artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Zisjordaniako aztarnategi arkeologikoak israeldarren kontrolpean?

Knessetek (Israelgo parlamentuak) lehen irakurketan onartu du nazioarteko zuzenbidearen aurka doan aztarnategi horien kudeaketari buruzko testu bat.

zisjordaniako-aztarnategi-arkeologikoak-israeldarren-kontrolpean
Tell es-Sultan, Jerikotik hurbil. Arg/ A. Sobkowski, CC Wikipedia

| 2026ko Ekainaren 21a

1995etik, Zisjordania hiru eremutan (A, B eta C) banatuta dago. Eremu horiek Israelek administratzen ditu (C eremua: Ekialdeko Jerusalem eta Jordan ibaiaren harana), edo Palestinar Aginte Nazionalak (A eremua: Jeriko, Ramallah, Betleem, Nablus, Jenin, Tulkarem), edo bien artean adostuta (B eremua: Zisjordania erdialdeko eta mendebaldeko herrixkak). Beraz, eremu bakoitzeko aztarnategi arkeologikoak erakunde ezberdinen menpe daude. Israelen aldetik, Defentsa Ministerioaren menpe dagoen Administrazio Zibileko "Arkeologiako Lantalde Nagusia" (Staff officer of Archaeology) arduratzen da horretaz: Israelek "behin-behinean" okupatzen du eremua 1967tik, eta, ondorioz, ezin du Ondare Ministerioak kudeatu.

Likudek eta eskuin muturreko alderdi erlijiosoek proposatuta, lehen irakurketan onartutako lege-proiektuak agintaritza zibil berri bat sortzea aurreikusten du aztarnategi arkeologiko guztiak ikuskatzeko, "Judea eta Samariako Ondare Agintaritza" izenekoa. Israelgo komunikazio ofizialetan, "Judea eta Samaria" terminoa baliatzen dute Zisjordania izendatzeko, terminologia hori nazioartean onartuta ez egon arren. Agintaritza hori zuzenean Israelgo Ondare Ministerioari lotua izanen litzaioke, ez eta Defentsakoari, eta Zisjordaniako aztarnategi guztien kudeaketaz arduratuko litzateke. Testuaren lehen paragrafoek ondoko helburu hau azaltzen dute: "Judea eta Samariako antzinako gauzen, ondarearen eta aztarnategi arkeologikoen kudeaketan Israelgo Estatuaren erantzukizun zuzena ezartzea". Testuak legezko esparru bat ere aurreikusten du "[aztarnategi horien aurkako] erasoak prebenitzeko eta murrizteko, bereziki antzinako gauzen eta aztarnategien babesa, kontserbazioa, garapena, irisgarritasuna eta salbamendua bermatuz". Ondorioz, honek Osloko Akordioek ezarritako administrazio moduaren aldaketa dakar.

Testua justifikatzeko erabilitako argumentuen artean, Amit Halevi Likudeko diputatuak adierazi du Iranen eta Hamasen aurkako gatazkak "garaipen kultural bat" ere barne hartu behar duela, gaur egungo gerrak eta Israelgo ondarearen babesa lotuz. Testu hau Zisjordaniako kolonizazio azkarraren eta bertako aztarnategi arkeologikoen estatusaren inguruko bi urteko eztabaida sutsuren ondoren iritsi da: legez kanpoko koloniak eraikitzeaz gain, kolono israeldarrek hainbat aztarnategi kaltetu dituzte berriki, gobernuaren aldetik inolako gaitzespenik jaso gabe. Suntsipen horiek gora-behera, ultra-nazionalistek Zisjordaniako aztarnategi arkeologikoen kudeaketa osoa eskatzen dute, Samaria, Jeriko eta Shiloh hiri biblikoak, Qumrango kobazuloak, eta Herodes erregearen jauregia eta hilobia barne.

Emek Shaveh GKEaren txostena

Ondarearen aurkako erasoak dokumentatzen dituen Emek Shaveh Israelgo GKEaren (Gobernuz Kanpoko Erakundea) arabera, erronka nagusia ondarearen kudeaketa agintaritza zibil baten eskuetara igarotzea da, eta horrek "izatezko anexio bat" dakarrela adierazi dute bertako legelariek. Bigarren erronka da Israelek A eta B eremuetan indusketa eta ondarea babesteko jarduerak zabaltzea: Emek Shavehek zehaztu duenez, duela hilabete batzuetatik Arkeologiako Lantalde nagusiak jada zabalduta zituen bere prerogatibak eremu horietara, Osloko Akordioak urratuz. Emek Shavehek gaineratu duenez, 1954ko Hagako Hitzarmenaren arabera, botere okupatzaileak "antzinako gauzak legezko zaindari gisa kudeatu" behar ditu okupatutako herritarren mesedetan, eta ez bere onurarako. Azkenik, GKEaren ustez, lege-proiektu honek "arkeologia politizatzen du", izenburuan "ondare" terminoa erabiltzean eta gobernuari zein kolonoen komunitateetako babesleei lotutako agintaritza bat sortzean. Izan ere, agintaritza horretako kideak kolonoen ordezkarien artean izendatuko lirateke, Palestinar Aginte Nazionala baztertuz. Ondarearen instrumentalizazioa Israel sortu zenetik existitu den arren, lege-proiektu hau onartuz gero, A eta B eremuen anexioa berretsi liteke, Palestinar Aginte Nazionalari Osloko Akordioetatik bere zaintzapean dituen aztarnategi arkeologikoetara sartzea eragotziz.

JdA-tik ekarria.


mundu-baten-aukera

Mundu Baten Aukera

Naturaren ikuspegiak BBVA Bilduman

BBVA San Nikolas (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Uztailaren 09tik
2026ko Urriaren 12ra

ura-besterik-ez

Ura besterik ez

Roberto Chartam

Cristina Enea fundazioa (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Ekainaren 26tik
2026ko Irailaren 13ra

paraleloak-eta-meridianoak

Paraleloak eta meridianoak

Iberdrola bilduma

Arte Ederren Bilboko Museoa (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Apirilaren 29tik
2026ko Agorrilaren 30era

66-urtez-ikasten

66 urtez ikasten

Javier Sueskun

Muñoz Sola (Tutera, Nafarroa)

2026ko Ekainaren 11etik
2026ko Irailaren 06ra

barreiatutako-paisaiak

Barreiatutako paisaiak

Gerardo D'Abraira

San Telmo (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Martxoaren 10etik
2026ko Irailaren 06ra

koloreztatutako-barne-bulkadak

Koloreztatutako barne bulkadak

Maialen Etxebeste Lekuona [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 15a

Oaia Peruarena margolariak 'Behin eta berriz hasi' bilduma sortu du. Erakusketa irailaren 5era arte egongo da ikusgai, Donostiako Ekain Arte Lanak galerian.

san-telmo-gaua-frescoren-esku-hartze-artistiko-batekin-dator-aurten

San Telmo Gaua Frescoren esku-hartze artistiko batekin dator aurten

STM
| 2026ko Uztailaren 13a

San Telmo Museoaren udako irekiera berezia uztailak 18an izango da, doako sarrerarekin, 20:30 eta 24:00 artean. Xabier Zirikiainek, Ander Perez de Arenazak eta Mario Azurzak berariaz okasio honetan sortuko duten proposamen artistikoa izango da aurtengo berrikuntza

mundu-osoko-mitologien-elkarrizketak-bonnat-helleun

Mundu osoko mitologien elkarrizketak Bonnat Helleun

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 8a

‘Mitologiak' erakusketa ireki dute Baionako Bonnat Helleu museoan. Euskal Herriko, Mediterraneoko, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Mexikoko mitologiak elkarrizketan ezarri dituzte, Parisko Louvre eta Quai Branly-Jacques Chirac museoekin lankidetzan.

graciela-iturbideren-hizkuntza-bisuala-san-telmo-museoko-laborategian-ikusgai-jarri-dute

Graciela Iturbideren hizkuntza bisuala, San Telmo Museoko Laborategian ikusgai jarri dute

| 2026ko Uztailaren 6a

María Millánek egin ditu komisario lanak eta nagusiki 60ko eta 80ko hamarkaden artean sortutako garaiko kopiak biltzen ditu erakusketak. Erakusketak Graciela Iturbidek han-hemengo kulturetan errespetuz murgiltzeko ahalegina eta Mexikoko eta beste herrialde batzuetako herri autoktonoen nortasuna erretratatzean izan duen ikuspegi eraldatzailea nabarmentzen ditu.

gerra-irudikatzeko-bi-modu-beltzetik-abiatuta

Gerra irudikatzeko bi modu, beltzetik abiatuta

Garazi Izagirre Aiestaran [BERRIA.eus]
| 2026ko Uztailaren 5a

'Goya beltza, Motherwell beltza. Laurogei hondamendi eta amildegi bat' izena daraman erakusketa ikusgai jarri du Donostiako San Telmo museoak. Francisco de Goyaren laurogei estanpak eta Robert Motherwellen koadro batek osatzen dute.

hasi-da-jai-jardun-artistikoen-institutuaren-ikasketa-programaren-zazpigarren-edizioa

Hasi da JAI, jardun artistikoen institutuaren ikasketa-programaren zazpigarren edizioa

| 2026ko Uztailaren 2a

Tabakalerak eta Artium Museoak —Oteiza Museoarekin elkarlanean— antolatuta, programak arte garaikidearen arloan ikerketa, ekoizpena eta lan kritikoa sustatzea du helburu. JAIk ezagutzaren, ekoizpenaren eta transmisioaren arteko loturan sakondu nahi du, prestakuntza-prozesuan dauden artisten eta nazioarteko profesionalen artean hartu-emanerako gune bat sortuz.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.