artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Artium Museoaren bildumaren zenbait obra nazioartean ikusgai

2025ean museoaren funtsetako hogeita hamar lan baino gehiago utzi zaizkio maileguan hainbat arte-erakunderi, hala nola Arte Ederren Bilboko Museoari, Valladolideko Eskultura Museo Nazionalari, Kataluniako Arte Museo Nazionalari, baita Bruselan ere, Europalia jaialdia kari.

artium-museoaren-bildumaren-zenbait-obra-nazioartean-ikusgai

| 2025eko Urriaren 24a

Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoaren bilduma izaera publikoko ondare-funts garaikide aparta da, 3.000 bat artelanez osatua. Funts horien corpusak XX. mendeko lanak eta egileak biltzen ditu; berrogeita hamarreko hamarkadatik gaur egunera arte egindako ekoizpenak batez ere. Bilduma honen berezitasunak definitzen du museoaren eginkizuna, funtsezko ekipamendua baita azken hamarkadetan Euskal Herrian garatutako praktika artistikoetara hurbiltzeko. Erakundearen eginkizun programatikoa da ikusgarritasun egokia ematea eta haren ondare-balioa gizarteratzea. Museoaren erosketei, dohaintzei eta gordailuei esker etengabe eraikitzen ari den bilduma honek gaur egungo arte-adierazpen anitzetan barneratzeko ibilbide bat proposatzen digu, askotariko narrazioak eskainiz eta nork bere ibilbideak egiteko aukera emanez, arte garaikidea eta hura zer testuingurutan sortzen den hobeto ulertzen laguntzeko. Horiek horrela, asko dira bertako piezak maileguan eskatzen dituzten erakundeak, beren erakusketa-praktikaren barruan.

Joan den urtarrilaren amaieran, Donostiako Kubo Aretoan ikusgai jarri zuten María Paz Jiménezen Bodegón (1950-1952) mihise gaineko olio-pintura, María Paz Jiménez. Misterioa argitzea erakusketaren baitan. Haizea Barcenilla (Lezo, 1981) eta Ane Lekuona (Hondarribia, 1994) komisario izan zituen erakusketa hura margolariari inoiz eskainitako erakusketarik osoenetako bat izan zen, eta nabarmen azpimarratu zituen artistaren ibilbidea eta artistak artearen historiari egindako ekarpena, bai Jiménez bera abstrakzioaren aitzindari gisa aldarrikatuz, bai ijitoen identitatea eta genero-esperientzia testuinguru frankistan eta espiritu surrealista argiko figurazio batetik landu zituen margolari gisa goraipatuz.

Martxoan, Bartzelonako Palau de la Virreinara abiatu ziren Álvaro Perdicesen (Madril, 1971) Jakintza serieko bederatzi argazkietatik sei, egileak Donostiako Jakintza Ikastolan ikasleen parte-hartzearekin ateratakoak. Museoaren bildumako piezekin osatutako Bilduma Hau Colección. Oinarrizko mugimenduak (1950-2000) erakusketan ikusgai ziren serieko argazki guztiak ordura arte. Bartzelonako erakusketa joan den irailaren 28an amaitu zen, eta argazkiak museora itzuli dira dagoeneko.

Ekainean, Antoni Tápiesen (Bartzelona, 1923-2012) Grande toile grise pour Kassel (1964) izeneko tamaina handiko mihisea atera zen museotik, bildumako funtsen berrantolaketa erakusgai dagoen aretotik, hain zuzen. Kataluniako Arte Museo Nazionalak antolatutako Zurbarán (sobre)natural erakusketarako utzi zen mihisea maileguan.

Maiatzean, Eduardo Chillidaren (Donostia, 1924 - 2002) bi eskultura atera ziren museotik, erakusketa banatan parte hartzeko. Batetik, Valladolideko Eskultura Museo Nazionalari laga zitzaion Besarkada I (1991) –bildumako funtsen erakusketa iraunkorrera itzulia jada–, Chillida. Mística y materia erakusketan parte hartzeko. Mikel Onandia (Durango, 1983) komisario izan zuen erakusketa horretan, euskal artistaren lan hautatu batzuk elkarrizketan jarri ziren Eskultura Museoko hainbat piezarekin (Juan de Juni, Gregorio Fernandez, Pedro de Mena, Luis Melendez artisten lanekin), materia, denbora eta espazioa bezalako alderdi metafisikoen inguruko hausnarketa partekatu batean. Bestetik, Chillidaren Elogio de la Arquitectura XIV (1994) eskultura (2009tik da museoaren bildumakoa), Zabalaga baserrira eraman zen, Chillida Lekuren kanpoaldera, eta han dago oraindik, mailegua luzatu baita. Chillidaren eskultura hiru elementu arkitektonikoz osatutako pieza bat da eta haren forma sendoak elkarrizketan dihardu Zabalaga baserriaren arkitekturarekin eta inguruko paisaiarekin, obraren, espazioaren eta naturaren artean lotura paregabea eratuz.

Irailaren amaieran, Mostolesko Centro de Arte Dos de Mayok Guerra, comercio y filantropía erakusketa inauguratu zuen, Juan Perez Agirregoikoa (Donostia, 1963) artistaren praktika artistikoari egindako begirada bat, Chus Martínez (A Coruña, 1972) komisarioaren gidaritzapean. Artium Museoak artista donostiarraren American Imperialism is... A Belleville Tiger (2022) lana utzi zuen erakusketa horretarako. Pieza hori, egileak desberdintasun ekonomiko azkarraren oinarri den sistema baten sinboloak eta prozesuak aztertzen dituen serie batekoa, Eusko Jaurlaritzak bultzatutako Bilduma Partekatua programari esker sartu zen Artium Museoaren bilduman; programa honen hautaketa-batzordean Tabakalera Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroko eta Arte Ederren Bilboko Museoko profesionalek parte hartzen dute.

Duela gutxi, Arte Ederren Bilboko Museora bidaiatu dira programa partekatu horren barruan eskuratutako hiru pieza: Maider Lópezen (Donostia, 1975) Arnasa bideo-instalazioa (2020), Ainara LeGardónen (Bilbo, 1976) Pausa pulsar soinu-instalazioa (2023), eta June Cresporen (Iruñea, 1982) CORE instalazioaren eskulturetako bat (2022). Gogoratu behar da bildumaren parte diren Juan Luis Goenagaren (Donostia, 1950 - Madril, 2020) bi mihise bidali zirela ere museo horretara 2024ko urrian, Juan Luis Goenaga. Alkiza, 1971-1976 erakusketarako. Goenaga hil eta handik aste gutxira inauguratu zuten erakusketa, artista donostiarrak Alkizako (Gipuzkoa) bere lantegi-etxetik hurbileko naturan eta paisaian inspiratuta egindako ehun bat lanek osatua.

Bestalde, joan den urriaren 7an, Bruselako Bozar Arte Ederren Jauregian, Luz y sombra. Goya y el realismo español erakusketa inauguratu zen, aurten Espainia herrialde gonbidatua duen Europalia jaialdiaren barruan. Erakusketak, Aragoiko artistaren obrari ez ezik, haren garaikideen eta ondorengo belaunaldien lanari ere erreparatzen dio, margolari handiak utzitako ondarearekin elkarrizketan sartzen diren narratiba berriak sortuz. Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak Jorge Oteizaren (Orio, 1908 - Donostia, 2003) Apostolario de Aranzazu lanarekin parte hartu du erakusketa horretan. Obra hori, 1953ko jatorrizko piezaren arabera urtutako brontzea (1994), artistak Arantzazuko Santutegiko Basilikaren fatxadarako egindako lanekin du zerikusia.

Azkenik, datorren azaroaren 18an, Juan Muñoz. Historias de Arte erakusketa inauguratuko da Madrilgo Prado Museoan. Vicente Todolí (Palmera, 1958) komisarioaren gidaritzapean, Muñozen (Madril, 1953 - Santa Eulàlia des Riu, Eivissa, 2001) lanen sorta hautatu bat bilduko du erakusketak, 2026ko martxora arte. Lan horien artean, Artium Museoaren bildumako Broken Noses Carrying a Bottle # 2 eskultura (1999) izango da ikusgai. Bestetik, eta Madrilen bertan, Reina Sofía Arte Zentroaren Museo Nazionalean Juan Uslé. Ese barco en la montaña erakusketa inauguratuko da azaroaren 25ean, Kantabriako artistaren (Hazas de Cesto, 1954) lanen antologia bat, Ángel Calvo Ulloa (Lalín, 1984) izango duena komisario. Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak bere bildumako Voces hiladas (1996) mihisea laga du erakusketarako.

Maileguen zerrenda luzeagoa da, ordea. Hona hemen noren lanak eta non egongo diren ikusgai: Kepa Garraza (Berango, 1979), Salamancako Unibertsitateko Fonseca Ikastetxeko Erakusketa Aretoan; Jacobo Castellano (Jaén, 1976), Eibarko Armagintza Museoan; Ángela de la Cruz (A Coruña, 1965), Palmako Casal Solleric zentroan; Kenneth Noland (Ashville, 1924 - Maine, 2010), Juan March Fundazioan; María Moreno (Madril, 1933 - 2020), Mostolesko CA2M gunean; eta Juan Hidalgo (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1927 - Kanaria Handia, 2018) eta Ramón de Vargas (Getxo, 1934), Malagako Carmen Thyssen Museoan.


museoa-urtu

Museoa Urtu

Nader Koochaki

Ondarearen etxea (Maule-Lextarre, Zuberoa)

2026ko Urtarrilaren 26tik
2026ko Irailaren 06ra

pello-azketa

Pello Azketa

La Fabrica De Gomas (Iruñea, Nafarroa)

2026ko Urtarrilaren 23tik
2026ko Martxoaren 27ra

burdina-eta-azal

Burdina eta azal

Mar. 12 | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

Silver Ships | Artista: Karlos Martinez Bordoy. | Non: Montehermoso kulturgunean, Gasteizen. | Noiz arte: apirilaren 6ra arte.

klientelismoa

Klientelismoa

Mar. 12 | Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]

Otsailaren 12an Eusko Legebiltzarrean kulturgileen egoera eztabaidatu zuen jardunaz aritu zen Ismael Manterola aurreko astean. Luze jotzen ari da bilkura horren oihartzuna, eta ez da harritzekoa: astero bada Garikoitz Mendizabalek esan zituenak ezbaian jartzen dituen beste adibide bat.

euskal-eskulturak-ez-dezan-gizon-izena-bakarrik-izan

Euskal eskulturak ez dezan gizon izena bakarrik izan

Mar. 06 | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

E3 Euskal Emakume Eskultoreak elkartea osatzen duten hemeretzi artisten lanak bildu dituzte 'Eskultoreak hemen orain' erakusketan. Bizkaiako Batzar Nagusietan dago bilduma ikusgai, Bilbon.

ezjakintasuna

Ezjakintasuna

Mar. 05 | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Eztabaida Eusko Legebiltzarrean. EH Bilduko legebiltzarkideak sortzaileak prekaritatetik ateratzeko edo babesteko lege proposamenak eskatu ditu. Lanartea elkarteak eta Siadecok sektorean egindako ikerketaren arabera, "ezegonkortasuna" eta "diru sarrera apalak" dira nagusi.

muga-bigunen-testurak

Muga bigunen testurak

Mar. 05 | Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]

DEAR DEER. | Artista: Maider Garaio. | Non: Iruñeko Ziudadelako Bolborategian. | Noiz arte: apirilaren 12ra arte.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.