan parte hartuko duten artista gazteak.

ez-amatasunaz-artisten-begietatik

(Ez)amatasunaz, artisten begietatik

Uzt. 07 | Edurne Begiristain [BERRIA.eus]

Amatasunak praktika artistiko eta kulturaletan duen eraginari buruz hausnartu dute hamar artistak, Gasteizen. Familia nukleotik harago doazen begiradak izan dituzte hizpide.

erromako-portu-zaharra-bilbo-erdian

Erromako portu zaharra Bilbo erdian

Uzt. 06 | Irene Barañano Diaz [BERRIA.eus]

Manu Muniategiandikoetxea artistak duela 2.000 urteko erromatar inperioan inspiratutako obra hirukoitza jarri du ikusgai Bilbon: 'Schola Navicolare di Traiano'. Erakusketa esperimentala da, eta udan ikusgai egongo da Azkuna zentroko terrazan.

tabakalera-errealitate-areagotuko-esperientzia-batean

Tabakalera, errealitate areagotuko esperientzia batean

| 2024ko Uztailaren 5a

Publizitate-kanpaina berritzaile batek errealitate areagotuaren bidez irudimenarekin bidaiatzea proposatzen digu. Iaz Zentroak abian jarritako kanpainaren jarraipena da, Espainiar estatu mailan lau sari jaso berri dituena.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.