artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

Kubo eta Artegunea, Gipuzkoako adierazpen kultural eta artistikoaren bi mugarri

Kursaaleko Kutxa Fundazioa Kubo aretoak, 2 milioi bisitari baino gehiagorekin, eta Tabakalerako Kutxa Fundazioa Artegunea aretoak, 600.000 bisitari baino gehiagorekin, memoria partekatu bat ehundu dute, artea ondare kolektibo bilakatzeko.

kubo-eta-artegunea-gipuzkoako-adierazpen-kultural-eta-artistikoaren-bi-mugarri

| 2025eko Irailaren 24a

Kutxa Fundazioak Gipuzkoako kulturarekin eta arteekin duen konpromisoa berresten du panorama artistikoaren erreferente gisa finkatu diren bi espazioren bidez, kultur eskaintzaren aniztasuna eta bizitasuna proiektatuz. Zehazki Kubo aretoa, Kursaalen, arte plastikoei eskainia, eta Artegunea aretoa, Tabakaleran, irudian eta argazkigintzan espezializatua.

Bi espazioek bat egiten dute egun hauetan, izan ere Kubok 25 urte betetzen ditu 2000. urtean Kursaalen ateak ireki zituenetik, eta Arteguneak 10 urte bete ditu Tabakaleraren X. urteurrenarekin batera.

Kubo aretoak 2.330.749 bisitari baino gehiago hartu ditu ateak ireki zituenetik, eta kultur erreferente eta arte garaikidearen inguruko topaleku bihurtu da. Bestalde, hamarkada bakar batean, Tabakalerako argazki-erakusketei eskainitako Arteguneak 624.877 bisitari baino gehiago jaso ditu, eta argazkigintzaren inguruko hausnarketarako eta sentsibilitate estetikorako gune pribilegiatua bihurtu da. Bi aretoek ibilbide desberdinak baina osagarriak dituzte, eta artea ondare kolektibo bihurtzen duen memoria partekatu bat ehundu dute.

Kuboren mende laurdena: artea, emozioa eta begirada propioa

2000. urtean inauguratu zenetik, Kutxa Fundazioa Kubok 85 erakusketa baino gehiago hartu ditu, XX. mendearen hasieratik gaur egun arte artea jorratzen dutenak. Bere programek atzera begirako eta nazioarteko proiektu handiak inguru hurbileko proposamenekin konbinatu dituzte, artista ospetsuei zein belaunaldi berriei ahotsa emanez.

25 urtetan zehar, Kubo aretoak erreferentziazko sortzaileen proposamen berritzaileak bildu ditu, egungo artea hobeto ulertzeko aukera eman dutenak.

Besteak beste, Jorge Oteiza, Eduardo Chillida, Pablo Gargallo eta Joan Miró artistak hartu ditu, baita irakurketa eta sentsibilitate berriak sortzen lagundu duten Gonzalo Chillida, Soledad Sevilla, Juan Luis Goenaga, Carlos Sanz eta Jose Antonio Sistiaga artistak ere.

Historiografiak behar bezala aitortu ez dituen emakume artisten ibilbideak ikusaraztea ere sustatu du espazioak, hala nola Marta Cárdenas, María Paz Jiménez, Paloma Navares, eta kultura-horizontea zabaltzen duten idazle garaikideen proposamenak hurbildu dizkio publikoari, besteak beste, Isabel Herguera, José Ramón Amondarain, Marína Núñez, Eva Lootz eta Javier Pérez.

Kuboren programazioak era askotako diziplinak bildu ditu: eskultura, Oteizaren hutsaren ikerketarekin, Gargalloren burdinazko sintesi adierazkorrarekin edo Chillidaren esplorazio espazialarekin; Rafael Moneoren arkitektura, modernitatea eta tradizioa uztartzen dituena; Cristobal Balenciagaren moda, bolumen eta mozketetan berritzailea; pintura, Jesus Mari Lazkanoren paisaia kontenplatiboekin, Goenagaren espresionismo telurikoarekin edo María Paz Jiménezen abstrakzio emozionalarekin; eta Ricardo Martinen argazkia, bere garaiko bizitza kultural eta soziala begirada sentikorrarekin dokumentatzen duena.

25 urte hauetan, Kubo erakusketa areto gisa ez ezik, artisten, adituen eta publikoaren arteko topagune gisa ere finkatu da.

"Kubo areto bat baino zerbait gehiago da: arteak probokatu, inspiratu eta gizarte gisa hobeto ulertzen laguntzen digun lekua da", azpimarratu du Ander Aizpuruak, Kutxa Fundazioko zuzendariak.

Artegunearen hamar urte: argazkigintza tresna kritiko gisa

Hamarkada eskas bakarrean, Kutxa Fundazioa Artegunea argazkigintzarako erreferentzia-gune gisa finkatu da Gipuzkoan. 2015ean Tabakaleran ireki zenetik, Vivian Maier, Berenice Abbott, Ricardo Cases, Joan Fontcuberta eta Tina Barney nazioarteko artista handien erakusketak izan dira aretoan, Isabel Azkarate, Jesús Uriarte, Bego Antón, Jon Cazenave, Alberto Schommer, Aitor Ortiz eta Begoña Zubero euskal egileekin batera. Milaka bisitarirekin, bitartekotza-jarduera biziarekin eta jendeari irekitako tailerrekin, Artegunea funtsezko leku bihurtu da irudiak gelditzeko, hausnartzeko eta interpretatzeko, irudi horietaz gainezka dagoen mundu batean.

"Hamarkada bat eta milaka klik, begirada aldatzera gonbidatzen gaituztenak, argazkiaren bidez egunerokoa eta unibertsala deskubritzera. Arteguneak begirada zabaldu eta pentsamendu kritikoa sustatzen du", nabarmendu du Ane Abalde Kutxa Fundazioko Ekimen eta Edukien arduradunak.

Artebidea: artea ezagutza partekatu gisa

Bi aretoak Kutxa Fundazioaren Plan Estrategiko berrian txertatutako Artebidea programaren parte dira. Horren bidez, ibilbide artistikoak eta bitartekaritza kulturala bultzatu nahi dira, sortzaileen lanari prestigioa emanez, ezagutza indibidual eta kolektiboaren sortzaile gisa, eta artearen begirada zabala eta askotarikoa sustatzeko egiten duten lana gizarteratuz. Artea, humanitateak eta kultura aurrerapen sozialaren eragile, ezagutza-tresna eta pentsamendu kritikoaren sortzaile gisa ulertzen dituen ekimena da.

Arteguneak 10


erretratu-intimoa

Erretratu intimoa

Pilar Belzunce

Txillida leku (Hernani, Gipuzkoa)

2025eko Ekainaren 05etik
2026ko Abenduaren 26ra

esentzia

Esentzia

Erakusketa kolektiboa

Virginie Bario Galeria (Hendaia, Lapurdi)

2026ko Irailaren 12tik
2026ko Azaroaren 04ra

arte-lanen-lapurreten-kronologia-bat

Arte-lanen lapurreten kronologia bat

| 2026ko Urriaren 10a

1911ko La Gioconda-tik 2026ko urriaren 4an lapurtutako San Joanen Apokalipsia-raino, Europan eta munduan izandako lapurreta garrantzitsuenen zerrenda.

bilboko-euskal-museoa-zabalik

Bilboko Euskal Museoa, zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 8a

Berritu ondoren zabaldutako museo bati buruz idatzi nuen aurreko astean. Irakurleak barkatuko dit museoei buruzko serie hau, baina ekainean zabaldu zuten Bilboko Euskal Museoari buruz idatzi behar dut gaur, nahiz eta arte museoa ez izan.

oroitzeak-berekin-dakarrena

Oroitzeak berekin dakarrena

Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 8a

Urtero legez, Mapamunditarrak erakusketa proiektuaren hitzordua gurean dugu berriz, urteroko egutegiari leial. Badira erantzun borobil eta itxiak ematera datozen erakusketak, baina ibilbideak erakutsi ohi digu komisariotza proiektu oro, funtsean galdera batekin hasten dela.

bonnat-museoa-zabalik

Bonnat museoa zabalik

Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 6a

Azkenean! Ia 15 urte itxita egon ondoren berriz zabaldu dute Baionako Bonnat-Helleu museoa. Leon Bonnat artista baionarrak bere herriko etxeari utzi zion urteetan pilatutako arte bilduma; horren ondorioz, ordura arte bilduma pribatua izan zena publikoa bilakatu zen.

deskolonializazioaren-erronka-euskal-museoetan-ate-joka

Deskolonializazioaren erronka euskal museoetan ate joka

Xalbat Alzugarai Etxeberri [BERRIA.eus]
| 2026ko Urriaren 6a

Europako museoetan maiz piztu ohi da haien bildumetan iragan kolonialak duen arrastoari buruzko polemika. Obra espoliatuak itzularazteko Parisek onartu duen legeak ekarri du gaia hizpidera orain. Adituek diote Euskal Herrian ere "asko" dagoela egiteko.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.