Tabakalerak Zineb Sedira (Paris, 1963) artista frantziar-aljeriarraren Standing Here Wondering Which Way to Go (Hemen zutik, zer bide hartu nire buruari galdezka) inauguratu du. Rita Fabianak eta Ane Agirre Loinazek komisariatu duten erakusketak Aljeriako, Afrikako kontinenteko eta diasporako hirurogeiko hamarkadako utopien inguruko hausnarketa proposatzen du, baita kultura eraldaketa sozialerako tresna gisa kokatu zuten nazioarteko askapen-mugimenduen inguruan ere.

Sediraren praktika artistikoak migrazioa, memoria eta kultur transmisioa ditu ardatz. Kontakizun kolektibo eta pertsonalen bidez —batzuetan autobiografikoak dira—, historia ofizialeko narratiba nagusiak zalantzan jartzen ditu eta identitateari eta erresistentziari buruzko irakurketa berriak proposatzen ditu.

Artea, memoria eta erresistentzia

Aljer, estatu berriaren hiriburua, Afrikan kolonialismoaren aurka, inperialismoaren aurka eta independentziaren alde sortu zen mugimendu global askoren topagune iraultzaile gisa eratu zen. Erakusketak 1969ko Aljerreko lehenengo Kultura Jaialdi Panafrikarra (PANAF) du abiapuntu. Jaialdi horretan, Afrikako eta diasporako buruzagi politikoak, artistak eta intelektualak elkartu ziren. Aljer XX. mendeko hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetako nazioarteko epizentro kultural eta politiko bihurtu zuen jaialdiak.

Arteak eta kulturak elkartasunerako, emantzipaziorako eta nortasun kolektiboa eraikitzeko tresna gisa duten funtzioa aztertzen du erakusketak. Testuinguru horretan, 1965ean Afrikako lehen zinemateka Aljerren sortu ondoren, zinema militantearen funtsezko gune bihurtu zen, nazioarteko koprodukzioak eta zinema politikoaren forma berriak bultzatu baitziren bertan. Festival panafricain d'Alger (1969) William Kleinek zuzendu eta Aljeriako Estatuak ekoitzitako filma da erakusketaren pieza nagusia. Lan hori artxibo historikoa eta erakusketaren detonatzaile kontzeptuala da.

Erakusketaren izenburua, Standing Here Wondering Which Way to Go, Marion Williams gospel abeslari afroamerikarrak jaialdian bertan interpretatutako abestitik dator. Hainbat belaunaldi markatu zituen bilaketa eta konpromiso politikoaren uneari egiten dio erreferentzia esaldiak.

Erakusketa bat lau eszenatan

Bideoa, argazkia, objektuak, dokumentuak eta musika integratzen dituen instalazio gisa egituratzen da erakusketa. Iragana eta oraina lotzen dituzten lau eszenatan antolatzen da ibilbidea:

Way of Life (Bizimodua): eskala errealeko diorama bat da, eta Sediraren Londresko etxebizitza-aretoa irudikatzen du, hirurogeiko hamarkadako estetikan oinarrituta. Espazioa artxibo intimoa da, eta historia politikoa eta memoria pertsonala lotzen ditu.

For a Brief Moment the World Was on Fire… (Une labur batez munduak su hartu zuen...) artistak bildutako aldizkariak, egunkari zatiak, argazkiak, adierazpen politikoak eta artxiboko materialak uztartzen dituen fotomuntaketa eta objektu sorta da. Lanak oroitzapen pertsonalak eta kolektiboak batzen ditu, eta Aljerren independentzia ondorengo urteetako sormen-energia ekartzen du gogora.

We Have Come Back (Itzuli gara) artistaren protesta-abesti eta kanta militanteen biniloen bilduma pertsonalaren hautaketa da.

Mise-en scène (Eszenaratzea): hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan Aljerreko Zinematekan proiektatutako film iraultzaileen negatiboekin eraikitako ikus-entzunezko pieza.

Proiektuak, gainera, William Klein argazkilari eta zinemagilearen, Jason Oddy artista bisual eta idazle britainiarraren eta Nabil Djedouani zinegile eta ikertzaile franko-aljeriarraren lanak eta materialak biltzen ditu, baita zenbait egile aljeriar ezezagunen argazkiak eta Boubaker Adjali argazkilari eta ekintzaile antikolonialak Angolan eta Mozambiken 1970ean ateratako irudien aukeraketa bat ere.

Erakusketa Lisboako CAM – Centro de Arte Moderna Gulbenkian zentroarekin koproduzituta dago, iaz aurkeztu zen bertan eta Institut Françaisen laguntza jaso du.

Azterketa-kasuak: Ekuatore Ginea eta Kanariar Artxipelagoa

Tabakalerako erakusketan Espainiako iragan kolonialaren borroka antikolonialei lotutako bi azterketa-kasu daude ikusgai:

Lehenengoak Ekuatore Gineako independentzia prozesuari buruzko material grafiko eta bibliografikoak biltzen ditu —1778tik 1968ra espainiar kolonia izan zen—. Nabarmentzekoak dira 1962ko erreferendumeko argazkiak, PANAFen Ekuatore Ginearen presentzia eta Leandro Mbomio Nsue Kultura ministro eta margolariaren figura, "Picasso Beltza" bezala ezaguna. Zati hori Raquel Ilombéren lan poetikoarekin osatzen da, espainolez argitaratu zuen lehen emakume ekuatoreginearra. Haren idazkerak oroimena eta emakumeen autoezagutza aldarrikatzen ditu.

Bigarren kasua Kanariar Uharteetako Autodeterminazio eta Independentziaren aldeko Mugimenduari (MPAIAC) dagokio. Mugimendu hori Antonio Cubillo kanariar politikari eta aktibistak sortu zuen Aljerren 1964an, Afrikar Batasunerako Erakundearen eta Aljeriako gobernuaren laguntzarekin. Erakutsitako materialen artean Taburiente taldearen Nuevo Cauce biniloa dago, 70eko hamarkadako protesta-abesti kanariarraren erreferentea.