Sasi guztien gainetik erakusketa inauguratuko du Tabakalerak, Marlene McCarty New Yorken bizi den sortzaileari Estatuan eskaintzen zaion lehen erakusketa. Artista eta aktibista feminista da McCarty, eta funtsezko ibilbidea egin du artea, politika eta ekologia uztartzen. Pieza historikoak eta ekoizpen berriak aurki daitezke erakusketan, eta Maite Garbayo-Maeztu ikertzailea da komisarioa.

Sexualitatearen, familiaren eta kulturaren inguruko botere-dinamikak izan dira Marlene McCartyren ia berrogei urteko praktika artistikoaren gai nagusiak. Halaber, intimoa eta soziala den horren arteko tentsioak dira bere ibilbidean zehar jorratu dituen beste gaietako bat. Horren erakusgarri da McCartyk Gran Fury talde artistiko-aktibistako kide gisa egindako lana. Talde horrek diseinua eta publizitatea erabili zituen GIB/HIESaren krisiaren inguruan kontzientziatzeko eta laurogeiko eta laurogeita hamarreko hamarkadetan gobernuaren gelditasunaren eta homofobiaren aurka protesta egiteko.

Gorputzak, landareak eta jakintzak erresistentzia gisa

Sasi guztien gainetik erakusketak erabat agerikoa ez den hori esploratzeko gonbidapena egiten du. Tamaina handiko marrazkiak, estraktu begetalekin sortuak batzuk, eta landare biziz osatutako instalazioa daude ikusgai erakusketan. Landareak giza gorputzarekin, bereziki femeninoarekin, duten lotura historikoagatik hautatu dituzte eta modu basatian hazten dira Euskal Herrian.

Marrazkia da Marlene McCartyren lanaren muina. Formatu handikoak dira, eta grafitoz, boligrafoz edo akuarelaz eginda daude. Obretan gainjarritako trazu finek ezusteko xehetasunak adierazten dituzten konposizioak sortzen dituzte, eta askotariko interpretazioak sor daitezke. Praktika horren bidez, McCartyren ikuspegiak jakin-min zientifikoa eta sentsibilitate artistikoa uztartzen ditu; marrazketa ezagutza-tresna gisa pentsatzeko modu bat.

McCartyren obrek historia, aktibismoa eta errepresentazioa uztartzen dituzte eta zenbait lanetan, primateen seriean kasu, primatologoen erreferentziak erabiltzen ditu; hala nola hil berri den Jane Goodall, Dian Fossey eta Biruté Galdikasenak. Aitzindariak dira guztiak gizakien eta animalien arteko muga zalantzan jartzen. Euren metodologiak, zuzeneko behaketa etengabean eta lotura afektiboen ezarpenean oinarrituak, zientziaren arauak irauli zituen eta primateak, eta beraz, gizakia bera ulertzeko modua eraldatu zuen. Ildo horretan, HUG ME. eta HUG ME AGAIN. esplorazio horren luzapenak dira, eta espezieen arteko loturaz hausnartzeko gonbita egiten dute.

Bestetik, pieza berriagoek, hala nola HUNG OUT TO DRY: (...) edo Don't Look Up My Skirt Unless You Mean It, DEATH (Datura Stramonium) izenekoek, gorputzak, espezieak, landareak eta sinbolo kulturalak konbinatzen dituzte kolonialtasun-prozesuak, dominazio maskulinoa eta gorputzen gaineko kontrola ikusarazteko, eta, aldi berean, emakumeen antzinako jakinduriaren sinboloak berreskuratzen dituzte, historikoki isilduak izan arren, memoria eta erresistentziarako tresna gisa aktibo jarraitzen baitute.

Gaur egun, ingurumen-krisiak eta sexu- eta ugalketa-eskubideetan izandako atzerakadek markatutako garai honetan, beste ahots batzuk entzuteko beharra planteatzen du McCartyk —itzalean beren jakintzak transmititu zituzten landare, animalia edo emakumeenak—, bai eta ingurunearekin dugun harremana berriz pentsatzekoa ere.

Monument to an Epistemicide (Study 1) instalazioak —Tabakalerak ekoitzia—Clara Gutiérrez Arana etnobotanikoaren laguntzaz artistak hautatutako landareekin elkarbizitzeko aukera ematen du erakusketa-aretoan. Landare horiek giza gorputzarekin harreman luze eta bizia dute: sendatu, hil edo ugalketa-sistema aldatzeko ahalmena dute. Asko sorgin-ukendu zaharretan edo Erdi Aroko emaginen errezetetan ageri dira, eta belaunaldiek transmititutako ezagutza ekartzen dute gogora, sarritan historiaren kontakizun hegemonikoak isilarazia.

Marlene McCarty

1980. urteaz geroztik, Marlene McCarty artistaren obrak kontra egin dio maskulinitate toxikoari eta botere patriarkalaren egiturei, eta sexu- eta gizarte-eraikuntza pintura, marrazki monumental eta landareekin egindako earthworken bidez jorratu du. Gran Fury(1987-1995) kolektibo aktibistako funtsezko kidea,Women's Action Coalition (1992 -1995)erakundeko kidea eta, Bureau(1989–2001) diseinu transdiziplinarreko estudioaren sortzailea da.McCartyk Cincinnatiko Unibertsitatean eta Hochschule für Gestaltung und Kunst Basel FHNW-en ikasi zuen. Gaur egun, ikusmen-arteetako irakaslea da New Yorkeko Unibertsitatean. Bere lana Estatu Batuetan, Europan eta Hego Amerikan erakutsi da, eta Museum of Modern Art, New York City (MoMA), Brooklyn Museum eta Los Angeleseko Museum of Contemporary Art (MOCA) eta Kunsthaus Zurich museoetako bildumetan dago.

Maite Garbayo-Maeztu (komisarioa)

Maite Garbayo-Maeztu (Iruñea, 1980) Ramon y Cajal ikertzailea da Euskal Herriko Unibertsitateko Artearen Historia eta Musika Sailean. Irakaslea eta ikertzailea izan da estatuko eta nazioarteko hainbat erakunde akademikotan (Bartzelonako Unibertsitatea, Universitat Oberta de Catalunya, Mexikoko Unibertsitate Iberoamerikarra, Mexikoko UNAM Ikerketa Estetikoen Institutua eta Goethe Universität Frankfurt). 2016an argitaratu zuen bere lehen liburua, Cuerpos que aparecen, performance y feminismos en el tardofranquismo (2. edizioa 2019an), eta ikerketa-lerro nagusi izan ditu Estatu espainiarreko eta Latinoamerikako arte garaikidearen, kultura bisualaren eta feminismoen arteko intersekzioak. Hainbat erakusketetan izan da komisario, eta erakunde hauekin aritu da lankidetzan: Reina Sofía Museoa, Bartzelonako Arte Garaikidearen Museoa (MACBA), Mexikoko Arte Garaikidearen Unibertsitate Museoa (MUAC), Gaztela eta Leongo Arte Garaikidearen Museoa (MUSAC), Huarteko Arte Garaikidearen Zentroa (CACH) eta Tabakalera.