Metropolitan Museum of Art museoko (Met, New York) konfiskatutako edota Manhattaneko fiskaltzari 2017az geroztik entregatutako antzinako piezen balio bateratua 95 milioi dolarrera iritsi da dagoeneko, New York Times egunkariaren arabera. Ekainean, museoak 1971 eta 2001 artean eskuratutako hainbat Antzinaroko objektu —besteak beste, Italiatik, Greziatik, Egiptotik edo Turkiatik etorriak— bere bildumetatik atera zituen, Antiquities Trafficking Unit (ATU), antzinaroko ondasunen trafikoaren aurkako borrokan espezializatutako unitateak horien berri eman ondoren. Met museoak prozeduraren izaera kooperatiboa azpimarratzen du: ez dira museoko aretoetan egindako konfiskazioak, baizik eta fiskaltzak piezen jatorria zalantzan jartzen duten frogak aurkeztu ondoren egindako transferentziak. Greziatik datorren 3.700 urteko terrakotazko pitxer bat, antzinako Egiptoko urrezko buruko apaingarri bat, Turkiatik datorren bi mila urteko Hermes jainkoaren estatuatxo bat… Objektu horiek guztiak Matthew Bogdanosek zuzentzen duen ATUren inbentarioan sartu dira.

Azken urteotan, New Yorkeko Bosgarren Etorbideko museoaren bildumak behin baino gehiagotan jarri ditu jomugan fiskaltzak, eta bata bestearen ondotik etorritako konfiskazioek oihartzun handia izan dute hedabideetan. Met museoak 2024an jatorriaren ikerketarako zerbitzu berezi bat sortu zuen, eta haren buru Lucian Simmons izendatu zuten, Sotheby's-eko goi-kargudun ohia.

2017an sortu zenetik, ATUk New Yorkeko bildumetan legez kanpoko edo legez kontrako jatorria zuten artefaktu ugari identifikatu ditu. 2022an, 192 artelan itzuli zitzaizkion Pakistani, "Hidden Idol" ikerketaren ondoren; pieza horiek Subhash Kapooren kontrabando-sarearekin lotu ziren. Kapoor arte-trafikatzaile indo-amerikarra da. Urte berean, Greziako eta Egiptoko hogeita hamar bat Antzinaroko ondasun konfiskatu zituzten Met museoan. Horietako zortzi zuzenean Gianfranco Becchinari erosi zizkioten 1970eko hamarkadaren amaieran; Italiako justiziak Antzinaroko ondasunen legez kanpoko salerosketagatik erruduntzat jo zuen Becchina. Joan den maiatzean, Italiari 300 kultur ondasun baino gehiago itzuli zitzaizkion; horietatik 221 Manhattaneko fiskaltzak konfiskatu zituen.

Ekintza-ildo oldarkorra erabiliz, Manhattaneko fiskaltzak artelanen itzultzetan eraginkortasun ezohikoa erakutsi du, eta horrek kritika-ahotsak ere eragin ditu. 2023an, hainbat estatua Greziara itzuli ondoren, Kate Fitz Gibbon artearen eta ondarearen zuzenbidean espezializatutako aditu estatubatuarrak Matthew Bogdanosen unitateari legezko esparrua gainditzea egotzi zion, kultur ondasunen legez kanpoko zirkulazioari buruzko 1970eko UNESCOren Hitzarmenak ezarritako mugak gainditzea, alegia. Bereziki, marmolezko estatuatxo zikladiko bat jarri zuen jomugan adituak; haren jatorria 1930eko hamarkadatik aurrera dokumentatu zuen, hau da, Estatu Batuetan arte-objektuen inportazioa araudi zorrotz baten mende egon aurreko garaitik. JdA egunkari frantsesak kontsultatuta, honela zehaztu du: "fiskaltzak eskurapen zaharrak ebaluatzen ditu gaur egungo jatorriari buruzko estandarren arabera".

Oro har, Kate Fitz Gibbon eszeptiko ageri da fiskaltzaren metodoei dagokienez: "fiskaltzak jatorriaren inguruko akatsak delitu-zantzutzat hartzen ditu. Elementu horiek alerta-seinale esanguratsuak izan badaitezke ere, fiskaltzak "motibo legitimotzat" jotzen ditu, objektua New Yorkeko zuzenbide penalaren arabera lapurtutako ondasuna dela uste izateko". Hala azaldu dio JdAri. Aditu hori, gobernuaren Kultur Ondasunen Aholku Batzordeko kide ohia, museoengan baliatutako eragin-abusuaz ere mintzo da: "Fiskaltzak askotan presioaren bidez konpontzen ditu auziak, adostasun baten bidez edo negoziatutako amore emate baten bidez, epaiketara jo beharrean". Azkenik, ATUko ikertzaileen espezializazio-falta ere azpimarratzen du; izan ere, "sistematikoki baieztatzen dute objektuak benetakoak direla eta haien balioa benetako balioa baino hainbat aldiz handiagoa dela, nahiz eta konfiskatzen denaren zati handi bat faltsua izan". Horren adibidetzat aipatzen ditu, besteak beste, Kapoor auzia eta 2024an Libanori egindako mosaikoen itzulketa; hainbat akademikok mosaiko horien benetakotasuna baztertu zuten.

Munduan bakarra den egitura horretan, Manhattaneko ATUk aldi berean gaitasun zientifikoak, judizialak eta penalak biltzen ditu, eta horri esker modu proaktiboan jardun dezake. Estatu frantsesean, "Estatuek lehenik lapurtutakoa identifikatu behar dute; alderantziz izan liteke", azaldu dio JdAri Magali Dufauek, Okzitaniako Tolosako Unibertsitateko ondare-ikasketetan espezializatutako ikertzaileak. "Lege horien lehen arazoa da Estatuak jakin behar duela zer eskatuko duen. Estatu frantsesak ikuspegi proaktiboa hartuko balu, legez kanpo eskuratutako objektuen jabetza-transferentziak egin ahal izango lituzke, eta interesatutako Estatuei jakinarazi, haiek, nahi izanez gero, objektuak itzultzeko eska dezaten".

— JdA-tik ekarria.