Aparteko mailegu honek bi erakundeen arteko lankidetza sendotzen du, beren bildumen izaeragatik estuki lotuak baitira. Léon Bonnat-en ia 20 obra daude Orsay museoko bildumetan; museoa, gainera, Louvre museoa bezala, artistak Baionari egindako ondarearen zati baten gordailuzaina da.

Toulouse-Lautrec-en kartoi gaineko olio honek ia biluzik dagoen sexu-langile bat erakusten du, zapi berde batez soilik apaindua, bere galtzerdia tiratzen, agian berriz janzteko. Bigarren emakume batek, ziurrenik bere nagusiak, begiratzen dio. Ikuspegi estu batean kokatutako gorputz honek, perspektibarik gabe, burdel-etxeen itxiera eta itomena iradokitzen ditu. Toulouse-Lautrec-ek hemen establezimendu horien intimitatea erakusten du: bertan emakumeak zainduta eta ekonomikoki menpean, modu arautuan prostituzioan aritzen dira. Erotismorik eta pornografiarik gabe, emakumezko biluziaren irudikapena ez da moralizazioz epaitzen.

Toulouse-Lautrec-ek egindako emakume langileen erretratuek begirada arraro eta sakonki gizatiarra eskaintzen dute garaiko jendarteak ikusezin bihurtzen zituen eta sarritan bazter uzten zituen emakumeei buruz. Pintzelkada bizi eta adierazkor baten bidez, artistak emakume hauen nekea, etsipena eta konplexutasuna harrapatzen ditu: garbitzaileak, dantzariak, sexu-langileak edo bestelako langileak. Gorputz idealizatuetatik urrun, baina inoiz gehiegikerian erori gabe, artistak anonimotasunean dauden pertsona hauei nolabaiteko duintasuna itzultzen die.

Baionako Bonnat-Helleu museoko Gorputzen Galerian — gorputzaren eta haren irudikapenen gaia aztertzen duen espazioa — 2026ko azaroaren 9ra arte erantsia, Femme tirant son bas (Emazte bat galtzerdi luzeari tiraka) lanak emakume-gorputzaren irudikapenari buruzko hausnarketa luzatzen du. Emakume langile honen silueta eta azal kolore artifizialki zurbilak gelako beste emakume indartsuenekin kontraparte gisa jartzen dira, Beccafumi-ren Kleopatra eta Sofonisba antzera edota Antzinako Venus Ezpataduna lanekin.

Olio-pintura honek lanean dagoen emakumezko gorputzaren irudikapenaren kodeak zalantzan jartzen ditu. Lan egiten duen emakumezko gorputz bat irudikatuz, biluzik baina erabat izan gabe, lanak kontrapuntu nabarmena eskaintzen du inguruko hormetan agertzen diren gorputz maskulino sendo eta birilen aurrean, eta idealismoaren eta errealismoaren nozioei buruz hausnartzera gonbidatzen gaitu. Hala ere, antzinako eta modernoko zenbait eredu gogorarazten ditu; horren lekuko da aurrez aurre dagoen Charles Le Brun-en Herkules-ekin duen antzekotasun formala. Emakume gorputz hau ez al da gorputz heroiko bat izaten ahal ere bai? Ausardia, ohorea edo duintasuna bezalako balio moralen adierazteko euskarri izan al daiteke horrela?

2025eko udazkenean berriro ireki ondoren, museoak emozioaren eta topaketaren bidetik bildumetara hurbiltzeko proposamena luzatzen du. Toulouse-Lautrec-en Femme tirant son bas lanaren presentziak esplorazio ireki hori luzatzen du, non bakoitzak bere ibilbidea egin dezakeen eta piezen artean lotura pertsonalak eraiki, diskurtso bakar eta hierarkia zurrunetatik urrun. Obraren erakusketak bitartekaritza-jarduerak izango ditu lagun: besteak beste, obra nagusi bati buruzko kartel berezi bat —marrazkiaren bidez obra aztertzen duena—, eta bisita gidatuak, museoan emakumeen lekua eta, bereziki, male gaze-aren auzia aztertzeko. Hitzaldiak ere antolatuko dira.

Egitaraua

• "Emakume izatea: itzalaren eta argiaren artean, emakumeen lekua artearen historian" bisita tematikoen hasiera publikoarentzat. Hilean behin, 2026ko apirilaren 16tik aurrera.
• Stéphane Guégan arte-historialari eta kritikariaren hitzaldia, XIX. mendeko gorputzen irudikapenari buruz.
• Fanny Girard-ek, Albi-ko Toulouse-Lautrec museoko zuzendariak, emango duen hitzaldia.

Toulouse-Lautrec

Henri de Toulouse-Lautrec 1864ko azaroaren 24an jaio zen, Albin (Okzitania), familia noble batean. Hezur-gaixotasun batek jota, hilabete luzez egon zen geldirik. Marrazketan hasita, egunak zirriborroak egiten eta margotzen ematen zituen. Haurtzarotik agertutako zaletasun hori benetako bokazio bihurtu zen. 1882tik aurrera, bere prestakuntza osatu zuen Parisko Léon Bonnat-en tailerrean, besteak beste. Han ezagutu zuen Montmartre muinoko bizitza eta giro bohemioa, bere inspirazio-iturri nagusia bihurtu zena. Parisko gaueko izarren figurak ere irudikatu zituen. Artistak bere sorkuntzaren erritmoan bizi izan zuen bere bizitza. Lan nekaezinak, baina baita plazerek eta alkoholaren gehiegikeriak ere, pixkanaka bere osasuna ahuldu zuten. 1901eko irailaren 9an hil zen, Girondako Malromé jauregian.