artekaria

Euskal Herriko
Arte Ataria

aktualitatea

Matias Mata: "Herriarekin lotura sortuz marrazten dut, nire egoa atzean utziz"

Artista espainiarrak Ondarroan, Bizkaian, margotutako mural batek munduko onenaren saria bereganatu du inpaktu sozialaren kategorian. Arrantza eta emakumeak ditu oinarri lanak.

matias-mata-herriarekin-lotura-sortuz-marrazten-dut-nire-egoa-atzean-utziz
Matias Matak Ondarroan egindako murala. Arg/ MARISOL RAMIREZ / FOKU

9 Février 2024 | Urko Iridoy Alzelai [BERRIA.eus]

Azken hamarkadetan argi gelditu daarteaz gozatzeko ez dela beharrezkoa galeria edo erakusketa batera joatea. Horren adibide argia da Ondarroako (Bizkaia) Kamiñazpi auzoa, non gaur egun hiru mural handi ikusdaitezkeen kaleetako paretetan. Haietako baten egilea da Matias Mata (Lanzarote, Espainia, 1973),eragin sozialaren kategorian munduko onena aukeratu dutenarena, zehazki.

Nola amaitu zenuen Ondarroan?

Lianek deitu zidan [Lian Monserrate], Ondarroako muralen proiektua daraman artistak. Nik lehenagotik banuen proiektuaren berri, eta, nire lana ezagututa, Lianek pentsatu zuen aukera polita izango zela ni hara joatea.

Nolakoa izan zen prozesua?

Lanera joaten naizen leku guztietan elkarrizketa bat sortzen dut inguruarekin. Bertako kultura, ohiturak eta ezaugarriak ezagutu nahi izaten ditut, ondoren nire lanean irudikatzeko. Ondarroan hamabost bat egun egin nituen bertako inguruak ezagutzeko, bizilagunekin hitz egiteko, eta, ondoren, aste batean osatu genuen murala.

Zer ikasi zenuen Ondarroari buruz?

Jendearekin hitz egiten nuenean, arrantzaz eta itsasoaz mintzatzen bukatzen genuen beti. Ondarroak itsasoarekin duen harremana oso estua da, eta hasieratik ikusi nuen hori izango zela nire lanaren oinarria.

Itsasoabeste hainbatetan ere irudikatu izan duzu.

Kanariarra naiz, eta, beraz, harreman handia daukat itsasoarekin [barrez].

Soilik emakumeak agertzen dira muralean.

Hala da. Gizonak arrantzara joaten zirenean, emakumeek hartzen zuten herriko arduraren lekukoa. Haiek sostengatzen zuten Ondarroa, herria gizarte matriarkatu batbilakatuta. Bizilagunekin hitz egitean, haien amonak eta amak aipatzen zizkidaten beti; denek ematen zieten garrantzia emakumeei. Haiei eginiko omenaldi bat da nire murala.

Emakumea itzaletan egon da arrantza munduan?

Arrantzan eta gizarteko beste arlo guztietan, eta ezetz dionak gezurra esaten du. Gizarte patriarkal batean bizi gara, eta, orain feminismoak borroka handia egiten duen arren, iraganean gertatutakoa ezin dugu albo batera utzi.

Muralean agertzen diren hiru emakumeek hitz egiteko ahalmena izango balute, zer esango lukete?

Uste dut harrotasuna sentitu eta erakutsikoluketela. Duela urte askoko istorioak dira, baina gaur egun ere oso bizirik daude herrian. Kultur identitatea sortu dute, eta ondarroarrentzat irudi oso garrantzitsuak dira.

Kolore gorriak du protagonismoa lanean. Ez da ohikoa, ezta?

Ez. Uste dut nire lanetan inoiz ez duela eduki horrelako protagonismorik kolore gorri horrek. Udaletxeko artxibo historikoa aztertzean, hainbat argazki ikusi nituen, eta haiek izan dira nire muralaren ardatza. Argazki horiek zaharrak ziren, eta jada oso erreta zeuden, kolore gorri horrekin. Era berean, ikurrinaren koloreak erabili nahi nituen, eta horregatik agertzen da berdea lanean. Gorria sakrifizioaren kolorea ere bada, eta hori ere irudikatu nahi izan nuen.

Aire zabaleko museo bilakatzen ari da Ondarroa?

Iaz, nirearen ondoan dagoen beste mural batek munduko hirugarren muralik onenaren saria jaso zuen, eta horrek izena eman zion Ondarroari. Proiektu oso polita da abian dagoena. Kanpoko artistak gonbidatzen dituzte, baina ez da egitasmoinbaditzailea, herriarekineta auzoarekinharreman bat sortzen baitu sortzaileak, errespetuz. Herriko kultura irudikatzen da proiektuaren bidez, ez dira kanpoko gauzak ekartzen.

Zer abantaila ditu kalean lan egiteak?

Nik inoiz ez dut egin estudioko lanik, inoiz ez dut jarri nire artelanik erakusketetan. Nire ibilbide guztia kalean egin dut, eta kalean margotuz;edonork ikusi eta kritikatu dezake nire lana. Besteentzat marrazten dut, herriekineta auzoekin harremana sortuz, eta nire egoa atzean utziz.

Zer esanahi du sariak zuretzat?

Nik beti esan izan dut artea ezin dela saritu. Baina, hala ere, pozgarria da horrelako aitorpen bat jasotzea; nire bizitza osoko lana saritu dutela sentitzen dut. Era berean, uste dut saria muralean parte hartu zuten guztientzat dela, bai margolari taldearentzat, bai proiektuaren antolatzaileentzat eta baita herriko bizilagunentzat ere.


segundo-frakzioa

Segundo-frakzioa

Anthony McCall

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Du 20 Juin 2024
Au 10 Novembre 2024

ikuspuntuak-ellas

Ikuspuntuak. Ellas

Erakusketa kolektibo digitala

Bilboko Arte Ederren Museoa (Bilbo, Bizkaia)

Du 28 Février 2023
Au 28 Février 2024

au-dela-de-l-horizon

Au-delà de l'horizon

Giovanni Anselmo

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

Du 09 Février 2024
Au 19 Mai 2024

tentsio-bihurriak

Tentsio bihurriak

22 Fév. | Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]

x0x0, zu toles, ni bihur | Artista: Leyre Arraiza | Non: Oihaneder Euskararen Etxean, Gasteizen. | Noiz arte: Martxoaren 10era arte.

bloke-artean-galduta

Bloke artean galduta

22 Fév. | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Galduta nago ondo ezagutzen dudan herrian. Edo ondo ezagutzen nuen herrian esan beharko nuke. Kale erdian nago etxebizitza moderno handi eta altuen artean, non nago? Uste nuen Zarautzera etorri nintzela, baina ez dut errekonozitzen.

uharte-zentroa-arte-plastikoen-eta-ikusikoen-laguntza-programaren-2024ko-deialdia-ireki-da

Uharte Zentroa: arte plastikoen eta ikusikoen laguntza Programaren 2024ko deialdia ireki da

| 16 Février 2024

Nafarroako Gobernuko Kultura, Kirola eta Turismo sailarekin elkarlanean sustatuta, Uharte Zentroak, arte plastiko eta ikusikoetarako diru-laguntzen programa abiarazi du, arte plastikoen eta ikusikoen arloan ikerketa arloko proiektu artistikoak ontzeko, hau da, pinturan, eskulturan, marrazkian, grabatuan, argazkian, perfomancean, teknologia berrietan, bideosorkuntzan, prozedura mistoetan edota arte plastikoetako beste edozein modalitatetan.

gral-frustratuak

GRAL frustratuak

15 Fév. | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Lore bulegora etorri zait Gradu Amaierako Lanari buruz (GRAL) hitz egitera. Euskal Herriko artea landu nahi du, eta pintura gustatzen zaio bereziki; artista emakume baten inguruan egin nahi du, gutxi ezagutzen baititu.

ikusmena-eta-begirada

Ikusmena eta begirada

08 Fév. | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Ikusten dugunaren errepresentazio zuzena egitea izan da artearen zereginetako bat, Errenazimentutik aurrera behintzat. Hala ere, asmo horrek jarrera oso ezberdinak izan ditu historian zehar. Ikusten dugunaren irudi objektiboa pintatu nahi izan zuten artista askok XVI. eta XVII. mendeetan.

mugak-eta-planoak

Mugak eta planoak

08 Fév. | Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]

'Bab Sebta' | Artista: Randa Maroufi. | Non: Gasteizko Artium museko Z aretoa. | Noiz arte: Apirilaren 21era arte.

Artekaria

Le portail de l'art en Euskal Herria

Ceci est le portail créé par le réseau ZAPART. Avec ARTEKARIA, nous voulons donner de la visibilité à l'incroyable richesse artistique et infrastructurelle de notre petit territoire basque (Euskal Herri osoa). En effet, il nous semble que dans un espace aussi réduit où se trouvent tant de musées (Artium, Oteiza, Beaux-Arts de Bilbo, Guggenheim…), de centres d'art (Uharte-zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), de salles publiques et privées (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fondations) galeries traditionnelles ou d'artistes… avec tant de programmations et d'Åöuvres d'artistes visibles, la visualisation de cet ensemble n'est pas facile. Nous avons créé ce portail pour aider à remédier à ce manque.

Artekaria

Le réseau des artistes professionnel.le.s d'Euskal Herria

Zapart a pour objectif de mettre en réseau, de promouvoir le travail et de défendre les droits des artistes professionnel.le.s vivant et travaillant en Euskal Herri (sur les six territoires historiques que sont Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa et Zuberoa).