artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Zisjordaniako aztarnategi arkeologikoak israeldarren kontrolpean?

Knessetek (Israelek parlamentuak) lehen irakurketan onartu du aztarnategi horien kudeaketari buruzko testu bat, nazioarteko zuzenbidearen aurka doana.

zisjordaniako-aztarnategi-arkeologikoak-israeldarren-kontrolpean
Tell es-Sultan, Jerikotik hurbil. Arg/ A. Sobkowski, CC Wikipedia

| 21 Juin 2026

1995etik, Zisjordania hiru eremutan (A, B eta C) banatuta dago. Eremu horiek Israelek administratzen ditu (C eremua: Ekialdeko Jerusalem eta Jordan ibaiaren harana), edo Palestinar Aginte Nazionalak (A eremua: Jeriko, Ramallah, Betleem, Nablus, Jenin, Tulkarem), edo bien artean adostuta (B eremua: Zisjordania erdialdeko eta mendebaldeko herrixkak). Beraz, eremu bakoitzeko aztarnategi arkeologikoak erakunde ezberdinen menpe daude. Israelen aldetik, Defentsa Ministerioaren menpe dagoen Administrazio Zibileko "Arkeologiako Lantalde Nagusia" (Staff officer of Archaeology) arduratzen da horretaz: Israelek "behin-behinean" okupatzen du eremua 1967tik, eta, ondorioz, ezin du Ondare Ministerioak kudeatu.

Likudek eta eskuin muturreko alderdi erlijiosoek proposatuta, lehen irakurketan onartutako lege-proiektuak agintaritza zibil berri bat sortzea aurreikusten du aztarnategi arkeologiko guztiak ikuskatzeko, "Judea eta Samariako Ondare Agintaritza" izenekoa. Israelgo komunikazio ofizialetan, "Judea eta Samaria" terminoa baliatzen dute Zisjordania izendatzeko, terminologia hori nazioartean onartuta ez egon arren. Agintaritza hori zuzenean Israelgo Ondare Ministerioari lotua izanen litzaioke, ez eta Defentsakoari, eta Zisjordaniako aztarnategi guztien kudeaketaz arduratuko litzateke. Testuaren lehen paragrafoek ondoko helburu hau azaltzen dute: "Judea eta Samariako antzinako gauzen, ondarearen eta aztarnategi arkeologikoen kudeaketan Israelgo Estatuaren erantzukizun zuzena ezartzea". Testuak legezko esparru bat ere aurreikusten du "[aztarnategi horien aurkako] erasoak prebenitzeko eta murrizteko, bereziki antzinako gauzen eta aztarnategien babesa, kontserbazioa, garapena, irisgarritasuna eta salbamendua bermatuz". Ondorioz, honek Osloko Akordioek ezarritako administrazio moduaren aldaketa dakar.

Testua justifikatzeko erabilitako argumentuen artean, Amit Halevi Likudeko diputatuak adierazi du Iranen eta Hamasen aurkako gatazkak "garaipen kultural bat" ere barne hartu behar duela, gaur egungo gerrak eta Israelgo ondarearen babesa lotuz. Testu hau Zisjordaniako kolonizazio azkarraren eta bertako aztarnategi arkeologikoen estatusaren inguruko bi urteko eztabaida sutsuren ondoren iritsi da: legez kanpoko koloniak eraikitzeaz gain, kolono israeldarrek hainbat aztarnategi kaltetu dituzte berriki, gobernuaren aldetik inolako gaitzespenik jaso gabe. Suntsipen horiek gora-behera, ultra-nazionalistek Zisjordaniako aztarnategi arkeologikoen kudeaketa osoa eskatzen dute, Samaria, Jeriko eta Shiloh hiri biblikoak, Qumrango kobazuloak, eta Herodes erregearen jauregia eta hilobia barne.

Emek Shaveh GKEaren txostena

Ondarearen aurkako erasoak dokumentatzen dituen Emek Shaveh Israelgo GKEaren (Gobernuz Kanpoko Erakundea) arabera, erronka nagusia ondarearen kudeaketa agintaritza zibil baten eskuetara igarotzea da, eta horrek "izatezko anexio bat" dakarrela adierazi dute bertako legelariek. Bigarren erronka da Israelek A eta B eremuetan indusketa eta ondarea babesteko jarduerak zabaltzea: Emek Shavehek zehaztu duenez, duela hilabete batzuetatik Arkeologiako Lantalde nagusiak jada zabalduta zituen bere prerogatibak eremu horietara, Osloko Akordioak urratuz. Emek Shavehek gaineratu duenez, 1954ko Hagako Hitzarmenaren arabera, botere okupatzaileak "antzinako gauzak legezko zaindari gisa kudeatu" behar ditu okupatutako herritarren mesedetan, eta ez bere onurarako. Azkenik, GKEaren ustez, lege-proiektu honek "arkeologia politizatzen du", izenburuan "ondare" terminoa erabiltzean eta gobernuari zein kolonoen komunitateetako babesleei lotutako agintaritza bat sortzean. Izan ere, agintaritza horretako kideak kolonoen ordezkarien artean izendatuko lirateke, Palestinar Aginte Nazionala baztertuz. Ondarearen instrumentalizazioa Israel sortu zenetik existitu den arren, lege-proiektu hau onartuz gero, A eta B eremuen anexioa berretsi liteke, Palestinar Aginte Nazionalari Osloko Akordioetatik bere zaintzapean dituen aztarnategi arkeologikoetara sartzea eragotziz.

JdA-tik ekarria.


pasaia

Pasaia

Leo Burge

Iruñeako Zitadela (Iruñea, Nafarroa)

Du 17 Avril 2026
Au 28 Juin 2026

enfin-la-plage

Enfin la plage!

Claude Nori

L'Angle (Hendaia, Lapurdi)

Du 12 Juin 2026
Au 19 Juillet 2026

gipuzkoan

Gipuzkoan

Maria Castilla Albisu

La Central (Donostia, Gipuzkoa)

Du 29 Mai 2026
Au 27 Juin 2026

marrazkia-san-telmo-museoko-erakusketa-berriaren-protagonista

Marrazkia, San Telmo Museoko erakusketa berriaren protagonista

| 19 Juin 2026

San Telmo Museoak eta Fundación Mapfre-k Modernitatea marraztu (1864-1968). Marrazkiak Fundación Mapfre eta San Telmo Museoaren bildumetan erakusketa aurkezten dute, Leyre Bozal Chamorrok komisariatua. 160 artelan inguru biltzen ditu eta aurretik beste egoitza batzuetan aurkeztu zen La mano con lápiz erakusketaren egokitzapena da, San Telmo bildumako piezak gehituz. 2026ko ekainaren 20tik irailaren 27ra bisita daiteke.

guggenheim-bilbao-museoak-florence-ostende-izendatu-du-programa-eta-eduki-artistikoen-zuzendari

Guggenheim Bilbao Museoak Florence Ostende izendatu du Programa eta Eduki Artistikoen Zuzendari

| 19 Juin 2026

Nazioarteko hautaketa-prozesua amaitu ondoren, Florence Ostende artearen historialari eta komisarioa Museoko lantaldeari batuko zaio erakundearen ikuspegi artistikoa eta edukien garapen estrategikoa indartzeko xedez. Aurrerantzean Ostende izango da Erakusketak eta Kontserbazioa, Arte-ardura, eta Hezkuntza eta Interpretazio sailen arduradun eta buru, eta Zuzendaritza Batzordeko kide ere izango da.

gudak-gelditu-ez-duena

Gudak gelditu ez duena

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 18 Juin 2026

Orain dela egun batzuk Yasmine Nachabe Taan-en mezu bat jaso nuen, komisariatu duen azken erakusketarako gonbidapenarekin.

monumentuen-gramatika-hedatua

Monumentuen gramatika hedatua

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 18 Juin 2026

'GRAMATIKA' | Artista: Mawa Orduñez. | Non: Montehermoso kulturunean, Gasteizen. | Noiz arte: ekainaren 21era arte.

lau-urteko-erakusketarako-deialdia-zabaldu-du-eremuak-programak

Lau urteko erakusketarako deialdia zabaldu du Eremuak Programak

| 15 Juin 2026

Deialdia artistei eta arte garaikidearen praktiketan interesa duten pertsona guztiei zuzenduta dago. Hautaketa-epaimahaia eremuak-eko Batzorde Teknikoak osatuko du —gaur egun Iñaki Garmendia, Raúl Domínguez eta Olatz Otaloraz osatua—, Chus Martínezekin batera kanpoko gonbidatu gisa. Hautagaitzak uztailaren 5a arteko epean bidali behar dira.

rosalind-nashashibiren-get-me-a-stone-erakusketa-jarri-dute-artium-museoan

Rosalind Nashashibiren 'Get Me A Stone' erakusketa jarri dute Artium Museoan

| 15 Juin 2026

Erakusketan azken bost urteetan ekoiztutako margolan batzuk daude ikusgai, eta horrekin batera Occupation of The Inner Life (2026) filma. Artistak Gazako egungo egoerarekin duen inplikazio afektibo eta politikoa islatzen dute Get Me A Stone erakusketan bildutako lanek. Aita palestinarraren alaba, Nashashibik hainbat lan eskaini dizkio historian zehar era guztietako indarkeria jasan duen lurralde bati.

david-hockney-88-urterekin-hil-da

David Hockney 88 urterekin hil da

| 12 Juin 2026

Ekainaren 12 honetan iragarritako Artista britainiarraren heriotzak pintura, argazkigintza, irudi inprimatu eta ukipen-pantailen arteko zatiketak gutxitan kontuan hartu dituen ibilbideari amaiera eman dio.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'œuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).