artekaria

Euskal Herriko
Artearen ataria

aktualitatea

British Museum-ak "Palestina" hitza kendu du zenbait kartel edo azalpen-paneletatik.

Israelen aldeko abokatu elkarte britainiar batek, UK Lawyers for Israel (UKLFI), museoari ohartarazi zion termino hori antzinako garaietarako erabilpen anakronikoa zela.

british-museum-ak-palestina-hitza-kendu-du-zenbait-kartel-edo-azalpen-paneletatik
British Museumeko domoa. © Eric Pouhier

| 2026ko Otsailaren 22a

British Museumak isilean aldatu ditu Ekialde Hurbileko antzinako galerietako hainbat panel, "Palestina" terminoa ezabatuz. Erabaki hori UKLFIk museoko zuzendari Nicholas Cullinan-i bidalitako gutun baten ondoren etorri da; bertan, elkarteak ohartarazi zion oso garai zaharretarako termino hori erabiltzea desegokia zela. Elkartearen arabera, milaka urtez eskualde osoa "Palestina" gisa izendatzeak "aldaketa historikoak ezabatzen zituen eta jarraitutasun faltsu baten inpresioa sortzen zuen". UKLFIren ustez, terminologia horrek K.a. lehen milurtekoan existitu ziren Israel eta Juda erreinuak lausotzen ditu.

Antzinako Egiptori eta nabigatzaile feniziarrei buruzko hainbat kartelek, Mediterraneoaren ekialdeko kostaldea "Palestina" gisa izendatzen zutenek eta zenbait herri "jatorri palestinarreko" gisa deskribatzen zituztenek, eguneratzeak jaso dituzte. Museoak "Palestina" ordezkatu du "Kanaan" terminoarekin, Levante antzinakoari dagokionez. Orain arte, hiksosen garaiko (K.a. 1650-1550 inguru) kartel batek Nilo ibaiaren deltatik etorritako inbaditzaile horiek "jatorri palestinarrekoak" zirela zioen; aipamena "jatorri kanaandarrekoak" dela adieraztera pasa da.

British Museumak azaldu du eguneratze-prozesu hori pixkanaka egingo duela, berrantolaketa-proiektu zabal baten barruan. Era berean, zehaztu du gaur egungo mapetan United Nations-ek darabilen terminologia erabiltzen jarraituko duela (Gaza, Zisjordania, Israel, Jordania). "Palestinar" terminoa aurrerantzean kultur edo etnografiazko izendapen gisa soilik erabiliko da, testuinguruak hala eskatzen duenean.

Museoak adierazi du berrikuspena bisitarien iruzkin eta inkestetan oinarritu dela, eta ez presio politikoan. UKLFIri emandako erantzunean, "berrikuspen selektiboak" egin dituela zehaztu du, ikuspegi historikotik zehatzagoa izateko. UKLFIk, bere aldetik, ongietorria eman dio aldaketari, museoen eginkizun pedagogikoa azpimarratuz eta haien deskribapenek egoera historikoaren ezagutza fideltasunez islatu behar dutela nabarmenduz.

"Palestina" hitzaren kentzeak berehala piztu ditu kritikak prentsa arabiarrean eta palestinar auziaren aldekoen artean; haien ustez, ezabaketa sinbolikoa da. Izan ere, terminoa ez da neutroa eta emozio handiak eragiten ditu. Haren erabilera baztertzean, batzuek Israelen narratiba politikoarekin lerrokatzea ikusten dute.

2025eko ekainean, museoko 250 langilek barne-petizio bat sinatu zuten British Museumak Israeleko kultur erakundeekin zituen harremanak eteteko eskatuz, Gazako gerraren harira. "Palestinar narratibaren bazterketa" salatu zuten. Ekintza hori Israelgo Estatuaren sorrera ospatzen zuen erakusketa baten ondoren etorri zen; zenbaiten arabera, 1948ko Nakba aipatu gabe utzi zuen eta Ekialde Hurbileko gatazkan "Israelgoen aldeko propaganda" moduko bat elikatu zuen.

JdA-tik itzulia.


xabier-morras

Xabier Morrás

Kubo Kutxa aretoa (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Urriaren 23tik
2027ko Otsailaren 07ra

larrosak-eta-oiloak

Larrosak eta Oiloak

Malen Agirre

Ekain (Donostia, Gipuzkoa)

2026ko Martxoaren 26tik
2026ko Maiatzaren 15era

lizarrara-bidaia

Lizarrara Bidaia

Pedro Salaberri

Gustavo de Maeztu (Lizarra, Nafarroa)

2026ko Martxoaren 10etik
2026ko Ekainaren 07ra

memoria-lausoei-begira

Memoria lausoei begira

Api. 16 | Jone Rubio Mazkiaran [BERRIA.eus]

Juana cima. BEGIRADA DISIDENTE BAT | Non: Artiumen, Gasteizen. | Noiz arte: Abuztuaren 30era arte.

ondarearen-zaintzaileak

Ondarearen zaintzaileak

Api. 15 | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Reina Sofia museoko teknikarien txostenak Picassoren Gernika ez mugitzeko gomendioa eman omen du; ez dakiguna da zein baldintzatan ez litzatekeen bete behar ez mugitzeko gomendio hori. Hau da, lana kalterik gabe mugitzeko aukera egongo balitz, iritzi bera mantenduko lukete?

iragan-kolonialak-bistaratuz

Iragan kolonialak bistaratuz

Api. 13 | Garazi Ansa [BERRIA.eus]

Standing here Wondering Which Way to Go | Noiz arte: 2026ko ekainaren 14ra arte. | Non: Tabakaleran, Donostian.

arte-laborategiak

Arte laborategiak

Api. 04 | Ismael Manterola Ispizua [BERRIA.eus]

Gasteizko Zas kultur erakundeak eta Artium museoak Arabako artista gazteentzat egonaldi artistikoak egiteko deialdia egin dute. Parte hartu nahi duten artista hasiberriek hilabeteko soldata jasoko dute, produkzio gastuetarako dirua, eta museoaren azpiegitura erabiltzeko aukera izango dute.

zeri-begiratzen-dioten-artelanei-begiratzen-dietenek

Zeri begiratzen dioten artelanei begiratzen dietenek

Api. 04 | Iñigo Astiz [BERRIA.eus]

Publikoak bildumako zortzi artelanen aurrean eginiko gogoetak biltzen dituzten zortzi bideo osatu ditu Bilboko Arte Ederren Museoak. Tamara Garcia Iglesias zinemagileak egin ditu, eta horiekin eman du amaitutzat 2021ean hasitako Ikuspuntuak proiektua.

Artekaria

Euskal Herriko Arte ataria

ZAPART sareak sortutako ataria duzu hau. Gure euskal lurralde txikiak duen artista eta azpiegitura aberastasun harrigarriari ikusgarritasuna eman nahi diogu Artekariarekin. Izan ere, hain eremu ttipi batean hainbeste museo (Artium, Oteiza, Arte Ederretakoak, Guggenheim…), arte zentro (Uharte zentroa, Tabakalera, Bilbaoarte…), areto publiko zein pribatu (Didam, Zitadela, Bastero, Portalea, Ospitalea, fundazioen aretoak…), galeria pribatu tradizionalak eta artistenak… hainbeste programazio eta artista lan ikusgai eta denbora berean ikusgarritasun oso zaila dagoela iruditzen zaigu. Horren konpontzen laguntzeko sortu dugu atari hau.

Artekaria

Artista profesionalen sarea

Zapart sareak Euskal Herriko sei lurralde historikoetan bizi eta lan egiten duten artista profesionalen saretzea eta horien lana sustatzea eta eskubideak defenditzea du helburu.