artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Steve McQueenek estimuluak amatatu ditu Guggenheimen, Nina Simoneren eta David Bowieren ahotsak batzeko

'66-76-26' instalazioko gela ilunak eguneroko erritmoa etetera animatzen ditu bisitariak, eta arreta instalazioak proposatutako espazioan jartzera. Otsailaren 21era bitarte egongo da ikusgai Bilboko Guggenheim museoan.

steve-mcqueenek-estimuluak-amatatu-ditu-guggenheimen-nina-simoneren-eta-david-bowieren-ahotsak-batzeko
Maria Jose Alvarez, Steve McQueen, Miren Arzalluz eta Lekha Hileman instalazioaren aurkezpenean, Bilbon. OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Paula Marques Sanchez [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 9a

Nina Simonek eta David Bowiek gela ilun batean hitz egiten dute, punta batetik bestera. Bilboko Guggenheim museoko 105 gelako argiak amatatu ditu Steve McQueen artista eta zinemagile britaniarrak, bisitariak 66-76-26 instalazioan guztiz murgildu ahal izateko. Soinu, irudi edo estimulurik gabeko testuinguruak bizitzan etenaldi bat egiteko aukera ematen du, bi abeslarien ahotsetan guztiz murgiltzearekin batera. Gaur aurkeztu dute instalazioa, etaurriaren 9tik otsailaren 21era arte egongo da ikusgai Guggenheim museoan.

McQueen zinemagilea, argazkilaria eta eskultorea da, eta bere ibilbidean hainbat sari jaso ditu, besteak beste Turner saria eta Arte Plastikoetako Rolf Schock saria. Miren Arzalluz Guggenheim museoaren zuzendari nagusiaren arabera, "McQueen kultura garaikidean eragin handia duten ahotsetako bat da, eta zinema eta artearen lengoaiak eraldatu ditu". Azaldu du, gainera, McQueen orain dela sei urte hasi zela Lekha Hileman museo komisarioarekin hizketan. "Solasaldi liluragarri horren ondorio izan da instalazio hau".

"McQueen kultura garaikidean eragin handia duten ahotsetako bat da, eta zinema eta artearen lengoaiak eraldatu ditu"

MIREN ARZALLUZ Bilboko Guggenheim museoko zuzendaria

Ez da ohiko artelan bat, belarriak baino ez dira behar obraz gozatzeko. Izan ere, McQueenek Simone eta Bowie abeslarien ahotsak baino ez ditu erabili eskulturarako material gisa. Ia guztiz ilundutako gela batean bi bozgorailu sistema instalatu ditu, bakoitza gela erraldoiaren mutur batean, bata besteari begira. BatetikSimoneren Wild is the Wind kantaren bertsioa entzuten da, eta bestetik, berriz, Bowierena. Ahotsak txandakatu egiten dira, batak besteari erantzungo balio bezala. Aldi berean, bisitariak gela guztian barrena mugitu ahal dira.

Dimitri Tiomkinen Wild is the Wind abestiak bi bertsio ditu: 1966ko Simonena eta 1976ko Bowierena. McQueenek orain dela 30 urte entzun zituen bi kantak lehen aldiz, eta hortik aurrera behin eta berriz itzuli da haiek entzutera. Artistaren arabera, abestiak bere "baitaraino" sartzea lortu zuen, hitzek sentiarazi zioten maitasun eta beldurraren dualtasunari esker. "Maitasunari buruz hitz egiten du, baina hain maitasun indartsua da, ezen beldurgarria baita", azaldu du McQueenek. Hala ere, gelan entzuten direnak ez dira jatorrizko bertsioak.

McQueenek parte instrumentala kendu die abestiei, hain zuzen, ahotsa ez beste estimulurik ez izateko. Horrela lortu du bisitariak soilik ahotsetan zentratzea, eta gelan denbora gelditzen den sentsazioa sortzea. "Instalazioak aukera ematen du gure bizimodu azkarra une batez utzi eta tarte bat hartzeko. Esaten dizu: lasaitu, gelditu ahal zara tarte batez. Arreta jartzeko gaitasuna galtzen ari garen honetan, instalazioak arreta osoa eskatzen du".

"Instalazioak aukera ematen du gure bizimodu azkarra une batez utzi eta tarte bat hartzeko. Arreta jartzeko gaitasuna galtzen ari garen honetan, instalazioak arreta osoa eskatzen du"

STEVE MCQUEEN Artista eta zinemagilea

Bi ahotsak tartekatuz kontakizun bakar bat osatu du McQueenek. Obraren izenak jatorrizko bi bertsioak grabatu zireneko urteak iradokitzen ditu, baita erakusketaren urtea ere. 56 urte geroago bi bertsioak batzean, distantzia historikoa "desegin" duela uste du egileak. Horrenbestez, bi grabazioen testuinguru sozial eta politikoez hausnartzeko aukera ere ematen du instalazioak.

Ahotsak direla eta, zera esan du artistak: "Bi ahotsak goratu egiten dira, eta izarretara heltzen zara, nahiz eta grabitateak beherantz tira egin", deskribatu du McQueenek.

Guggenheimerako, espresuki

Guggenheimerako berariaz sortu du instalazioa artistak. "Museoaren handitasuna ikaragarria da; hemen denak funtzionatzen du", nabarmendu du. Museoak eskaintzen dituen gela intsonorizatu erraldoietakobat da bi ahotsen eszenatokia. Bozgorailuez gain, banku bat dago gelaren erdian. Aukeratutako aretoa gris ilunez margotuta dago guztiz, eta, argiaren intentsitatea apalduz, artistak oraindik argi gutxiago duenleku bihurtu du, ez baita ia ezer ikusten ahal. Espazioaren eraketa entzumenaren esperientzia indartzeko dago pentsatuta,baina distrakzio bisualak kentzea ez da izan baliabide bakarra. Gela intsonorizatuari eta ahotsei esker, isiltasuna eta soinua ere material bihurtzen dira. Bowiek eta Simonek kantatzen ez dutenean, isiltasuna sentitu daiteke.

Erakusketarekin batera, museoak McQueenen filmei eskainitako zinema ziklo bat ere aurkeztu dute; urtarrilean izango da. Artistak zineman eta artean garatu dituen lanen arteko erlazioaz gogoeta egiteko leiho bat zabaltzea izan da zikloaren asmoa.

McQueenek zineman izandako esperientziaren adierazle da, esaterako, 12 Years a Slave pelikula. Oscar sari bat jaso zuen.


circus

Circus

Alejandra Ikaza

Rekalde Aretoa (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Urriaren 30etik
2027ko Otsailaren 28ra

finissage

Finissage

Amaia Urra

Atoi (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Urriaren 17tik
2026ko Abenduaren 12ra

66-76-26

66-76-26

Steve MᶜQueen

Guggenheim Bilbao (Bilbo, Bizkaia)

2026ko Urriaren 09tik
2027ko Otsailaren 21era

fond-de-bain

Fond de bain

Hermann-Paul

Baionako Euskal Museoa (Baiona, Lapurdi)

2026ko Irailaren 18tik
2027ko Urtarrilaren 10era

bixente-ameztoiren-margolan-bat-nabarmendu-du-san-telmo-museoak-artistaren-heriotzaren-25-urteurrenean

Bixente Ameztoiren margolan bat nabarmendu du San Telmo Museoak, artistaren heriotzaren 25. urteurrenean

| 2026ko Azaroaren 13a

Museoak Bixente Ameztoi Olasagastiren (Donostia 1946 - Villabona 2001) Sin título (Izenbururik gabe) koadroa aurkezten du, Nabarmendutako obra izeneko programaren barruan. Lana 1976ko mihise gaineko olioa da, 130 x 161,7 cm-ko neurrikoa. Aurten erosi du museoak eta artistaren heriotzaren 25. urteurrenarekin bat eginez ikusgai jartzen du Arte Historikoaren aretoan 2026ko azaroaren 6tik 2027ko otsailaren 28ra arte.

kilimak-begietan

Kilimak begietan

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 12a

Circus | Artista: Alejandra Ikaza. | Non: Bilboko Rekalde aretoan. | Noiz arte: 2027ko otsailaren 28ra arte.

idazkera-eta-poesia

Idazkera eta poesia

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 12a

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa abian den honetan, aspaldiko artelan bat etorri zait burura. Laurita Siles Malagako artista doktorego tesia Euskal Herrira egitera etorri zenean, lagun batek bertso txapelketa batera eraman zuen.

paisaia-arkitektura-eta-trazua

Paisaia, arkitektura eta trazua

Izaskun Araluzea [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 4a

Bloke eta malda | Artista: Julen Agirre. | Non: Bilboko La Taller aretoan. | Noiz arte: Abenduaren 4ra arte.

departamento

Departamento

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Azaroaren 4a

Aurreko asteetako artikuluetan berriz ere ateak zabaldu dituzten azpiegitura handiez aritu gara. Gaur arteaz gozatzeko areto ezberdin eta ezezagun bati buruz hitz egin nahiko nuke.

meta-morphosis

Meta-morphosis

Jone Alaitz Uriarte [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Oro har artista baten lana aztertzen denean, sortzaileak behin eta berriz irudikatzen edo margotzen dituen motiboetan jartzen da arreta: zer objektu edo errealitate agertzen diren maizen, zein forma edo irudi agertzen diren behin eta berriro haren obran. Motibo horiek euskarrira —mihisera, buztinera edo paperera— eramateko moduak, berriz, estiloaren auzira garamatza. Interesgarria da, hala ere, kontrako ariketa egitea: artista batek, kasu honetan margolari batek, zer margotzen ez duen aztertzea.

bixente-ameztoi-paradisua-pintatzen

Bixente Ameztoi paradisua pintatzen

Joseba Zulaika [ARGIA.eus]
| 2026ko Urriaren 30a

Remelluri upategiko kapera pintatzeari ekin zion Bixente Ameztoik 1993an. Frank Gehry bere Bilboko museo erraldoirako lanean hasia zen. Bastidako (Araba) santutegi ezkutua zen Bixenteren kapera.

denbora-desegiteko-konjurua

Denbora desegiteko konjurua

Maite Luengo Agirre [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Finissage | Artista: Amaia Urra. | Non: Atoi gunean, Bilbon. | Noiz arte: abenduaren 12ra arte.

ez-ulertzearen-zoriontasuna

Ez ulertzearen zoriontasuna

Haizea Barcenilla [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 28a

Aurrekoan Kyotoko Jidai Matsuri desfilea ikusteko aukera izan nuen. 2.000 lagun inguruk hartzen dute parte, jantzi historikoak soinean, mila urte atzera egiten duten adibideekin. Aho zabalik begiratzen genien mendebaldar guztiok kimonoei, armadurei, shozokuei, hantenei eta Interneten bilatu behar izan ditudan bestelako jantzi askori.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.